Μόδα και Κινηματογράφος: Πέντε ταινίες για να δεις πριν το «Ο Διάβολος Φοράει Prada 2»

Είκοσι χρόνια μετά το παγκόσμιο φαινόμενο «Ο Διάβολος Φοράει Prada» (The Devil Wears Prada), το αυθεντικό καστ (Μέριλ Στριπ, Αν Χάθαγουεϊ, Έμιλι Μπλαντ, Στάνλεϊ Τούτσι) επιστρέφει για το πολυαναμενόμενο σίκουελ, το οποίο αντιμετωπίζει ήδη σφοδρές αντιδράσεις και διχαστικές κριτικές ανά τον πλανήτη. Κι ενώ οι σκεπτικιστές κατηγορούν για «προϊόν μάρκετινγκ» και όχι μια κανονική ταινία ή/και για ρατσιστική προβολή των Ασιατών, δεν μπορεί κανείς να ξεχάσει από την πρώτη ταινία την αποθέωση της τυραννικής Μιράντα Πρίστλεϊ (Μέριλ Στριπ) - θεωρητικά βασισμένη στην Άννα Γουίντουρ, την «Σιδηρά Κυρία» της μόδας και αρχισυντάκτρια της αμερικανικής Vogue-, την οικονομική επιτυχία -πάνω από 300 εκατομμύρια δολάρια παγκοσμίως σε κέρδη-, το πολιτιστικό αποτύπωμα στην ποπ κουλτούρα και φυσικά τα ρούχα.

Είναι πολλοί οι φανς που βλέπουν αυτές τις ταινίες γιατί αγαπούν τα ρούχα. Ακόμη κι αν οι ίδιοι δεν αντιλαμβάνονται επακριβώς την αμφίδρομη και βαθιά σχέση μεταξύ μόδας και κινηματογράφου, κοστουμιού και αφήγησης, υπάρχουν κάποιες ταινίες «μόδας» που το αντιλαμβάνονται πλήρως και το «Ο Διάβολος Φοράει Prada», ήταν μια από αυτές.

Τα κοστούμια στις ταινίες δεν είναι μόνο διακοσμητικά, είναι μια μορφή οπτικής αφήγησης, αντικείμενα στα οποία έχει αποδοθεί νόημα, το οποίο αποφασίζει τόσο ο δημιουργός όσο και το κοινό και αποκαλύπτουν μια ολόκληρη γλώσσα για το συναισθηματικό κόσμο και την ανάπτυξη των χαρακτήρων. Από την άλλη, ο κινηματογράφος έχει την πρόσβαση και τη δύναμη να καθορίζει τάσεις, δίνοντας την ευκαιρία στη μόδα και να τον χρησιμοποιήσει σαν ένα πολύ σοβαρό εργαλείο μάρκετινγκ, αλλά και να της δώσει πολιτιστική συνάφεια. Είναι ένα αμφίδρομο και αιώνιο love story, όπου και οι δύο ωφελούνται με διαφορετικούς τρόπους προς την ίδια κατεύθυνση.

Για παράδειγμα, η Μιράντα Πρίστλεϊ είναι μια γυναίκα που κυριαρχεί σε όλους τους χώρους μέσα στους οποίους βρίσκεται, τα ρούχα της υπενθυμίζουν στους ανθρώπους αυτό το γεγονός, χωρίς να χρειάζεται να ανοίξει το στόμα της. Είναι μια γυναίκα με γοητεία, όχι από τη φυσική λάμψη της αλλά από την αυτοπεποίθησή της και από το γεγονός ότι είναι σίγουρη για το ποια είναι. Ταυτόχρονα, η Prada είδε τις πωλήσεις τις να ανεβαίνουν 15% και 19% σε Ιταλία και Αμερική, μετά την πρεμιέρα της πρώτης ταινίας το 2006.

