Ο παλιότερος ζωδιακός κύκλος σ’ ένα αρχαιοελληνικό αγγείο

Αρχαιοελληνικό κύπελλο του 625 π. Χ., το οποίο εκτίθεται στο αρχαιολογικό μουσείο της Λαμίας, ενδέχεται να κρύβει μία από τις παλαιότερες απεικονίσεις αστερισμών στον κόσμο. Σύμφωνα με τον υποψήφιο διδάκτορα Κλασικής Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Μιζούρι, Τζον Μπαρνς, οι απεικονίσεις ζώων που υπάρχουν πάνω σε αυτό το ευρύστομο κύπελλο δεν αποτελούν απλώς διακοσμητικές σκηνές με ζώα αλλά δείχνουν αστερισμούς.

Το κύπελλο, που είχε βρεθεί κοντά στα ερείπια της αρχαίας ακρόπολης των Αλών, περίπου 40 χιλιόμετρα βόρεια της Θήβας, δεν διατηρείται ακέραιο. Περίπου το 1/3 του αγγείου μαζί με το ένα χερούλι λείπουν. Στην υπόλοιπη επιφάνεια του σκύφου απεικονίζονται μία σειρά από ζώα όπως ένας ταύρος, ένα φίδι, ένας λαγός ή μικρός σκύλος, ένα μεγάλο σκυλί, ένας σκορπιός, ένα δελφίνι και το εμπρόσθιο μέρος από έναν πάνθηρα ή λιοντάρι.

Ο Μπάρνς υποστήριξε στο Live Science ότι αυτά τα ζώα αναπαριστούν αστερισμούς. «Ο ταύρος υποδηλώνει τον αστερισμό του Ταύρου, το φίδι είναι μάλλον η Ύδρα, το κουνέλι είναι ο Λαγωός, που συνορεύει με τον Ωρίωνα και ο οποίος, παρά το γεγονός ότι είναι νότιος αστερισμός, είναι ορατός στο σύνολό του από την Ελλάδα τις νύχτες του χειμώνα. Ο μικρός και ο μεγάλος σκύλος μπορεί να αναπαριστούν αντιστοίχως τους αστερισμούς του Μικρού Κυνός και Μεγάλου Κυνός, ο σκορπιός τον ομώνυμο αστερισμό, το Δελφίνι τον αστερισμό Δελφίνος και το λιοντάρι τον αστερισμό του Λέοντα». Ο Αμερικανός αρχαιολόγος λέει πως στην Αρχαία Ελλάδα ήταν συνηθισμένο να διακοσμούνται αγγεία με παραστάσεις ζώων. Ωστόσο στη συγκεκριμένη περίπτωση η εμφάνιση των ζώων δεν ακολουθεί την… πεπατημένη. «Για παράδειγμα το δελφίνι δεν έχει σχέση με τα υπόλοιπα χερσαία ζώα. Ο σκορπιός επίσης είναι ασυνήθιστος ως διακοσμητικό μοτίβο – συνήθως παρατηρείται ως έμβλημα σε ασπίδες, ενώ επίσης ασυνήθιστη είναι η παρουσία του φιδιού κάτω από το σκύλο και το λαγό».