Ο Έλληνας κινηματογραφιστής μιλά για τον αγώνα της Ανουράντα Κοϊράλα κατά της εμπορίας ανθρώπων, τη συνύπαρξη με μεγάλους σταρ και τις συναντήσεις που άλλαξαν τον τρόπο που βλέπει τον κόσμο
- CITY GUIDE
- PODCAST
-
18°
Ο Ρένος Χαραλαμπίδης και ο αναλογικός κόσμος που αντεπιτίθεται στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης
Ο Ρένος Χαραλαμπίδης μίλησε για τη μαγεία των παλιών φωτογραφιών, τη νοσταλγία και την αξία της μνήμης σε ένα ξεχωριστό masterclass στο 67ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης
Advertorial
Σε μια εποχή που οι φωτογραφίες τραβιούνται με ταχύτητα, αποθηκεύονται σε χιλιάδες αρχεία και συχνά ξεχνιούνται πριν καν τις ξαναδούμε, ο Ρένος Χαραλαμπίδης έχει μια διαφορετική σχέση με την εικόνα. Του αρέσουν οι φωτογραφίες που έχουν πάνω τους τα σημάδια του χρόνου. Τις αγαπά ακριβώς για αυτή τη φθορά. Αποδεικνύει ότι υπήρξαν, ότι πέρασε χρόνος από πάνω τους, ότι κουβαλούν μια ιστορία. Αφήνει, μάλιστα, τις δικές του φωτογραφίες στον ήλιο για να αποκτήσουν αυτή την απόχρωση. Μια μικρή ανατροπή στην εποχή της τελειότητας. Εδώ η φθορά δεν είναι ελάττωμα, είναι τεκμήριο ζωής.
Εκεί που το Instagram διορθώνει τα πάντα με ένα φίλτρο, ο Ρένος Χαραλαμπίδης αφήνει τον ήλιο να επέμβει. Η φθορά δεν κρύβει τον χρόνο, τον αποδεικνύει. Αυτή ήταν μία από τις ιστορίες που μοιράστηκε στο masterclass «Ο αναλογικός κόσμος αντεπιτίθεται» την Κυριακή 8 Νοεμβρίου, στο Ύψιλον, στο πλαίσιο του 67ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης.
Το masterclass πραγματοποιήθηκε με την υποστήριξη της εταιρείας Φυσικό Αέριο Ελληνική Εταιρεία Ενέργειας, η οποία υποστήριξε και το afterparty που ακολούθησε στον ίδιο χώρο. Ο χώρος είχε γεμίσει από νωρίς. Η μουσική έπαιζε χαμηλά, ενώ αρκετοί είχαν μείνει ακόμη και έξω, προσπαθώντας να παρακολουθήσουν. Ο Ορέστης Ανδρεαδάκης προλόγισε τον σκηνοθέτη και για την επόμενη μία ώρα η προσοχή του κοινού έμεινε στραμμένη πάνω του.
Υπήρχε κάτι ιδιαίτερο στην εικόνα της αίθουσας. Άνθρωποι που τον κοιτούσαν στα μάτια, τον άκουγαν με προσήλωση, γελούσαν με τις ατάκες του και συγκινούνταν με τις αναμνήσεις του. Ανάμεσά τους και πολύ νέα παιδιά, ακόμη και δεκαοκτώ ετών, που άκουγαν για έναν κόσμο που δεν πρόλαβαν να ζήσουν. Άκουγαν για τις Polaroid, τα φωτογραφικά φιλμ, τα χειρόγραφα και την αναμονή μέχρι να εμφανιστεί μια εικόνα. Το αναλογικό, τελικά, δεν ήταν μια υπόθεση μόνο για όσους το νοσταλγούν. Είχε το ενδιαφέρον και εκείνων που το ανακαλύπτουν τώρα.
Ο Χαραλαμπίδης μιλούσε με πάθος, χιούμορ και συγκίνηση. Στο τραπέζι του υπήρχαν παλιές φωτογραφίες του, σημειώσεις και αναμμένα κεριά. Δεν έμοιαζαν με διακοσμητικά στοιχεία μιας προσεγμένης σκηνής, αλλά με προσωπικά αντικείμενα που είχαν λόγο να βρίσκονται εκεί. Σαν να είχε φέρει μαζί του μερικές σελίδες από το προσωπικό του αρχείο για να συναντήσει, μπροστά στο κοινό, τον άνθρωπο που υπήρξε.
Το 1992, στα είκοσι δύο του χρόνια, ήθελε να κάνει σινεμά και μάλιστα ποιοτικό. Το 1995 τράβηξε μια Polaroid με την πρόθεση να τη στείλει στον εαυτό του τριάντα χρόνια αργότερα. Μια φωτογραφία ως υπόσχεση προς τον νεότερο εαυτό του, αλλά και ως δέσμευση απέναντι στο σκηνοθετικό του πεπρωμένο. Το 1997 ήρθε στη Θεσσαλονίκη με το No Budget Story, την ταινία με την οποία συστήθηκε στο Φεστιβάλ και απέσπασε το βραβείο πρωτοεμφανιζόμενου σκηνοθέτη.
