Στο εδώλιο η Meta: Η δίκη του $1,4 τρισ. που μπορεί να αλλάξει Facebook και Instagram

Μία δίκη με πιθανές μεγάλες συνέπειες για Instagram και Facebook άρχισε στο Όκλαντ της Καλιφόρνιας. Συνολικά 29 πολιτείες κατηγορούν τη Meta ότι γνώριζε πως οι πλατφόρμες μπορούσαν να προκαλέσουν εθισμό και προβλήματα ψυχικής υγείας στους ανηλίκους, αλλά απέκρυψε τους κινδύνους επιλέγοντας το κέρδος.

Από την πλευρά της, η εταιρεία απορρίπτει τις κατηγορίες. Η διαδικασία αναμένεται να κρατήσει έξι έως οκτώ εβδομάδες, με μάρτυρες τους Μαρκ Ζάκερμπεργκ και Άνταμ Μοσέρι.

«Η Meta χρειαζόταν τα παιδιά»

Η αγωγή των 233 σελίδων κατατέθηκε τον Οκτώβριο του 2023 από 29 γενικούς εισαγγελείς, με Καλιφόρνια, Κολοράντο, Κεντάκι και Νιου Τζέρσεϊ να ηγούνται. Η Μέγκαν Ο'Νιλ υποστήριξε ότι το μοντέλο της Meta ήταν να «εθίζει τους χρήστες, να τους κρατά όσο περισσότερο μπορούσε, να συλλέγει τα δεδομένα τους και στη συνέχεια να κρύβει την αλήθεια από το κοινό». «Λειτουργούσε ιδιαίτερα καλά με τα παιδιά», είπε, προσθέτοντας πως «η Meta χρειαζόταν τα παιδιά».

Οι πολιτείες επικαλούνται εσωτερικά έγγραφα με αναφορές όπως «οι μικρότεροι είναι οι καλύτεροι» και «οι έφηβοι είναι εθισμένοι, παρά το πώς τους κάνει να αισθάνονται. Το Instagram είναι εθιστικό». Μήνυμα προς τον Μοσέρι φέρεται να έθετε ως στόχο τον χρόνο των εφήβων στην εφαρμογή, ενώ εργαζόμενοι παρομοίαζαν το Instagram με «ναρκωτικό» και τους εαυτούς τους με «διακινητές». «Ήξεραν», είπε η Ο'Νιλ. «Ξανά και ξανά, κέρδιζαν τα κέρδη».

Likes, scroll και ψυχική υγεία

Στο επίκεντρο βρίσκονται χαρακτηριστικά που οι κατήγοροι χαρακτηρίζουν «ψυχολογικά χειριστικά»: infinite scroll, αλγόριθμος προτάσεων, συνεχείς ειδοποιήσεις, likes και φίλτρα αλλαγής εμφάνισης.

Υποστηρίζουν πως οι ανήλικοι είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι και συνδέουν την υπερβολική χρήση με κατάθλιψη, άγχος και διατροφικές διαταραχές.

Ο Ρομπ Μπόντα ανέφερε ότι η Meta γνώριζε τους κινδύνους, ακόμη και περιστατικά αυτοτραυματισμού, δηλώνοντας: «Η Meta επέλεξε τα κέρδη αντί για την ασφάλεια των χρηστών».

Οι οικογένειες που καταγγέλλουν τις συνέπειες

Ο γενικός εισαγγελέας του Κολοράντο Φιλ Γουάιζερ αναφέρθηκε σε μητέρα της οποίας η έφηβη κόρη αυτοκτόνησε έπειτα από «παρατεταμένη έκθεση και αλληλεπίδραση» με περιεχόμενο στα social media.

Η ανήλικη περνούσε ώρες βλέποντας επιβλαβή βίντεο και φέρεται να είχε συμβουλευτεί διαδικτυακά να αποκρύψει την ψυχική της κατάσταση από τους γονείς της.

Έξω από το δικαστήριο διαδήλωσε και η Μέρι Ρόντι, μητέρα του 15χρονου Ράιλι Μπάσφορντ, που αυτοκτόνησε το 2021 μετά από επαφή, όπως καταγγέλλεται, με διαδικτυακό «αρπακτικό».

