Ο Τιμ Κάρι, ο Δρ Φρανκενφέρτερ και μια ταινία μπροστά από την εποχή της

Το Rocky Horror Picture Show δεν έγινε cult επειδή ήταν παράξενο - έγινε cult επειδή έδωσε χώρο σε ανθρώπους που δεν είχαν κανέναν άλλο χώρο να ακουμπήσουν: τις ταυτότητές τους, τις σεξουαλικές τους αναζητήσεις, το στιλ τους που μπορεί να έμοιαζε γκροτέσκο και υπόγειο, αλλά του άξιζε να υπάρχει. Και τώρα, σε μια εποχή που οι ταυτότητες ακόμη μας ζορίζουν, ο θάνατος του Τιμ Κάρι επαναφέρει τους λόγους για τους οποίους αυτό το έργο έγινε τελετουργία στις σκοτεινές αίθουσες. Και παρέμεινε.

Ο λόγος για εκείνη την ταινία που έκανε τον Τιμ Κάρι «κόκκινο πανί» για τους συντηρητικούς των μέσων της δεκαετίας του ’70 και είδωλο των ανθρώπων που σήμερα υπάρχουν κάτω από την πολύχρωμη ομπρέλα του queer. Εκείνη η μεταμεσονύκτια τελετουργία που ξεκίνησε το 1975 και εξελίχθηκε στη μακροβιότερη midnight movie όλων των εποχών και έφτιαξε κυριολεκτικά μια χειροποίητη παράδοση που ξέφυγε από τα καθόλου στενά όρια των ΗΠΑ για να ταξιδέψει παντού.

Από το Σαν Φρανσίσκο μέχρι το Λονδίνο και από το Μέριλαντ μέχρι τη Μαδρίτη, η ταινία δημιούργησε από προβολή σε προβολή μια παγκόσμια κοινότητα ανθρώπων που έβρισκαν στο σκοτάδι μιας αίθουσας κάτι που δεν έβρισκαν πουθενά αλλού: ελευθερία.

Οι μεταμεσονύκτιες προβολές της ταινίας με έναν Τιμ Κάρι νέο, αιθέριο, κούκλο, βαμμένο, με ζαρτιέρες και τακούνια και μπέρτα βρικόλακα δεν ήταν απλώς προβολές. Ήταν τελετές. Το κοινό δεν καθόταν παθητικά - συμμετείχε, φώναζε, πετούσε ρύζι, φορούσε fishnets και κορσέδες, μιμούνταν τις κινήσεις των ηθοποιών της ταινίας.

Ποιος φοβάται τον Τιμ Κάρι;

Οι shadow casts -ομάδες που αναπαριστούσαν ζωντανά κάθε σκηνή μπροστά στην οθόνη- έγιναν μέρος της εμπειρίας, ένα είδος queer λαϊκού θεάτρου που έδινε στους θεατές την άδεια να είναι υπερβολικοί, να είναι θορυβώδεις, να είναι ο εαυτός τους. Η drag performer Peaches Christ θυμάται ότι είδε την ταινία στα 14 της, σε μια τέτοια προβολή, και όταν γύρισε σπίτι είπε στη μητέρα της «η ζωή μου άλλαξε για πάντα».

Και στο κέντρο όλων αυτών στεκόταν ο Τιμ Κάρι. Ο άνθρωπος που, με ένα ζευγάρι fishnets, ένα κορσέ και ένα βλέμμα που έμοιαζε να σε διαπερνά, έδωσε μορφή σε κάτι που μέχρι τότε ήταν αόρατο. Ως Dr. Frank-N-Furter -«sweet transvestite from Transsexual, Transylvania» που λένε και οι στίχοι του πλέον χαρακτηριστικού τραγουδιού της ταινία- δεν υποδυόταν απλώς έναν χαρακτήρα.