Σχεδόν τριάντα χρόνια μετά, επέστρεψε στην πόλη για να μιλήσει για τη διαδρομή του, χωρίς να απομακρυνθεί από εκείνον τον νεαρό που ήθελε να κάνει ταινίες. «Το παρελθόν είναι ο πρόλογος» θυμήθηκε, παραπέμποντας στον Σαίξπηρ. Για εκείνον, το παρελθόν δεν είναι ένα κλειστό κεφάλαιο.
Είναι κάτι στο οποίο επιστρέφεις για να καταλάβεις καλύτερα τη διαδρομή σου. Μίλησε για την ανάγκη να κοιτάζουμε τις πίσω σελίδες της ζωής μας, να θυμόμαστε τι γράψαμε, τι κάναμε και, κυρίως, τι αισθανόμασταν τότε. Όταν ολοκληρώνει μια ταινία, καταγράφει με το χέρι τη διαδρομή της. Θέλει να ξαναδεί τι συνέβη στην πορεία, τι άλλαξε, τι προέκυψε, τι έμεινε από την αρχική ιδέα. Σαν να χρειάζεται να συναντήσει ξανά τον εαυτό που ξεκίνησε την ιστορία. Η ίδια λογική εξηγεί και την αγάπη του για τα παλιά εισιτήρια κινηματογράφου.
Όταν κιτρινίζουν, δεν είναι πια απλώς χαρτάκια που ξέμειναν σε κάποιο συρτάρι. Είναι μαρτυρίες μιας προσωπικής ιστορίας. Η απόδειξη ότι κάποιος πήγε σε μια αίθουσα, είδε μια ταινία, μοιράστηκε μια εμπειρία. «Το έζησα, ήμουν εκεί». Σε μια εποχή όπου οι ταινίες είναι διαθέσιμες παντού και ανά πάσα στιγμή, ο ίδιος επιμένει στη σημασία της πραγματικής προβολής, στη μεγάλη οθόνη και στη συλλογική εμπειρία της κινηματογραφικής αίθουσας. Κάπου εκεί η συζήτηση απέκτησε μια πολύ συγκεκριμένη διεύθυνση στη Θεσσαλονίκη.
Αναφέρθηκε σε ένα περίπτερο στην παραλία, όπου ανακάλυψε παλιές φωτογραφίες της πόλης. Θα ήθελε να τις αγοράσει όλες και να τις στέλνει ως καρτ ποστάλ. Μάλιστα, πρότεινε στους Θεσσαλονικείς να αρχίσουμε να στέλνουμε καρτ ποστάλ ο ένας στον άλλον. Μια απλή κίνηση που σήμερα μοιάζει σχεδόν επαναστατική. Να διαλέξεις μια εικόνα, να γράψεις δύο λόγια με το χέρι, να βάλεις μια διεύθυνση και να περιμένεις να φτάσει στον παραλήπτη.
Δεν είναι κακή ιδέα για μια πόλη που έχει τόσες εικόνες να μοιραστεί. Μια παλιά καρτ ποστάλ της Θεσσαλονίκης μπορεί να γίνει κάτι περισσότερο από αναμνηστικό. Μπορεί να είναι ένας τρόπος να επικοινωνήσουμε διαφορετικά, να ξαναδώσουμε αξία στην προσωπική χειρονομία. Γιατί άλλο είναι να στέλνεις ένα μήνυμα που χάνεται ανάμεσα σε δεκάδες άλλα κι άλλο να φτάνει στο γραμματοκιβώτιο κάποιου μια εικόνα της πόλης, με το όνομα του γραμμένο από το χέρι σου. Σε έναν κόσμο που έχει μάθει να στέλνει τα πάντα με ένα κλικ, η καρτ ποστάλ προτείνει μια μικρή καθυστέρηση με νόημα. Θεσσαλονίκη, ήρθε η ώρα να ξαναπιάσουμε το γραμματόσημο.
Ο ίδιος περιέγραψε τον αναλογικό κόσμο ως ένα σύστημα με τους δικούς του ρυθμούς και κανόνες, όπου κάθε στάδιο είχε τη θέση και τον χρόνο του. Μίλησε για την απαξίωση του φιλμ, την ψηφιακή μετάβαση και την αλλαγή των όρων με τους οποίους παράγουμε και καταναλώνουμε εικόνες. Δεν πρότεινε, ωστόσο, μια τυφλή επιστροφή στο παρελθόν. Η αξία βρίσκεται στην ατέλεια, στην αναμονή, στο απρόβλεπτο, στην προσωπική σχέση που δημιουργούμε. Στην εικόνα που δεν παράγεται απλώς γρήγορα, αλλά έχει πίσω της μια ανάγκη.
