Η Ανδρόσφαιρα του Λουί Θερού: Τι ειπώθηκε και τι θα μπορούσε να έχει ειπωθεί

Πριν λίγες ημέρες κυκλοφόρησε στο Netflix το νέο ντοκιμαντέρ του Λουί Θερού με τον τίτλο «Louis Theroux: Inside the Manosphere». Ο Θερού είναι δημοσιογράφος και μια πολύ γνωστή φιγούρα στον κόσμο των ντοκιμαντέρ με μια μακρά και ιδιαίτερη καριέρα. Είναι γνωστός τόσο για τη δουλειά του καθαυτή όσο και για τα αμφιλεγόμενα θέματα με τα οποία έχει τολμήσει να ασχοληθεί τις τελευταίες δεκαετίες: από φυλακές, τη Σαηεντολογία, τον υπάρχοντα Ναζισμό και αυτούς που ακόμα τον ασπάζονται, και βεβαίως το γεγονός ότι εν μέρει συνέβαλλε―αλλά πολλοί λένε όχι αρκετά―στην αποκάλυψη των αποτρόπαιων εγκλημάτων του Τζίμι Σάβιλ (γνωστής τηλεοπτικής περσόνας για δεκαετίες στο ΗΒ).

Πριν δω το ντοκιμαντέρ είχα μια γενική εικόνα του τι είναι το Manosphere, ποιες είναι οι κεντρικές και πιο δημοφιλείς «προσωπικότητες» που το καλλιεργούν και το τρέφουν, και τι είναι αυτό το οποίο ισχυρίζονται, ασπάζονται, και προωθούν. Εάν δεν έχετε ακούσει ποτέ τον όρο Manosphere (Ανδρόσφαιρα), ίσως έχετε ακούσει τα ονόματα Άντριου και Τρίσταν Τέιτ, δυο αδέρφια τα οποία βρίσκονται στο επίκεντρο, και κάποιοι θα έλεγαν στο «θρόνο» της κουλτούρας αυτής.

Πολύ γενικά, η Ανδρόσφαιρα είναι μια συλλογή ιστοσελίδων και χώρων κοινωνικής δικτύωσης που επικεντρώνεται στους άνδρες. Αποτελείται από μια ποικιλία κοινοτήτων και ιδεολογιών, και αυτοί που την απαρτίζουν προωθούν θέματα που σχετίζονται με τις ανησυχίες των ανδρών, τα δικαιώματα τους, την αυτοβελτίωση, τις σχέσεις, τη γυμναστική και τη σωματική υγεία. Κάποιοι από αυτούς υποστηρίζουν τα δικαιώματα των ανδρών, ενώ άλλοι είναι μακράν πιο αμφιλεγόμενοι και ακραίοι, προωθώντας τον μισογυνισμό, τον ρατσισμό κτλ.

Ενώ κατά καιρούς έχω δει αποσπάσματα από περιεχόμενο που ανεβάζουν μέλη της κοινότητας αυτής, δεν έχω ποτέ μπει στη διαδικασία να την εξερευνήσω περαιτέρω, κυρίως γιατί δεν νομίζω ότι θα άντεχα να παρακολουθήσω κάτι τέτοιο για πάνω από λίγα λεπτά, και εκτός από τους αδερφούς Τέιτ και κάνα-δυο ακόμα, δεν γνωρίζω κανένα άλλο γνωστό μέλος της Ανδρόσφαιρας. Παρ΄όλα αυτά, με ενδιέφερε πολύ να δω το ντοκιμαντέρ του Θερού και για να μάθω περισσότερα αλλά και για να δω με ποιον τρόπο θα προσεγγίσει αυτούς τους ανθρώπους και το θέμα γενικότερα.

Πριν το παρακολουθήσω έτυχε να διαβάσω τίτλους άρθρων που μιλούσαν για αυτό, και στο συντριπτικό ποσοστό έλεγαν ότι ο Λουί Θερού δεν είπε όσα θα έπρεπε, δεν τους εξέθεσε όσο θα έπρεπε, και δεν ανέλυσε το θέμα αρκετά εις βάθος. Αφού είδα το ντοκιμαντέρ, συμφώνησα σε όλα, ίσως όχι απόλυτα, αλλά σε μεγάλο βαθμό. Η αλήθεια είναι ότι τα θέματα που θίγει και τα προβλήματα που δημιουργεί η Ανδρόσφαιρα είναι πολυάριθμα, και αγγίζουν πολλές διαφορετικές πτυχές της κοινωνίας μας. Καταρχάς είναι ένα φαινόμενο που αφορά τόσο άνδρες όσο και γυναίκες, όλων των ηλικιών, και αγγίζει τόσο πολιτιστικά, ηθικά, κοινωνικά, ακόμα και οικονομικά θέματα τη σήμερον εποχή.

Επίσης, στο ξεδίπλωμά του, φαίνεται να είναι ένα θέμα τόσο περίπλοκο, που η διάρκεια του ντοκιμαντέρ φαντάζει αστεία μικρή για να μπορέσει να καλύψει έστω και τα βασικά. Το ντοκιμαντέρ είναι αξιόλογο, και η προσέγγιση του Θερού φαίνεται να είναι ιδιαίτερη καθότι δεν συναντά γνωστά μέλη της κοινότητας αυτής για τους ασκήσει κριτική ή για να τους κατηγορήσει για κάτι. Αντ’ αυτού, τους πλησιάζει με μια αξιοθαύμαστη στωικότητα και ψυχραιμία ― ακόμα και σε στιγμές που εγώ σαν θεατής είχα εξοργιστεί ― και τους κάνει γενικές και μη ερωτήσεις, αφήνοντάς τους να φανερωθούν οι ίδιοι.

