Ο Κυριάκος Μητσοτάκης στα εγκαίνια της νέας υπερσύγχρονης ερευνητικής υποδομής στον Δημόκριτο
Στα εγκαίνια του νέου κτiρίου του Ινστιτούτου Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών του Εθνικού Κέντρου Έρευνας Φυσικών Επιστημών «Δημόκριτος» παρέστη το πρωί ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, υπογραμμίζοντας τη νέα δυναμική καινοτομίας στη χώρα μας, αλλά και τις προκλήσεις της εποχής.
«Δεν είναι νομίζω τυχαίο ότι μόνο, τελικά, αυτή η κυβέρνηση συνομιλεί με το αύριο, την ίδια στιγμή που, δυστυχώς, άλλες πολιτικές δυνάμεις μένουν εγκλωβισμένες στο χθες ή ακόμα και στο προχθές. Νομίζω ότι είναι μία διαφορά η οποία δηλώνει τελικά ποιος πραγματικά ενδιαφέρεται για τη νέα γενιά, αλλά κυρίως ποιος ενδιαφέρεται για την επόμενη μέρα της Ελλάδος, σε μία εποχή όπου συντελούνται τόσο μεγάλες -κοσμοϊστορικές θα έλεγα- αλλαγές», ανέφερε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, σημειώνοντας ότι προσδοκία του είναι η Ελλάδα να μπορεί πια να εξάγει τεχνογνωσία.
«Είναι ένα κτίριο το οποίο, ουσιαστικά, αντανακλά αυτήν τη νέα δυναμική αριστείας και καινοτομίας της πατρίδας μας, αλλά και τις εξίσου πολύ μεγάλες προσδοκίες που έχει η κυβέρνηση αυτή για την Ελλάδα την εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης. Μπορούμε να πούμε πια ότι ενώνεται κάτω από μία κοινή στέγη ο κόσμος της επιστήμης, της τεχνολογίας, της δημόσιας διοίκησης, με εκείνον των επιχειρήσεων, νεοφυών αλλά και μεγαλύτερων. Νομίζω ότι είναι σημαντικό διότι αφήνουμε πίσω μας πια μία εποχή στην οποία η πατρίδα μας, ουσιαστικά, στον τομέα της τεχνολογίας εισήγαγε απλά έτοιμες λύσεις. Τώρα συντονίζουμε τις δυνάμεις μας, με σκοπό την ανάπτυξη όχι μόνο εγχώριας τεχνογνωσίας αλλά και καινοτόμων εφαρμογών σε πολλούς τομείς αιχμής», τόνισε ο πρωθυπουργός κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης. «Δίνουμε με αυτόν τον τρόπο και ένα επιπλέον έναυσμα στους Έλληνες ερευνητές, σε αυτούς που ήδη βρίσκονται στην πατρίδα μας, που είναι εδώ, να ερευνήσουν και να δημιουργήσουν στον τόπο τους, αλλά βέβαια και σε αυτούς οι οποίοι βρίσκονται στο εξωτερικό να έχουν έναν λόγο παραπάνω να επιστρέψουν στην πατρίδα. Έτσι, διαμορφώνουμε ουσιαστικά ένα συνολικό θεσμικό πλαίσιο, το οποίο κάνει την Ελλάδα ελκυστικό προορισμό για διεθνείς εταιρείες τεχνολογίας», πρόσθεσε ο κ. Μητσοτάκης.
ένα πολύ φιλόδοξο σχέδιο γίνεται σήμερα πραγματικότητα. Το Ινστιτούτο Πληροφορικής και Επικοινωνιών του «Δημόκριτου» αποκτά επιτέλους το νέο του σπίτι, σε ένα πολύ όμορφο, ευρύχωρο, λειτουργικό κτήριο. Είχαμε την ευκαιρία να το επισκεφθούμε πριν από λίγο. Το πρώτο, να το πούμε κι αυτό, καινούργιο κτήριο το οποίο κατασκευάζεται στο campus του "Δημόκριτου" από τη δεκαετία του ΄70.