Ενσάρκωνε μια ολόκληρη φιλοσοφία που ξαναμάθαινε στον κόσμο ότι η επιθυμία δεν χρειάζεται άδεια, ότι η ταυτότητα δεν χρειάζεται εξηγήσεις, ότι η ελευθερία μπορεί να είναι θεαματική, υπερβολική, επικίνδυνη και βαθιά ανθρώπινη. Η ερμηνεία του έγινε σημείο αναφοράς για γενιές queer καλλιτεχνών και θεατών που είδαν για πρώτη φορά κάποιον να ζει χωρίς ντροπή πάνω στη σκηνή και στην οθόνη.

Το Rocky Horror έσπασε τα όρια του camp και κυρίως έδωσε στους ανθρώπους που πάλευαν με τη σεξουαλική τους ταυτότητα ένα ασφαλές μέρος για να την εξερευνήσουν. Σε μια εποχή που η queer ορατότητα ήταν περιορισμένη και συχνά επικίνδυνη, η φιγούρα του Κάρι με το χαμόγελο τύπου Cheshire cat, την αλαζονεία που έκρυβε τρυφερότητα, και την απόλυτη άρνηση να απολογηθεί, έγινε σύμβολο απελευθέρωσης. Δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί θεατές περιγράφουν την πρώτη τους μεταμεσονύκτια προβολή ως μια στιγμή αυτογνωσίας, μια στιγμή που ένιωσαν ότι «δεν είναι μόνοι».

Η ταινία σώθηκε από έναν νεαρό marketing executive που αποφάσισε να την προβάλλει μεταμεσονύκτια σε μικρά σινεμά, εκεί όπου σύχναζαν οι λάτρεις των B-movies και των cult φαινομένων. Αυτή η απόφαση και ενώ εισπρακτικά η ταινία είχε αποτύχει στην πρώτη έξοδό της στις σκοτεινές αίθουσες, δημιούργησε μια παγκόσμια παράδοση.

Τιμ Κάρι όπως λέμε Δρ Φρανκενφέρτερ

Από το Royal Court Theatre στο Λονδίνο, όπου ο Κάρι πρωτοφόρεσε τον κορσέ του Frank-N-Furter, μέχρι τις προβολές στο West End, στο Broadway και τελικά σε κάθε πόλη που είχε ένα σινεμά πρόθυμο να ανοίξει τις πόρτες του μετά τα μεσάνυχτα, το Rocky Horror έγινε μια τελετουργία που συνεχίζεται μέχρι σήμερα.

Ο Κάρι και η καταιγιστική ερμηνεία του -ένα μείγμα Τζόαν Κρόφορντ, Μπαρτ Λάνκαστερ, Μικ Τζάγκερ, Ντέιβιντ Μπάουι και Μαρκ Μπόλαν, όπως έγραψαν τότε οι κριτικοί- έδωσε στο φιλμ μια ενέργεια που δεν μπορούσε να αντιγραφεί. Ήταν ένας «glorious misfit», όπως είπε ο ίδιος, ένας άνθρωπος που έπαιζε «λαμπρούς παρείσακτους» και τους έκανε αξέχαστους.

Και για όσους βασανίζονταν να αποκαλύψουν τη σεξουαλική τους ταυτότητα, αυτός ο παρείσακτος ήταν μια αποκάλυψη. Ο Frank-N-Furter δεν ζητούσε συγγνώμη για τίποτα. Δεν φοβόταν να επιθυμήσει, να διεκδικήσει, να απολαύσει. Δεν φοβόταν να είναι υπερβολικός. Δεν φοβόταν να είναι θηλυπρεπής, αρρενωπός, queer, εξωγήινος, όλα μαζί.

Και μέσα από αυτή την υπερβολή, έδειξε σε χιλιάδες ανθρώπους ότι η ταυτότητα δεν είναι κάτι που πρέπει να χωρέσει σε κουτάκια.
Με τον θάνατο του Τιμ Κάρι στα 80 του τελειώνει μια σχολή ηθοποιών που όταν αποφάσισε να γίνει ασταμάτητη και να μη βάλει κανένα όριο και κανένα φίλτρο στην Τέχνη της, άφησε πίσω εικονοποιημένα μαθήματα ελευθερίας και αισθητικής.