Υπάρχουν πολλές κατηγορίες ταινιών μόδας, ταινίες για περιοδικά μόδας, για φωτογράφους μόδας, ντοκιμαντέρ για σχεδιαστές, για συγκεκριμένες κολεξιόν, για την καταστροφική επιρροή του fast fashion στο περιβάλλον, για τα super models των 90s, ταινίες μυθοπλασίας που δεν είναι «για τη μόδα» αλλά είναι γεμάτες με αξιοσημείωτα κοστούμια, σπάνια και καλλιτεχνικά ντοκιμαντέρ, ταινίες με την μόδα σαν «vibe», ακόμα και οι μικρού μήκους ταινίες των οίκων μόδας που λειτουργούν ως υλικό μάρκετινγκ είναι πολλές φορές αισθητικά πολύ υψηλές και κάποιες αξιομνημόνευτες, η λίστα είναι ατέλειωτη και ειλικρινά απρόσμενα δύσκολη η επιλογή ακόμη και για ένα μικρό αφιέρωμα για ταινίες με αφορμή το «Ο Διάβολος Φοράει Prada 2». Παρακάτω θα βρείτε μια λίστα με ταινίες όπου τα ρούχα λειτουργούν ως καταλύτης στην κινηματογραφική αφήγηση.

Πέντε ταινίες για να δεις πριν το «Ο Διάβολος Φοράει Prada 2» 

«Πρόγευμα στο Tiffany’s», (Breakfast at Tiffany’s), Μπλέικ Έντουαρντς, 1961

Ποιος μπορεί να ξεχάσει το θρυλικό (όχι και τόσο μικρό) μαύρο φόρεμα του Givenchy στους τίτλους αρχής; Αν και το φόρεμα, ένα από τα πιο εμβληματικά κομμάτια στην ιστορία της μόδας, είχε στην πραγματικότητα επανασχεδιαστεί για το στούντιο από την ενδυματολόγο Edith Head, χρησιμοποιώντας τα σχέδια του Givenchy, ο οποίος ήταν ο αγαπημένος σχεδιαστής της Όντρεϊ Χέπμπορν. Η Edith Head επανασχεδίασε λοιπόν όλο το κάτω μέρος του αυθεντικού φορέματος καθώς θεωρήθηκε κάπως τολμηρό (το αυθεντικό σχέδιο έμοιαζε κάπως με την εικονογράφηση του πόστερ της ταινίας) και πρόσθεσε βάρη μέσα στο στρίφωμα έτσι ώστε να πέφτει ομοιόμορφα. Αντέγραψε σχεδόν επακριβώς το πάνω μέρος από το αυθεντικό σχέδιο του Givenchy και πρόσθεσε ως αξεσουάρ διαμάντια από το Tiffany’s, ένα μαργαριταρένιο κολιέ και μακριά μαύρα γάντια. Παρά το γεγονός πως κανένα από τα τρία ολόιδια φορέματα που παρείχε ο Givenchy, δεν εμφανίζεται ούτε λεπτό στην ταινία, αυτό δεν εμπόδισε τον οίκο Christie’s να βγάλει σε δημοπρασία ένα από αυτά το 2006 το οποίο πουλήθηκε για σχεδόν μισό εκατομμύριο λίρες.