Νομίζω ότι είναι κι ένα κτήριο το οποίο ουσιαστικά αντανακλά αυτή τη νέα δυναμική αριστείας και καινοτομίας της πατρίδας μας, αλλά και τις εξίσου πολύ μεγάλες προσδοκίες που έχει η κυβέρνηση αυτή για την Ελλάδα την εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Είμαστε μπροστά σε μία επανάσταση η οποία αλλάζει κάθε πτυχή της ζωής μας: Τη σχέση μας με τη γνώση, την παραγωγή, τον κόσμο της εργασίας. Δίνεται η δυνατότητα στο κράτος, στο Δημόσιο, να γίνει όχι απλά πιο γρήγορο και πιο αποτελεσματικό, αλλά πιο έτοιμο για τις μεγάλες προκλήσεις του αύριο. Δίνεται η δυνατότητα στις επιχειρήσεις μας να κάνουν ένα πολύ μεγάλο άλμα παραγωγικότητας, να συγκροτήσουν νέες αλυσίδες αξίας και, βέβαια, δίνεται μια μεγάλη δυνατότητα στις νέες γενιές να μπορούν να δημιουργήσουν με άλλους όρους.
Σε αυτό το νέο παγκόσμιο τοπίο, το οποίο διαμορφώνεται, η σημαντικότερη επένδυση την οποία μπορούμε να κάνουμε είναι αυτή στην παραγωγή της γνώσης, στην αξιοποίηση των δεδομένων μας -έχουμε πολλά δεδομένα ως Ελληνικό Δημόσιο τα οποία μπορούμε να αξιοποιήσουμε- και φυσικά στην υπολογιστική ισχύ, με την Ελλάδα να αποκτά πια μία σημαντική διεθνή παρουσία χάρη στον "Δαίδαλο" στο Λαύριο, τον οποίον είχαμε την ευκαιρία να εγκαινιάσουμε. Πολλοί από εμάς ήμασταν εκεί χθες. Νομίζω ήταν μία πολύ σπουδαία στιγμή για την πατρίδα μας και για όλους όσοι έχουν αγωνιστεί δεκαετίες τώρα και οραματιζόταν κάποια στιγμή η χώρα μας να έχει πρόσβαση σε τέτοιες υποδομές. Επιτέλους, αυτό το όνειρο γίνεται πραγματικότητα.
Αλλά, βέβαια, και μία ξεχωριστή αναφορά στην ίδια την αξία του ανθρώπου, στην έρευνα, η οποία κατεξοχήν αποτυπώνεται στη σπουδαία δουλειά την οποία κάνει ο "Δημόκριτος", κ. πρόεδρε, εδώ και 65 χρόνια. Μία έρευνα η οποία δεν είναι "αποστειρωμένη", αλλά συνδέεται με την πραγματική οικονομία, εξ ου και ο μεγάλος αριθμός startups επιχειρήσεων, μικρότερων αλλά και μεγαλύτερων, που συνδέονται παραγωγικά με το οικοσύστημα του "Δημόκριτου".
Έτσι, αυτή η διαχρονική ανάγκη βρήκε επιτέλους το καινούργιο της σπίτι σε αυτό το όμορφο κτήριο 4.000 τ.μ. Είναι μία μόνο -ανοίγω παρένθεση, κ. υπουργέ- από τις πολύ σημαντικές παρεμβάσεις που έχουν γίνει στην αναμόρφωση και αναβάθμιση των υποδομών όλων των ερευνητικών μας κέντρων.
Συμβολικά όμως νομίζω ότι έχει μια ιδιαίτερα μεγάλη αξία, διότι πέρα από τις ερευνητικές ομάδες φιλοξενεί και το "Pharos", το πρώτο εργοστάσιο Τεχνητής Νοημοσύνης. Θυμίζω ότι η Ελλάδα κατάφερε, εκπλήσσοντας αρκετούς, να επιλεγεί από την Ευρώπη ως μία από τις πρώτες επτά χώρες για την ευρωπαϊκή στήριξη αυτής της σημαντικής πρωτοβουλίας.
