Δεν τρως αρκετές φυτικές ίνες; Τα βακτήρια του εντέρου μπορεί να αρχίσουν να σε «τρώνε», προειδοποιούν επιστήμονες

Νέα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι η μειωμένη πρόσληψη φυτικών ινών μπορεί να επηρεάζει το έντερο πολύ πιο άμεσα απ’ όσο θεωρούνταν μέχρι σήμερα. Δύο μελέτες του Ludwig Princeton, που δημοσιεύθηκαν στα Proceedings of the National Academy of Sciences και Nature Metabolism, διαπίστωσαν ότι όταν τα βακτήρια του εντέρου δεν βρίσκουν αρκετή φυτική τροφή, αναζητούν διαφορετική πηγή ενέργειας: την προστατευτική βλέννα που καλύπτει το εντερικό τοίχωμα.

Η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής την Jenna AbuSalim και τον διευθυντή Joshua Rabinowitz, εξέτασε τον τρόπο με τον οποίο τα βακτήρια επεξεργάζονται τους λεγόμενους μεταβολίτες φαινόλης. Πρόκειται για ουσίες που δημιουργούνται κατά τη διάσπαση των αμινοξέων τυροσίνη και φαινυλαλανίνη. Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι τα τελικά προϊόντα αυτής της διαδικασίας μπορεί να είναι είτε ωφέλιμα είτε επιβαρυντικά για τον οργανισμό, ανάλογα με το τι χρησιμοποιούν τα μικρόβια ως «τροφή».

Πειράματα σε ποντίκια έδειξαν ότι, όταν η διατροφή δεν παρέχει αρκετές φυτικές ίνες και φυτικές πρωτεΐνες, τα βακτήρια αρχίζουν να διασπούν τη βλέννα που προστατεύει το έντερο. Η διαδικασία αυτή αυξάνει την παραγωγή ουσιών όπως η θειική p-κρεσόλη και η θειική φαινόλη, οι οποίες έχουν συσχετιστεί με δυσμενέστερη εξέλιξη σε ασθενείς με καρκίνο και με συστηματική τοξικότητα σε ανθρώπους που πάσχουν από νεφρική νόσο.

Αντίθετα, οι φυτικές ίνες φαίνεται πως περιορίζουν αυτή τη διαδικασία, καθώς προσφέρουν στα βακτήρια διαφορετική πηγή ενέργειας και μειώνουν την ανάγκη τους να διασπούν την προστατευτική βλέννα. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι «Prif» («proteins imitating fibre»), δύσπεπτες φυτικές πρωτεΐνες που λειτουργούν με τρόπο παρόμοιο με τις φυτικές ίνες.

Αυτές ενίσχυσαν την παραγωγή ωφέλιμων ενώσεων, όπως το φαινυλοπροπιονικό και το ιππουρικό οξύ, που έχουν συσχετιστεί με καλύτερη υγεία του εντέρου και υγιές σωματικό βάρος. «Πιστεύουμε ότι οι Prif αποτελούν μια αναδυόμενη κατηγορία διατροφικών συστατικών που διαμορφώνουν τη σύνθεση του εντερικού μικροβιώματος και θα μπορούσαν να έχουν ευρεία επίδραση στη μεταβολική υγεία», ανέφερε η AbuSalim. Ο Rabinowitz εκτίμησε μάλιστα ότι «οι συσκευασίες τροφίμων ενδέχεται κάποια μέρα να αναγράφουν τις Prif ακριβώς κάτω από τις φυτικές ίνες».

Η δεύτερη μελέτη αμφισβήτησε την πεποίθηση ότι συγκεκριμένοι μεταβολίτες φαινόλης και ινδόλης παράγονται αποκλειστικά από τα βακτήρια του εντέρου. Με πειράματα σε ποντίκια, αρουραίους και ανθρώπινα κύτταρα, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ο ίδιος ο οργανισμός των θηλαστικών μπορεί να παράγει ανεξάρτητα αρκετές από αυτές τις ενώσεις. Μάλιστα, όταν χορηγήθηκαν σε ποντίκια αντιβιοτικά που εξάλειψαν το μικροβίωμά τους, τα επίπεδα αρκετών μεταβολιτών στο αίμα παρέμειναν εξίσου υψηλά. Αντίστοιχη εικόνα καταγράφηκε και σε ανθρώπους που λάμβαναν αντιβιοτικά, μεταξύ αυτών και ασθενείς υπό αντικαρκινική θεραπεία.

Τα ευρήματα μπορούν στο μέλλον να οδηγήσουν σε πιο εξατομικευμένες και ακριβείς διατροφικές συστάσεις, καθώς αποσαφηνίζεται καλύτερα η σχέση ανάμεσα στις τροφές, το μικροβίωμα και τις ουσίες που παράγονται στον οργανισμό. «Μια σαφέστερη εικόνα του τρόπου με τον οποίο διαφορετικές τροφές αλληλεπιδρούν με το μικροβίωμα και επηρεάζουν την παραγωγή βακτηριακών μεταβολιτών θα βοηθήσει στη βελτίωση των οδηγιών που μπορούν να δίνουν διατροφολόγοι και γιατροί για την πρόληψη και τη θεραπεία ασθενειών», τόνισε ο Rabinowitz.