Η απάντηση της εταιρείας

Η Meta αρνείται ότι σχεδίασε σκόπιμα εφαρμογές που εθίζουν παιδιά. Ο δικηγόρος Πολ Σμιτ υποστήριξε πως email και έγγραφα παρουσιάζονται εκτός του πραγματικού τους πλαισίου και ότι οι έρευνες δεν αποδεικνύουν σαφή σύνδεση της χρήσης social media από εφήβους με μειωμένη ευημερία.

Η εταιρεία επισημαίνει πως μελετά τρόπους καλύτερης προστασίας και έχει απενεργοποιήσει πάνω από ένα εκατομμύριο λογαριασμούς παιδιών κάτω των 13 ετών, κατηγορώντας παράλληλα τις πολιτείες για δυσανάλογες και ατεκμηρίωτες οικονομικές αξιώσεις.

Κυρώσεις δισεκατομμυρίων και αλλαγές στις εφαρμογές

Το οικονομικό διακύβευμα είναι πρωτοφανές. Οι γενικοί εισαγγελείς υπολογίζουν πιθανές κυρώσεις περίπου 200 δισ. δολαρίων, ενώ η Meta εκτιμά πως ο τρόπος υπολογισμού μπορεί να οδηγήσει ακόμη και στα 1,4 τρισ. δολάρια.

Οι πολιτείες, πάντως, ζητούν και ουσιαστικές αλλαγές: κατάργηση likes και infinite scroll για ανηλίκους, χρονικά όρια και αποτελεσματικότερους αποκλεισμούς χρηστών κάτω των 13 ετών. Πρώτος μάρτυρας είναι ο πρώην μηχανικός ασφαλείας και whistleblower της Meta, Αρτούρο Μπεχάρ.

Οι ένορκοι θα εκδώσουν συμβουλευτική ετυμηγορία, όμως η τελική κρίση ανήκει στην ομοσπονδιακή δικαστή Ιβόν Γκονζάλες Ρότζερς, η οποία μπορεί να επιβάλει οικονομικές κυρώσεις και αλλαγές στις πλατφόρμες.

Η υπόθεση εντάσσεται σε χιλιάδες αγωγές οικογενειών, σχολικών περιφερειών, πολιτειών και ιδιωτών κατά Meta, TikTok, Snap και YouTube. Στο Νέο Μεξικό επιδικάστηκαν πρόσφατα 567 εκατ. δολάρια, ανεβάζοντας τις επιβαρύνσεις της Meta εκεί στα 942 εκατ., ενώ αντίστοιχη δίκη εξελίσσεται στο Τενεσί.

Το προηγούμενο των καπνοβιομηχανιών

Τον Μάρτιο, δικαστήριο του Λος Άντζελες διέταξε Meta και Google να καταβάλουν έξι εκατ. δολάρια σε 20χρονη που υποστήριξε ότι εθίστηκε σε Instagram και YouTube από παιδί.

Παράλληλα, χιλιάδες συντονισμένες αγωγές έχουν κατατεθεί στην Καλιφόρνια κατά Meta, YouTube, TikTok και Snap, ενώ ορισμένες υποθέσεις έκλεισαν εξωδικαστικά. Η συνολική στρατηγική θυμίζει έντονα τις μαζικές δικαστικές διεκδικήσεις κατά των αμερικανικών καπνοβιομηχανιών τη δεκαετία του 1990.

Εκείνες οι υποθέσεις επικεντρώθηκαν στον εθιστικό χαρακτήρα των τσιγάρων και στη γνώση των εταιρειών για τις επιπτώσεις τους, καταλήγοντας το 1998 σε συμφωνία περίπου 200 δισ. δολαρίων και αλλαγές στο μάρκετινγκ.

Ο Ράσελ Κόουλμαν υποστηρίζει ότι τώρα επιχειρείται να αποδειχθεί πως «η Meta απέκρυψε όσα γνώριζε για τη βλάβη που προκαλούν τα προϊόντα της στους νέους».

«Το κάναμε με τον διακανονισμό για τον καπνό τη δεκαετία του 1990. Το κάναμε με τις εταιρείες πίσω από την κρίση των οπιοειδών. Θα το κάνουμε ξανά με τη Meta», είπε.