Έτσι, μπορούμε να πούμε πια ότι ενώνεται κάτω από μία κοινή στέγη ο κόσμος της επιστήμης, της τεχνολογίας, της δημόσιας διοίκησης, με εκείνον των επιχειρήσεων, νεοφυών αλλά και μεγαλύτερων.
Νομίζω ότι είναι σημαντικό διότι αφήνουμε πίσω μας πια μία εποχή στην οποία η πατρίδα μας, ουσιαστικά, στον τομέα της τεχνολογίας εισήγαγε απλά έτοιμες λύσεις. Τώρα συντονίζουμε τις δυνάμεις μας, με σκοπό την ανάπτυξη όχι μόνο εγχώριας τεχνογνωσίας αλλά και καινοτόμων εφαρμογών σε πολλούς τομείς αιχμής: από τη δημόσια υγεία στην οποία, σεβασμιώτατε, η Τεχνητή Νοημοσύνη συνιστά πράγματι μια επανάσταση, μέχρι την παιδεία.
Έγινε μια αναφορά από τον Βαγγέλη για τη συνεργασία που έχουμε ήδη με κορυφαίες εταιρείες Τεχνητής Νοημοσύνης, για το πώς μπορούμε να βοηθήσουμε τους δασκάλους και τους καθηγητές μας να οργανώσουν καλύτερα την προετοιμασία της τάξης, ώστε να περνούν περισσότερο παραγωγικό χρόνο με τους μαθητές.
Στην περιβαλλοντική προστασία, στην πολιτική προστασία, με τα νέα μοντέλα Τεχνητής Νοημοσύνης να μπορούν να μας εξοπλίζουν με καλύτερη πληροφορία για την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών.
Στην άμυνα, όπου συντελείται πραγματικά μια κοσμογονία, η οποία μας υποχρεώνει να ξανασκεφτούμε συνολικά τον τρόπο με τον οποίο επενδύουμε στις αμυντικές μας υποδομές.
Όλα αυτά, λοιπόν, αποτελούν προκλήσεις του παρόντος και του μέλλοντος και η προσδοκία μου είναι η Ελλάδα να μπορεί πια να εξάγει τεχνογνωσία. Να μην καλύπτουμε μόνο τις δικές μας ανάγκες, αλλά να μπορούμε μέσα από το οικοσύστημα των ερευνητών μας, των επιχειρήσεων, των υποδομών μας, να μπορούμε να αναπτύσσουμε εφαρμογές οι οποίες θα βρουν απήχηση πολύ πέρα από τα σύνορα της πατρίδας μας.
Και βέβαια, μια ξεχωριστή αναφορά στην προστασία της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, την ταυτότητά μας, την ίδια την ελληνική γλώσσα μας, έναν ανεκτίμητο πλούτο 3.000 και πλέον ετών, ο οποίος μπορεί να μετατραπεί και μετατρέπεται ήδη σε πρώτη ύλη για τη δημιουργία αυτόνομων γλωσσικών μοντέλων υψηλής ακρίβειας. Με αυτόν τον τρόπο θα διαφυλαχθεί η μοναδικότητα της ελληνικής γλώσσας, αλλά θα μπορέσει να αναδειχθεί και πέρα από τα εθνικά μας σύνορα.
Και βέβαια, η επένδυση αυτή δεν περιορίζεται μόνο στις υποδομές. Το ανθρώπινο δυναμικό ουσιαστικά αποτελεί τον πιο πολύτιμο κρίκο σε αυτή την αλυσίδα προόδου. Αλλά ξέρω πόσο σημαντικό είναι για εσάς τους ερευνητές του "Δημόκριτου" να έρχεστε σε ένα κτήριο φωτεινό, ευχάριστο, ευήλιο, με χώρους συνεργασίας. Τα κτήρια ουσιαστικά είναι πολλαπλασιαστές παραγωγικότητας, ειδικά στον τομέα στον οποίο εσείς βρίσκεστε.