«Ο Διάβολος Φοράει Prada» (The Devil Wears Prada), Ντέιβιντ Φράνκελ, 2006

Το αυθεντικό. Η ταινία που τα ξεκίνησε όλα. Αν και ο τίτλος ισχυρίζεται πως η απαιτητική Μιράντα Πρίστλεϊ (Μέριλ Στριπ), αρχισυντάκτρια του περιοδικού μόδας Runway φοράει Prada, στην πραγματικότητα δεν την βλέπουμε με ρούχο Prada ούτε για μια στιγμή. Μπορεί να φοράει παπούτσια Prada, μπορεί να πετάει τσάντες Prada στα γραφεία και πάνω στις δύσμοιρες βοηθούς της, ωστόσο δεν φοράει τα ρούχα. Η πασίγνωστη ενδυματολόγος της ταινίας Πατρίτσια Φιλντ, διάλεξε για την αγέλαστη Μιράντα Πρίστλεϊ, μια λευκή καπαρντίνα της Ντόνα Κάραν, μια άμεση αναφορά-σύνδεση των δύο επιτυχημένων γυναικών (τρεις μαζί με την Μέριλ Στριπ) και μια εσκεμμένη επιλογή για να ταιριάζει με τα ολόλευκα μαλλιά της πρωταγωνίστριας.
Επίσης, το επιβλητικό σακάκι του πολυβραβευμένου σχεδιαστή μόδας Μπιλ Μπλας (Bill Blass), για την ακρίβεια μια αστραφτερή δημιουργία Μικέιλα Βόλμπραχτ για τον Μπιλ Μπλας (Michael Vollbracht for Bill Blass), που φοράει η απόμακρη Μιράντα Πρίστλεϊ είναι ένα επιτηδευμένα θορυβώδες, έντονο χρυσό με λεπτομέρειες με χάντρες κομμάτι, κομμένο στα πρότυπα ενός κλασικού κοστουμιού Chanel της δεκαετίας του '50, το οποίο υπενθυμίζει σε όλους ποιος είναι το αφεντικό. Μια από τις αρκετές δημιουργίες του Μπιλ Μπλας που παρελαύνουν επί της οθόνης, όλες διαλεγμένες για τον ρόλο της Μέριλ Στριπ, ένα μαύρο πουκάμισο/σακάκι, ένα μαύρο φόρεμα, ένα βελούδινο σακάκι με μοτίβο nouveau και ποικίλες μπλούζες.

«Μαύρος Κύκνος» (Black Swan), Ντάρεν Αρονόφσκι, 2010

Η Amy Westcott, ενδυματολόγος της ταινίας «Μαύρος Κύκνος» εντυπωσιάστηκε από την κολεξιόν Άνοιξη-Καλοκαίρι 2010 των αδελφών Λόρα και Κέιτ Μάλιβι (Kate & Laura Mulleavy) ιδρύτριες της Rodarte, η οποία ακολουθούσε το θέμα ενός κοριτσιού που μετατρέπεται σε αρπακτικό, κάτι που φαινόταν κατάλληλο για την παραγωγή του εντυπωσιακού φινάλε της ταινίας. Οι τουτού (φούστα μπαλαρίνας από τούλι) της «Λίμνης των Κύκνων» για την ταινία του Αρονόφσκι είναι το λιγότερο εντυπωσιακές δημιουργίες, καθώς η φτερωτή κίνησής τους δημιουργεί μια συγκλονιστική τελευταία πράξη σε αυτό το σπουδαίο ψυχολογικό θρίλερ. Τα κοστούμια του μπαλέτου της ταινίας μεταφέρουν επακριβώς την εσωτερική πάλη της τελειομανούς Νίνα (Νάταλι Πόρτμαν) και του παρορμητικού χαρακτήρα της στη σκηνή, του λευκού και του μαύρου κύκνου, της Οντέτ και της Οντίλ, που είναι το ίδιο πράγμα. Επίσης, τα καθημερινά σύνολα της Νίνα, η οποία βρίσκεται στο χείλος της σεξουαλικής αφύπνισης, ακολουθούν μια βαθμιαία πιο σκούρα παλέτα, η οποία αποκαλύπτει τη σταδιακή ψυχολογική καταβύθιση της ηρωίδας σε ένα σπιράλ παράνοιας και κατάρρευσης. Είναι από τα πλέον αντιπροσωπευτικά δείγματα του πώς η ενδυματολογία στον κινηματογράφο ενισχύει την αφηγηματική γλώσσα και την ανάπτυξη των χαρακτήρων.

