Δημόκριτος: Το νέο «σπίτι» της τεχνητής νοημοσύνης και η σύνδεση με τον «Δαίδαλο»
Μια υποδομή 8,5 εκατ. ευρώ συνδέει ερευνητές και επιχειρήσεις με την εθνική υπολογιστική υποδομή - Νέο ινστιτούτο για την ακεραιότητα, την ασφάλεια και την ηθική της έρευνας ανακοίνωσε ο Τάκης Θεοδωρικάκος
Νέο κτίριο για την τεχνητή νοημοσύνη και οι δηλώσεις Μητσοτάκη κατά της αυτορρύθμισης των εταιρειών ΤΝ
«Ἐν βυθῷ γὰρ ἡ ἀλήθεια», η αλήθεια βρίσκεται στο βάθος. Με τη φράση του φιλοσόφου που του έδωσε το όνομα άνοιξε ο διευθυντής και πρόεδρος του ΔΣ του «Δημόκριτου», Βαγγέλης Καρκαλέτσης, την τελετή στην Αγία Παρασκευή, όπου ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης εγκαινίασε το νέο κτίριο του Ινστιτούτου Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών (ΙΠΤ)».
Εκεί συγκεντρώνονται εργαστήρια τεχνητής νοημοσύνης και τηλεπικοινωνιών, το κέντρο δεδομένων του ερευνητικού κέντρου και τα γραφεία της «Φάρος Α.Ε.». Έχει επιφάνεια άνω των 3.800 τετραγωνικών μέτρων, κόστισε 8,5 εκατ. ευρώ και θα συνδέεται με τον εθνικό υπερυπολογιστή «Δαίδαλο» στο Λαύριο.
Το νέο κτίριο χρηματοδοτήθηκε από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, στο πλαίσιο ευρύτερου προγράμματος ανανέωσης των εγκαταστάσεων του «Δημόκριτου». Στεγάζει ερευνητικές ομάδες, χώρους συνεργασίας και προηγμένο εξοπλισμό για την τεχνητή νοημοσύνη, τα δίκτυα επόμενης γενιάς και την κυβερνοασφάλεια. Περισσότεροι από 300 άνθρωποι συμμετέχουν συνολικά στη δραστηριότητα του Ινστιτούτου.
Είναι όμως και το ίδιο αντικείμενο μελέτης: ένα έξυπνο κτίριο, σχεδιασμένο ως ζωντανό πεδίο δοκιμών για τεχνολογίες ευφυών κτιρίων. Ο υφυπουργός Ανάπτυξης, Σταύρος Καλαφάτης, υπογράμμισε αυτήν ακριβώς τη διάσταση, εξηγώντας ότι η αξία του υπερβαίνει εκείνη ενός σύγχρονου χώρου εργασίας και συνδέεται με τη δυνατότητα δοκιμής τεχνολογιών σε πραγματικές συνθήκες.
Η καρδιά του είναι το κέντρο δεδομένων του «Δημόκριτου». Θα εξυπηρετεί όλα τα ινστιτούτα του Κέντρου, αλλά και τις εταιρείες του τεχνολογικού πάρκου «Λεύκιππος». Στις εγκαταστάσεις του «Δημόκριτου» φιλοξενούνται σήμερα περισσότερες από 45 εταιρείες: τεχνοβλαστοί, νεοφυείς επιχειρήσεις και τμήματα έρευνας και ανάπτυξης μεγαλύτερων εταιρειών. Στον ίδιο χώρο φιλοξενείται και ο επιταχυντής αμυντικής καινοτομίας DIANA του ΝΑΤΟ.
Στο κέντρο δεδομένων θα φιλοξενηθεί επίσης κόμβος του Εθνικού Δικτύου Υποδομών Τεχνολογίας και Έρευνας, της ΕΔΥΤΕ, που θα το συνδέει με ταχύτητα και ασφάλεια με τον «Δαίδαλο». Τα δεδομένα θα μπορούν έτσι να μεταφέρονται για επεξεργασία στον υπερυπολογιστή, για ερευνητικές και άλλες εφαρμογές.