Και βέβαια, δίνουμε με αυτόν τον τρόπο και ένα επιπλέον έναυσμα στους Έλληνες ερευνητές, σε αυτούς που ήδη βρίσκονται στην πατρίδα μας, που είναι εδώ, να ερευνήσουν και να δημιουργήσουν στον τόπο τους, αλλά βέβαια και σε αυτούς οι οποίοι βρίσκονται στο εξωτερικό να έχουν έναν λόγο παραπάνω να επιστρέψουν στην πατρίδα.
Έτσι, διαμορφώνουμε ουσιαστικά ένα συνολικό θεσμικό πλαίσιο, το οποίο κάνει την Ελλάδα ελκυστικό προορισμό για διεθνείς εταιρείες τεχνολογίας. Βρέθηκαν πριν από λίγες εβδομάδες στη Silicon Valley και είδα το πολύ μεγάλο ενδιαφέρον πολλών εταιρειών, όχι κατ' ανάγκη εταιρειών που είχαν κάποια σχέση με την Ελλάδα, να έρθουν να αναπτύξουν εδώ ερευνητικούς κόμβους.
Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η Tesla, η οποία ξεκίνησε με πολύ λίγους ερευνητές, έχει εδώ σήμερα ένα από τα ελάχιστα ερευνητικά κέντρα εκτός Καλιφόρνιας, τα οποία κάνουν πολύ ουσιαστική έρευνα στην ανάπτυξη των νέων humanoid robots.
Όλα αυτά, ουσιαστικά, είναι μια εικόνα από μια Ελλάδα η οποία αλλάζει, σε συνδυασμό με τον ψηφιακό μετασχηματισμό του κράτους, τη μετεξέλιξη του gov.gr, το οποίο διαρκώς ενισχύεται με εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης. Είναι και η καλύτερη απόδειξη ότι το κράτος μπορεί πράγματι να αξιοποιήσει αυτήν τη μεγάλη επανάσταση της Τεχνητής Νοημοσύνης, για να μπορέσει να βελτιώσει την παραγωγικότητά του.
Διότι, όπως ειπώθηκε και από τον υπουργό και από τον υφυπουργό, πότε αποκτά αξία όλη αυτή η επιστημονική πρόοδος; Όταν απαντά σε υπαρκτά ζητήματα και γίνεται κτήμα της κοινωνίας.
Το gov.gr είναι μια εθνική κατάκτηση για τη χώρα. Ξεχνούμε πώς ήταν η ζωή μας πριν το gov.gr, ενώ δεν πέρασαν και τόσα χρόνια που έπρεπε να τραβιόμαστε στο Δημόσιο και να αντιμετωπίζουμε μία εικόνα γραφειοκρατίας και ταλαιπωρίας, την οποία αφήσαμε πίσω μας. Απάντησε, λοιπόν, το gov.gr σε μία πραγματική ανάγκη της κοινωνίας, των επιχειρήσεων, των πολιτών. Γι' αυτό και το αγκάλιασαν τελικά οι πολίτες.
Η τεχνολογία πρέπει να γίνεται πυλώνας οικονομικής ανάπτυξης και συλλογικής ευημερίας. Θα έλεγα ότι σε αυτό το ολοένα και πιο ρευστό γεωπολιτικό περιβάλλον αποκτά επιπλέον και μια στρατηγική σημασία, επιτρέποντας να κινούμαστε με σιγουριά και αυτονομία σε έναν κόσμο που αλλάζει με ταχύτητα.
Εξάλλου, η πατρίδα μας εκτός από κόμβος ειρήνης, ασφάλειας, ενέργειας, μετατρέπεται τα τελευταία χρόνια και σε κόμβο καινοτομίας για τη νοτιοανατολική Ευρώπη και για τη Μεσόγειο. Συνδέεται ήδη με τα AI Factory Antennas στην Κύπρο, στη Μάλτα, στη Σερβία, στη Βόρεια Μακεδονία. Άρα, η τεχνογνωσία αυτή είναι και ένας μοχλός για να αναπτύξουμε περαιτέρω την περιφερειακή συνεργασία. Και βέβαια, με αυτόν τον τρόπο ενισχύουμε και τη γεωπολιτική εμβέλεια της χώρας.