«Επάγγελμα: Ζιγκολό» (American Gigolo), Πολ Σρέιντερ, 1980

Ο Τζόρτζιο Αρμάνι ντύνει αποκλειστικά τον νάρκισσο Τζούλιαν (Ρίτσαρντ Γκιρ), στην ταινία που εκτόξευσε την καριέρα του σχεδιαστή με το κουστούμι που έμεινε στην ιστορία ως το «αποδομημένο» σακάκι του Αρμάνι, το οποίο όχι μόνο προσδιορίζει το στυλ και τη δύναμη του πρωταγωνιστή, αλλά και όλη την ύπαρξή του. Ο Τζούλιαν είναι ένας επιφανειακός, εραστής προς ενοικίαση, ο οποίος αντιλαμβάνεται όλους τους άλλους που δεν διαθέτουν το δικό του εκλεπτυσμένο γούστο για τα ακριβά πράγματα, ως κατώτερους. Ο φιλόδοξος και κενός τρόπος ζωής του αντικατοπτρίστηκε πλήρως από τον ανερχόμενο τότε Αρμάνι, ο οποίος έχοντας υπόψιν το στυλ του εδουαρδιανού δανδή των αρχών του 20ου αιώνα, δημιούργησε πλισέ παντελόνια και μακριά φαρδιά σακάκια σε γήινους τόνους, αφαίρεσε σε μεγάλο βαθμό την επένδυση από τους ώμους, αγκαλιάζοντας το σώμα απαλά, μεταμορφώνοντας τον πρωταγωνιστή στην επιτομή του αβίαστου κουλ.

Η διάσημη σκηνή όπου ο Γκιρ διαλέγει προσεκτικά τον συνδυασμό του πουκάμισου, της γραβάτας και του σακακιού πάνω στο κρεβάτι λειτούργησε για τον Αρμάνι ως ζωντανή διαφήμιση, όπως και όλη η ταινία είχε λειτουργήσει για αυτόν ως ζωντανή πασαρέλα για τέσσερεις δεκαετίες, διαμορφώνοντας το στυλ “Gigolo chic” το οποίο μένει ζωντανό ως και σήμερα. Τέλος, το εξαιρετικά κομψό μαύρο σμόκιν με μαύρο χειροποίητο βελούδινο παπιγιόν μπορεί να χλευάζεται στην ταινία ως ενδυμασία κηδείας, ωστόσο είναι η στιγμή της απόλυτης αναγνώρισης για τον Αρμάνι, ένα σήμα κατατεθέν το “Armani tux” το οποίο εξακολουθεί και διατηρεί την αίγλη και τον συμβολισμό του ως και σήμερα.

«Το Πέμπτο Στοιχείο», (The Fifth Element / Le Cinquième Élément), Λικ Μπεσόν, 1997

Ο Λικ Μπεσόν επέμενε να προσλάβει τον σχετικά άπειρο τότε Ζαν-Πολ Γκοτιέ για τα κοστούμια αυτής της ονειρικής sci-fi καλτ camp τελειότητας. Η Λιλού (Μίλα Γιόβοβιτς) φοράει θερμικούς επιδέσμους ως ολόσωμο κοστούμι, το οποίο αποτελεί άμεση αναφορά στις συλλογές «εσώρουχα ως ρούχα» του Γκοτιέ, ο Μπρους Γουίλις -εδώ ως Κόρμπεν Ντάλας- σώζει ξανά τον κόσμο, αυτή τη φορά μέσα σε πορτοκαλί κολλητή αμάνικη μπλουζάκι με ανάγλυφες ραβδώσεις και ιμάντες που έδεναν στην πλάτη του και φυσικά υπάρχουν έντονες ρίγες και κραυγαλέα χρώματα παντού, στα πάνω από 1000 υπερβολικά κοστούμια που σχεδίασε το άλλοτε enfant terrible του κόσμου της μόδας, για αυτή την ταινία. Η σπουδαιότερη ενδυματολογική στιγμή της ταινίας δεν είναι άλλη από τη στιγμή που εμφανίζεται για πρώτη φορά ο εκκεντρικός ντι-τζέι Ρούμπι Ροντ (Κρις Τάκερ) με ολόσωμο λεοπάρ κολλητό κορμάκι, με φαρδιούς, ενισχυμένους, ανοικτούς ώμους συνδυασμένο με ενσωματωμένες μπότες και ασορτί κάπα. Ένας ρόλος αρχικά προορισμένος για τον Πρινς, όπως θέλουν οι φήμες. Αγαπάμε πολύ τον Πρινς, αλλά δε νομίζω πως θα λειτουργούσε καλύτερα από τον απολαυστικό Κρις Τάκερ σε αυτό τον ρόλο.