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στα εγκαίνια του νέου κτηρίου του Εθνικού Κέντρου Έρευνας Φυσικών Επιστημών «Δημόκριτος», στην Αγία Παρασκευή. Τρίτη 20 Οκτωβρίου 2026 (ΣΩΤΗΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ / EUROKINISSI)
Δημόκριτος: Από τα εργαστήρια στις εφαρμογές
Σήμερα το Ινστιτούτο αναπτύσσει πλατφόρμες δικτύων πέμπτης και έκτης γενιάς, τεχνολογίες κεραιών, κυβερνοασφάλειας και κυβερνοάμυνας, συνδέοντας την έρευνα με τις ανάγκες επιχειρήσεων και δημόσιων φορέων. Ο Σταύρος Καλαφάτης παρουσίασε ενδεικτικές εφαρμογές: ένα αυτόνομο σκάφος στη λίμνη του Μαραθώνα, εφαρμογές ανίχνευσης πετρελαιοκηλίδων, πειραματική πλατφόρμα δικτύων έκτης γενιάς στην Αθήνα, έρευνα στην επαναστόχευση φαρμάκων και στην ιατρική ακριβείας, καθώς και συμμετοχή σε ευρωπαϊκά έργα θωράκισης κρίσιμων υποδομών και στο Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας.
Ο πρόεδρος του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος», Βαγγέλης Καρκαλέτσης, υπογράμμισε τη σύνδεση της πληροφορικής και των τηλεπικοινωνιών με την υγεία, το περιβάλλον και τον πολιτισμό, αλλά και με τη φιλοσοφία και τις ανθρωπιστικές επιστήμες. Αναφέρθηκε στις πρωτοβουλίες που συνδέουν την τεχνητή νοημοσύνη με την αριστοτελική σκέψη και στην αξιοποίηση διαδραστικών τεχνολογιών για την αρχαία ελληνική φιλοσοφία. «Η πραγματική αξία βρίσκεται όμως κυρίως σε όσα θα δημιουργηθούν μέσα από το νέο κτίριο», τόνισε.
Το 2027 το Ινστιτούτο προγραμματίζει δύο μεγάλες πανευρωπαϊκές διοργανώσεις, για τη γλωσσική τεχνολογία τον Μάρτιο και για την τεχνητή νοημοσύνη τον Οκτώβριο. Τον ίδιο μήνα σχεδιάζεται στην Αθήνα και διεθνής συνάντηση για την αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, στο πλαίσιο της ελληνικής προεδρίας.
Αναφέρθηκε σε πρόγραμμα άνω των 300 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης για την αναβάθμιση υποδομών και εξοπλισμού των ερευνητικών κέντρων σε όλη τη χώρα. Δεσμεύτηκε ότι έργα που δεν πρόλαβαν να πραγματοποιηθούν θα ενταχθούν στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων του υπουργείου.
Η νέα ανακοίνωσή του ήταν η ίδρυση όγδοου ινστιτούτου στον «Δημόκριτο», για την ακεραιότητα, την ασφάλεια και την ηθική της έρευνας. Θα έχει διεπιστημονικό χαρακτήρα και αντικείμενο την ανάπτυξη γνώσης, εργαλείων και πολιτικών για αξιόπιστη τεχνητή νοημοσύνη, κυβερνοασφάλεια και υπεύθυνη έρευνα.
Στην εκπαίδευση, στάθηκε στη συνεργασία με εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης για εργαλεία που θα βοηθούν τους εκπαιδευτικούς να οργανώνουν την προετοιμασία του μαθήματος, «ώστε να περνούν περισσότερο παραγωγικό χρόνο με τους μαθητές».
Αναφέρθηκε στην αξιοποίηση μοντέλων για την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών και στην ελληνική γλώσσα ως πρώτη ύλη για την ανάπτυξη αυτόνομων γλωσσικών μοντέλων.
Χρησιμοποίησε το παράδειγμα του gov.gr για να υποστηρίξει ότι η επιστημονική πρόοδος αποκτά αξία «όταν απαντά σε υπαρκτά ζητήματα και γίνεται κτήμα της κοινωνίας». Τόνισε επίσης την ανάγκη προσέλκυσης ερευνητών από το εξωτερικό: «Δίνουμε με αυτόν τον τρόπο και ένα επιπλέον έναυσμα στους Έλληνες ερευνητές, σε αυτούς που ήδη βρίσκονται στην πατρίδα μας, που είναι εδώ, να ερευνήσουν και να δημιουργήσουν στον τόπο τους, αλλά βέβαια και σε αυτούς οι οποίοι βρίσκονται στο εξωτερικό να έχουν έναν λόγο παραπάνω να επιστρέψουν στην πατρίδα».