Ξέρω καλά, και είναι κάτι το οποίο με έχει απασχολήσει πολύ, ότι κάθε μεγάλη αλλαγή συνδέεται και με εύλογες ανησυχίες. Χαιρετίζω τη δημιουργία του νέου Ινστιτούτου, του όγδοου Ινστιτούτου του "Δημόκριτου", διότι εδώ θα κληθούμε να απαντήσουμε σε πολύ σημαντικά, ενδεχομένως και υπαρξιακά, ερωτήματα.
Ξέρουμε ότι αν αυτή η νέα τεχνολογία αφεθεί παντελώς ανεξέλεγκτη, μόνο στα χέρια των μεγάλων εταιρειών, που έχουν κάθε λόγο να την αναπτύξουν με πολύ μεγάλη ταχύτητα, αυτό εγείρει σημαντικότατους κινδύνους: την παραπληροφόρηση, τα deep fakes, την παραβίαση της ιδιωτικής ζωής, την απώλεια της θέσεων εργασίας, τον κίνδυνο να πέσει αυτή η τεχνολογία στα χέρια κρατών ή τρομοκρατικών ομάδων που μπορούν πραγματικά να την αξιοποιήσουν για να κάνουν πολύ μεγάλη ζημιά.
Αυτά είναι τα θέματα τα οποία απειλούν την κοινωνική συνοχή, τη σταθερότητα της δημοκρατίας και τολμώ να πω, σεβασμιώτατε, ακόμα και την αυτενέργεια του ίδιου του ατόμου. Χαίρομαι που είστε σήμερα εδώ μαζί μας. Δεν νομίζω ότι είναι μόνο συμβολική η παρουσία σας, διότι στα μεγάλα ερωτήματα τα οποία πρέπει να απαντήσουμε, αναπόφευκτα θα εμπλακεί και η ίδια η Εκκλησία, διότι όταν εγείρονται πια ζητήματα και ερωτήματα αν η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει συνείδηση, αν μπορεί να έχει ενσυναίσθηση, αυτά είναι ερωτήματα φιλοσοφικά, ηθικά, τα οποία δεν μπορούν να απαντηθούν αν δεν φέρουμε στον ίδιο χώρο διανοητές από πολλά διαφορετικά γνωστικά αντικείμενα.
Ένα πράγμα το οποίο μπορώ να πω μόνο για το ζήτημα αυτό -είχα την ευκαιρία να μιλήσω και στη Γενική Συνέλευση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών- είναι το εξής: Όταν οι ίδιοι οι δημιουργοί αυτών των πολύ προχωρημένων αλγορίθμων μάς λένε δημόσια ότι δεν κατανοούν ακριβώς πώς εξελίσσονται και πώς μπορούν οι ίδιοι να αυτοβελτιώνονται, τότε η ψευδαίσθηση της αυτορρύθμισης παύει να αποτελεί επιλογή.
Αλλά η απάντηση δεν είναι η παθητική αναμονή, νομίζω ότι είναι η αποφασιστική, η διακριτική παρέμβαση. Όπως έχει συμβεί στο παρελθόν με άλλες τεχνολογίες, με την πυρηνική ενέργεια, μία τεχνολογία η οποία εξάλλου είναι ταυτισμένη με την ίδια την ίδρυση του "Δημόκριτου".
Η θέση μας, λοιπόν, είναι απολύτως σαφής: Όσο αγκαλιάζουμε και βλέπουμε τις ευκαιρίες της Τεχνητής Νοημοσύνης, άλλο τόσο επιμένουμε ότι η ανάπτυξη αυτών των μοντέλων πρέπει να ακολουθεί αυστηρούς κανόνες ασφάλειας, διαφάνειας, λογοδοσίας και, βέβαια, να σέβεται θεμελιώδη δικαιώματα και κοινές αξίες. Αυτό το ευρωπαϊκό πλαίσιο, το οποίο ήδη υπάρχει, θέλω να θυμίσω, αλλά πρέπει να εξελιχθεί, θα πρέπει να καθορίζει τον τρόπο αδειοδότησης, την εποπτεία, τις ανάλογες κυρώσεις. Με μία απλή πυξίδα: Η τεχνολογία να παραμένει εργαλείο στα χέρια του ανθρώπου και όχι το αντίστροφο.
