«Maestro»: Θα ανοιχτούμε στον κόσμο ή θα κλειστούμε στο καβούκι μας;

Η συζήτηση που ξεκίνησε ήδη για την τηλεοπτική σειρά «Maestro» έχει δύο πλευρές. Η μία πλευρά είναι ο διάλογος μεταξύ των ειδικών της τέχνης για την ποιότητα της σειράς και την καλλιτεχνική αξιολόγηση των συντελεστών της και του περιεχομένου της. Η άλλη πλευρά είναι η κοινωνική απήχηση του «Maestro» αλλά και η συμβολή του στη διεθνή προβολή της εγχώριας καλλιτεχνικής δημιουργίας. Οι δύο πλευρές δεν είναι ανεξάρτητες μεταξύ τους, δεν μπορεί ωστόσο να υποτάσσεται η μία στις προτεραιότητες της άλλης.

Η συζήτηση δεν είναι καινούργια ούτε και η σειρά «Maestro» έπεσε ως κεραυνός εν αιθρία. Προηγήθηκαν τρία περίπου χρόνια πανδημίας όταν οι τηλεοπτικές σειρές μυθοπλασίας μας έκαναν παρέα στις περιόδους της καραντίνας. Μαζί τους έφεραν στις μικρές μας οθόνες και εξαιρετικούς ηθοποιούς του θεάτρου αλλά και νέα, προικισμένα –όπως αποδείχτηκε– ταλέντα που για πολύ καιρό τα ξέραμε μόνο με τα ονόματα των ρόλων τους. Ήταν μια μικρή καλλιτεχνική «ανταποδοτική» επανάσταση αφού στη συνέχεια, όταν άνοιξαν τα θέατρα, δεν ήταν λίγοι εκείνοι που έτρεξαν να δούνε στο σανίδι τους ηθοποιούς που θαύμασαν από το σπίτι τους. Από τον «Σασμό» στην «Αντιγόνη» μια Πρωτόπαπα δρόμος…

Ωστόσο, η ελληνική κινηματογραφική έκρηξη της σύγχρονης εποχής δεν ξεκίνησε από την πανδημία. Συμπληρώνεται μια δεκαετία περίπου από την εποχή της εμφάνισης μιας σπουδαίας σειράς Ελλήνων κινηματογραφικών δημιουργών και ηθοποιών που έκαναν διεθνή καριέρα, κάποιοι έφτασαν ως την αίθουσα της απονομής των Όσκαρ. Κανένας δεν διέσχισε την έρημο της επιτυχίας χωρίς να υποστεί το κόστος της –υπερβολικής όπως αποδείχτηκε μερικές φορές– κριτικής αλλά και κανείς δεν θυσίασε την πίστη στη δουλειά του για να μείνει στο απυρόβλητο. Η πρωτοπορία, ιδιαίτερα στην τέχνη, είναι επώδυνη.

Αφήνοντας στους ειδικούς την πρώτη πλευρά της συζήτησης πρέπει να αποδεχτούμε ότι η σειρά «Maestro», όπως ακριβώς και αρκετές αξιόλογες σειρές που προβλήθηκαν τα τελευταία χρόνια, κάθε άλλο παρά άφησε τους τηλεθεατές αδιάφορους. Δεν είναι μόνο τα νούμερα τηλεθέασης αλλά τα ίδια τα θέματα που έθιξε. Κανείς δεν είναι σε θέση να γνωρίζει τις προθέσεις του δημιουργού ούτε και πρέπει η συζήτηση να εξελιχτεί σε δίκη των προθέσεών του. Ωστόσο, η βαθιά διαφθορά στην τοπική αυτοδιοίκηση, την αστυνομία κ.λπ., η ωμή οικογενειακή βία και η στάση απέναντι στην ομοφυλοφιλία θέτουν διλήμματα ηθικά και όχι μόνον. Διλήμματα σκληρά με τα οποία η κοινωνία βρίσκεται καθημερινά αντιμέτωπη.

Καταξιώνεται καλλιτεχνικά μια ταινία ή μια σειρά όταν η πλατφόρμα Netflix ή κάποια άλλη, αγοράσει τα δικαιώματα τής προβολής της; Όχι απαραίτητα, όπως λέει και η πείρα των συνδρομητών. Ας μην υποτιμούμε, ωστόσο, ότι η προβολή του «Maestro» σε παγκόσμιο επίπεδο θα δοκιμαστεί από την κρίση ενός απαιτητικού κοινού το οποίο και θα αποφανθεί τελικά. Κι ας μην υποτιμούμε επίσης το γεγονός ότι στη σειρά συμμετέχουν, μαζί με αρκετούς νέους, καταξιωμένοι Έλληνες ηθοποιοί με συγκλονιστικές ερμηνείες που θα τις απολαύσουν εκατομμύρια τηλεθεατές σε όλο τον κόσμο. Όπως θα απολαύσουν και τα μαγευτικά τοπία της χώρας μας, θυμίζοντάς μας το «Mama mia» και την τουριστική έκρηξη που ακολούθησε την προβολή της ταινίας.

Η καλλιτεχνική δημιουργία, η τέχνη και ο πολιτισμός γενικότερα είναι παραδοσιακά προνομιακά πεδία για τη χώρα μας. Η εξωστρέφεια του σύγχρονου πολιτισμού μας κάθε άλλο παρά θα πρέπει να μας φοβίζει. Αντίθετα, οι πολιτικές που ακολουθούνται πρέπει να ενισχύουν τη διεθνή προβολή της χώρας μας ως τοπίο, μαζί με τον σύγχρονο πολιτισμό και την πολιτιστική κληρονομιά. Η προσέλκυση για παράδειγμα μεγάλων διεθνών κινηματογραφικών παραγωγών μπορεί να έχει αποφασιστικό ρόλο στην ανάπτυξη της χώρας στον τομέα των οπτικοακουστικών μέσων αλλά και συνολικά. Από την άποψη αυτή, αξιόλογες ελληνικές δημιουργίες μπορούν να αποτελέσουν ισχυρό μαγνήτη έλξης. Ας τις στηρίξουμε.