Και η δική του κινηματογραφική διαδρομή μοιάζει να συνομιλεί με αυτή τη σκέψη. Από το «No Budget Story” του 1997 μέχρι το σημερινό «Το Κλασσικό Αριστούργημα» ο χρόνος δεν είναι απλώς το διάστημα ανάμεσα σε δύο ταινίες. Στη νέα του υπαρξιακή κωμωδία, ένας κριτικός κινηματογράφου, στη δύση της καριέρας του, αποκτά την ευκαιρία να γυρίσει το μοναδικό σενάριο που είχε γράψει όταν ήταν νέος και πίστευε ότι θα γινόταν σπουδαίος σκηνοθέτης. Η συνάντηση με το όνειρο που κάποτε εγκαταλείφθηκε, με τον άνθρωπο που πιστεύαμε ότι θα γίνουμε, μοιάζει να συνεχίζει με έναν διαφορετικό τρόπο τη συζήτηση που έγινε στο Ύψιλον.
Μετά το τέλος του masterclass, η βραδιά συνεχίστηκε στον ίδιο χώρο με το afterparty. Σερβιρίστηκαν δωρεάν Negroni και μοιράστηκαν ημερολόγια με χειρόγραφες αφιερώσεις του Ρένου Χαραλαμπίδη. Οι λέξεις είχαν γραφτεί με οξείες και δασείες, με εκείνη την παλιά ορθογραφική αίσθηση που κάνει ακόμη και μια αφιέρωση να μοιάζει με μικρό προσωπικό ενθύμιο.
Η παρουσία της εταιρείας Φυσικό Αέριο Ελληνική Εταιρεία Ενέργειας στο 67ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, για πρώτη φορά ως χορηγού της διοργάνωσης, συνδέεται με την καμπάνια «Πίσω από τα Φώτα» και την ανάδειξη των ανθρώπων, των ιδεών και των ιστοριών που βρίσκονται πίσω από κάθε δημιουργική στιγμή. Με 169 χρόνια ιστορίας στον χώρο της ενέργειας, η εταιρεία στηρίζει την πολιτιστική ζωή της Βόρειας Ελλάδας, επιλέγοντας να συνδεθεί με δράσεις που φέρνουν το κοινό πιο κοντά στη δημιουργία.
Μια από αυτές είναι τα καλλιτεχνικά εργαστήρια κυανοτυπίας που πραγματοποιούνται στο Λιμάνι στους χώρους του Φεστιβάλ. Πρόκειται για μία από τις παλαιότερες αναλογικές φωτογραφικές τεχνικές, που αξιοποιεί το φως για να δημιουργήσει εικόνες στις χαρακτηριστικές βαθιές μπλε αποχρώσεις της κυανοτυπίας. Οι συμμετέχοντες πειραματίζονται με αντικείμενα, σχήματα και σκιές, συνθέτουν τη δική τους εικόνα και παρακολουθούν τη διαδικασία εμφάνισής της, σε ειδικά διαμορφωμένο σκοτεινό χώρο. Στο τέλος, παίρνουν μαζί τους το έργο που δημιούργησαν. Το επόμενο εργαστήριο θα πραγματοποιηθεί στις 14 Νοεμβρίου, με ώρα έναρξης 12.00 και διάρκεια τριών ωρών.
Από τις παλιές φωτογραφίες του Ρένου Χαραλαμπίδη μέχρι το βαθύ μπλε της κυανοτυπίας, το φως γίνεται αφορμή για να ξανασκεφτούμε τη σχέση μας με την εικόνα. Όχι, μόνο τι βλέπουμε, αλλά πώς το κρατάμε, πώς το θυμόμαστε, πώς το μοιραζόμαστε. Ίσως, τελικά η αντεπίθεση του αναλογικού κόσμου να μην απαιτεί μεγάλες δηλώσεις. Μπορεί να αρχίζει από μια φωτογραφία που αφήνουμε στον ήλιο, ένα εισιτήριο που δεν πετάμε ή μια καρτ ποστάλ που αποφασίζουμε να στείλουμε σε κάποιον.
Δειτε περισσοτερα
Ο Νεοϋορκέζος που άλλαξε τα δεδομένα στη φωτογραφία μόδας, μετατρέποντας τις μέχρι τότε στατικές απεικονίσεις σε εικόνες γεμάτες ενέργεια και συναίσθημα
Η γυναίκα που δεν έγινε ποτέ απλώς η «μούσα» του Ρικ Όουενς
Πώς είναι να μεγαλώνεις με διαβήτη τύπου 1 και γιατί έχει σημασία να μιλάς γι’ αυτό, ώστε κανείς να μη νιώθει μόνος
Με αφορμή την έκθεση ESOSTREFIA, μιλά για την επιστροφή στην αναλογική φωτογραφία, την ατέλεια, τη μνήμη, την τεχνητή νοημοσύνη και την ανάγκη να ξαναβρεί κανείς τον λόγο για τον οποίο ξεκίνησε να φωτογραφίζει
Λίγα λεπτά μακριά από την Πιάτσα ντι Σπάνια και τη Φοντάνα ντι Τρέβι στη Ρώμη, o σκηνοθέτης της ταινίας «Να με φωνάζεις με το όνομά σου» σχεδίασε ένα ξενοδοχείο 26 δωματίων