Για να πετάξει ένα καινούργιο αεροσκάφος απαιτούνται εξονυχιστικοί έλεγχοι και εποπτεία από κρατικούς φορείς. Για να κυκλοφορήσει ένα καινούργιο φάρμακο, ισχύει ακριβώς το ίδιο. Και αν ο εποπτικός ρυθμιστικός φορέας κρίνει ότι για οποιοδήποτε λόγο ένα αεροπλάνο πρέπει να καθηλωθεί, διότι υπάρχουν ζητήματα ασφάλειας, έχει τη δυνατότητα να το κάνει. Στην Τεχνητή Νοημοσύνη δεν έχουμε σήμερα ένα αντίστοιχο πλαίσιο.
Γι' αυτό νομίζω ότι όλος αυτός ο διάλογος είναι ένας διάλογος που επιτρέπει στη χώρα μας να πρωταγωνιστήσει, όχι μόνο στην ανάπτυξη των νέων εφαρμογών, αλλά και στη δημόσια συζήτηση για το πώς μπορούμε τελικά να χαλιναγωγήσουμε αυτή την τεχνολογία, να περιορίσουμε όσο γίνεται τις αρνητικές επιπτώσεις και να εκμεταλλευτούμε τα αναμφισβήτητα μεγάλα οφέλη τα οποία μπορεί να προσφέρει για τη συλλογική ευημερία.
Θα ήθελα, κυρίες και κύριοι, να κλείσω με ένα σχόλιο με το οποίο θα μπορούσα ήδη να είχα ξεκινήσει. Δεν είναι νομίζω τυχαίο ότι μόνο, τελικά, αυτή η κυβέρνηση συνομιλεί με το αύριο, την ίδια στιγμή που, δυστυχώς, άλλες πολιτικές δυνάμεις μένουν εγκλωβισμένος στο χθες ή ακόμα και στο προχθές.
Νομίζω ότι είναι μία διαφορά η οποία δηλώνει τελικά ποιος πραγματικά ενδιαφέρεται για τη νέα γενιά, αλλά κυρίως ποιος ενδιαφέρεται για την επόμενη μέρα της Ελλάδος, σε μία εποχή όπου συντελούνται τόσο μεγάλες -κοσμοϊστορικές θα έλεγα- αλλαγές.
Είναι όμως μία διαφορά η οποία τελικά -κρατήστε το αυτό- εκπέμπει και ένα μήνυμα αισιοδοξίας. Η πατρίδα μας δεν φοβάται το μέλλον. Θέλει να το συνδιαμορφώσει ενεργά, θέτοντας την καινοτομία, την τεχνολογία, τελικά στην υπηρεσία των πολιτών.
Θα το ξαναπώ: Κάθε τεχνολογική πρόοδος έχει τελικά νόημα μόνο αν επιστρέφει με κάποιον τρόπο ως χειροπιαστό όφελος στην καθημερινότητα κάθε Ελληνίδας και κάθε Έλληνα.
Καλορίζικο, λοιπόν, αγαπητέ Βαγγέλη, το νέο κτήριο και προσδοκούμε σε πολλές νέες ερευνητικές επιτυχίες, σε νέες εφαρμογές οι οποίες θα αναπτυχθούν σε αυτόν τον χώρο.
Και βέβαια, να επαναλάβω πόσο σημαντικό θεωρώ να έχουμε τις υποδομές σήμερα για να μπορούμε να προσελκύσουμε ερευνητές πίσω στην πατρίδα μας, να αντιστρέψουμε αυτό το brain drain, το οποίο τόσο πολύ μάς ταλαιπώρησε. Και ναι, νομίζω ότι ένα κτήριο αυτής της ποιότητας παίζει και αυτό τον δικό του ξεχωριστό ρόλο σε αυτήν την προσπάθεια.
23°