Τι εννοώ; Είτε με παρατεταμένη σιωπή, είτε με κάποια στοχευμένη ερώτηση, ο Θερού καταφέρνει να τους φέρει στο σημείο να αποκαλύψουν οι ίδιοι μόνοι τους ποιοι πραγματικά είναι, τι πραγματικά πιστεύουν ― διαψεύδοντας συχνά τον εαυτό τους από τη μία πρόταση στην άλλη ― και τι είναι αυτό που πρεσβεύουν και γιατί. Σε αυτό το σημείο γίνεται ξεκάθαρο από όλους τους συμμετέχοντες ότι το κύριο κίνητρο είναι τα χρήματα που κερδίζουν από όλο αυτό.

Ο Θερού όμως δεν συνομιλεί μόνο με μέλη της Ανδρόσφαιρας, αλλά και με μερικούς θαυμαστές τους, συνεργάτες τους, ή ανθρώπους του κύκλου τους γενικότερα. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι κάποιες κοπέλες οι οποίες βγάζουν τα προς το ζην μέσω της ιστοσελίδας και εφαρμογής OnlyFans, και οι οποίες συνεργάζονται με τον Χάρισον Σάλιβαν (hstikkytokky), ένα από τα δημοφιλή μέλη της Ανδρόσφαιρας με τον οποίο συνομιλεί ο Θερού.

Ο Σάλιβαν είναι ευθέως επικριτικός, και δηλώνει ξεκάθαρα πόσο αισχρό και απαίσιο θεωρεί αυτό που κάνουν οι κοπέλες αυτές, με τις οποίες συνεργάζεται και από τις οποίες βγάζει χρήματα καθότι έχει μερίδιο μιας εταιρίας που τις μανατζάρει. Δηλώνει, δε, ότι εάν είχε κόρη και έκανε κάτι τέτοιο θα την αποκλήρωνε.

Ένα ακόμα χαρακτηριστικό παράδειγμα υπήρξε η εμφάνιση της συντρόφου ενός ιδιαίτερα τοξικού μέλους της Ανδρόσφαιρας (Μάιρον Γκέινς ή Αμρού Φουντλ), της οποίας η συμμετοχή στο ντοκιμαντέρ εντέλει ήταν μοιραία. Οι περισσότεροι άντρες της κοινότητας αυτής πιστεύουν στην μονόπλευρη μονογαμία ― δηλαδή, οι γυναίκες είναι μονογαμικές, ενώ οι άνδρες επιτρέπεται να κάνουν ό,τι θέλουν.

Αυτό ακριβώς το θέμα έθεσε ο Θερού μπροστά στον Γκέινς και την κοπέλα του, και πραγματικά, εάν η λέξη awkward (άβολο) είχε πρόσωπο, θα ήταν αυτοί οι δύο άνθρωποι μπροστά στην κάμερα του Θερού. Πολύ σύντομα μετά από αυτή τη συνέντευξη, η κοπέλα αυτή (Άντζι Καμάτσο) χώρισε με τον Γκέινς, και πριν λίγες ημέρες αποκάλυψε πως οι ερωτήσεις του Θερού την αφύπνισαν και την έκαναν να αναθεωρήσει τις επιλογές της και τη ζωή της.

Ναι, λοιπόν, ήταν πολλά αυτά που δεν ειπώθηκαν από τον Θερού, και ίσως ακόμα περισσότερα ήταν αυτά που τράβηξε και είπε αλλά δεν έδειξε στο 80λεπτο που είδαμε εμείς. Ίσως εάν το είχε διαμορφώσει ως μίνι σειρά με 3-4 επεισόδια να είχε καταφέρει να αγγίξει περισσότερες πτυχές του θέματος. Ναι, δεν μπήκε τόσο εις βάθος. Είναι όμως ένας δημοσιογράφος, και ένας δημιουργός ντοκιμαντέρ ο οποίος φαίνεται να εκμαιεύει ότι χρειάζεται από τα υποκείμενά του με τα λιγότερα πιθανά λόγια, και αφήνοντάς τους να μιλάνε αρκετά για τον εαυτό τους σε σημείο που ίσως και οι ίδιοι να αντιλαμβάνονται, έστω στην άκρη του μυαλού τους, τον παραλογισμό, την αισχρότητα, ή απλά την ηλιθιότητα την οποία πρεσβεύουν.

Δυστυχώς όμως, δεν είναι αυτούς που πρέπει να λυπόμαστε ή για τους οποίους να ανησυχούμε, αλλά για τους ανθρώπους ― αγόρια και άνδρες ―που τους παρακολουθούν, τους θαυμάζουν, τους ακολουθούν και προσπαθούν να τους μιμηθούν χωρίς να αντιλαμβάνονται τι κάνουν, όπως επίσης και τα κορίτσια και τις κοπέλες που αναπόφευκτα θα αντιμετωπίσουν τις συμπεριφορές που άνθρωποι σαν τον Γκέινς και τον Σάλιβαν προωθούν.