Η τεχνολογική υποδομή εντάχθηκε και σε ένα ευρύτερο γεωπολιτικό πλαίσιο. Ο πρωθυπουργός παρουσίασε τις συνδέσεις με την Κύπρο, τη Μάλτα, τη Σερβία και τη Βόρεια Μακεδονία ως εργαλείο περιφερειακής συνεργασίας, υποστηρίζοντας ότι η τεχνολογία αποκτά στρατηγική σημασία σε ένα διεθνές περιβάλλον που αλλάζει με ταχύτητα.
Χαιρετίζοντας τη δημιουργία του όγδοου ινστιτούτου, προειδοποίησε για τους κινδύνους που δημιουργεί η ανεξέλεγκτη ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης: παραπληροφόρηση, παραβίαση της ιδιωτικής ζωής, απώλεια θέσεων εργασίας και καταστροφική αξιοποίηση της τεχνολογίας από κράτη ή τρομοκρατικές ομάδες. Οι επιπτώσεις «αγγίζουν την κοινωνική συνοχή, τη δημοκρατία και την αυτονομία του ατόμου». Απευθυνόμενος στον παριστάμενο Μητροπολίτη Μεσογαίας και Λαυρεωτικής Νικόλαο, υποστήριξε ότι στη συζήτηση θα εμπλακεί και η Εκκλησία, καθώς τα ερωτήματα για τη συνείδηση και την ενσυναίσθηση της τεχνητής νοημοσύνης είναι φιλοσοφικά και ηθικά και απαιτούν τη συνάντηση διαφορετικών γνωστικών πεδίων.
Αναφορικά με την εποπτεία: «Όταν οι ίδιοι οι δημιουργοί αυτών των πολύ προχωρημένων αλγορίθμων μάς λένε δημόσια ότι δεν κατανοούν ακριβώς πώς εξελίσσονται και πώς μπορούν οι ίδιοι να αυτοβελτιώνονται, τότε η ψευδαίσθηση της αυτορρύθμισης παύει να αποτελεί επιλογή». Η απάντηση, είπε, «βρίσκεται στη ρυθμιστική παρέμβαση». Έφερε ως παράδειγμα τους ελέγχους που απαιτούνται για να πετάξει ένα αεροσκάφος ή να κυκλοφορήσει ένα φάρμακο, καθώς και τη δυνατότητα των αρμόδιων αρχών να καθηλώνουν ένα αεροπλάνο όταν προκύπτουν ζητήματα ασφάλειας. «Στην τεχνητή νοημοσύνη δεν έχουμε σήμερα ένα αντίστοιχο πλαίσιο».
Διευκρίνισε, πάντως, ότι ευρωπαϊκό πλαίσιο υπάρχει ήδη και πρέπει να εξελιχθεί, καθορίζοντας την αδειοδότηση, την εποπτεία και τις κυρώσεις. «Η ανάπτυξη αυτών των μοντέλων πρέπει να ακολουθεί αυστηρούς κανόνες ασφάλειας, διαφάνειας, λογοδοσίας και, βέβαια, να σέβεται θεμελιώδη δικαιώματα και κοινές αξίες», υπογράμμισε, λέγοντας ότι «η τεχνολογία πρέπει να παραμένει εργαλείο στα χέρια του ανθρώπου και όχι το αντίστροφο».
Στο κλείσιμο, η τοποθέτηση έγινε πιο πολιτική: «Δεν είναι νομίζω τυχαίο ότι μόνο, τελικά, αυτή η κυβέρνηση συνομιλεί με το αύριο, την ίδια στιγμή που, δυστυχώς, άλλες πολιτικές δυνάμεις μένουν εγκλωβισμένες στο χθες ή ακόμα και στο προχθές». Και κατέληξε: «Κάθε τεχνολογική πρόοδος έχει τελικά νόημα μόνο αν επιστρέφει με κάποιον τρόπο ως χειροπιαστό όφελος στην καθημερινότητα κάθε Ελληνίδας και κάθε Έλληνα».
Μια υποδομή 8,5 εκατ. ευρώ συνδέει ερευνητές και επιχειρήσεις με την εθνική υπολογιστική υποδομή - Νέο ινστιτούτο για την ακεραιότητα, την ασφάλεια και την ηθική της έρευνας ανακοίνωσε ο Τάκης Θεοδωρικάκος
SOFT AND FUTURE SCIENCE: Τα πιο πρόσφατα «μικρά» επιστημονικά νέα — αυτά που προκαλούν απορία, θαυμασμό, συζήτηση, και νέους τρόπους θεώρησης του κόσμου
21°
