Πώς ένα fund 123 εκατ. δολαρίων θα φέρει τη βιοτεχνολογία του μέλλοντος στην Ελλάδα

Η Kos Biotechnology Partners ανακοίνωσε το κλείσιμο του πρώτου της fund στα 123 εκατομμύρια δολάρια (106 εκατομμύρια ευρώ), με επικεφαλής επενδυτή την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα Επενδύσεων και ένα δίκτυο θεσμικών και family offices από τις δύο πλευρές του Ατλαντικού.

Είναι το πρώτο fund αποκλειστικά αφιερωμένο στις επιστήμες της ζωής που στήνεται στην Ελλάδα. Πίσω του βρίσκονται ο δρ. Σίμος Συμεωνίδης και ο Άλεξ Τζούκας, με τρίτο εταίρο τον Νίκο Κωσταρά, πρώην country head της IQVIA στην Ελλάδα.

Μιλώντας στην ATHENS VOICE, ο δρ. Συμεωνίδης υπογράμμισε ότι «δεν ήταν εύκολο το fundraise - ήταν δύσκολο γιατί είμαστε το πρώτο fund στην Ελλάδα που το κάνει αυτό, που κάνει biotech technology». Το μεγαλύτερο εμπόδιο ήταν ότι η βιοτεχνολογία παραμένει ένας άγνωστος χώρος για πολλούς επενδυτές.

«Οι επενδυτές, αυτοί που μας δίνουν τα λεφτά, δεν το ξέρουν το χώρο - η βιοτεχνολογία είναι από τους πιο απαιτητικούς κλάδους για να πείσεις κάποιον να μπει». Καθοριστικό ρόλο έπαιξε η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα Επενδύσεων.

«Έκαναν ένα χρόνο due diligence για να μας δώσουν τα λεφτά, αλλά μετά εφόσον μας ξεψαχνίσανε ήταν υποστηρικτικοί».

Σήμερα η Kos έχει προσελκύσει επενδυτές τόσο από την Ελλάδα όσο και από τις ΗΠΑ.

Ο ίδιος σημειώνει ότι πρόκειται για το μεγαλύτερο first-time venture capital fund που έχει δημιουργηθεί από την Ελλάδα και ένα από τα μεγαλύτερα αντίστοιχα εγχειρήματα στην Ευρώπη.

Η «μεταμόσχευση» της γνώσης

Ο δρ. Σίμος Συμεωνίδης έχει βιοϊατρική εκπαίδευση στα πανεπιστήμια Columbia και Harvard, ενώ πέρασε περισσότερα από δέκα χρόνια στη Wall Street αναλύοντας εταιρείες βιοτεχνολογίας για λογαριασμό των Morgan Stanley, Cowen και RBC. Στη συνέχεια δραστηριοποιήθηκε στον χώρο των επενδύσεων υγείας και βιοτεχνολογίας μέσω των Sarissa Capital και Ally Bridge Group, πριν συνιδρύσει την Kos Biotechnology Partners. 

Η θέση που έχει χτίσει με την εμπειρία του τον έχει πείσει ότι το κεφάλαιο από μόνο του δεν παράγει τίποτα. «Χρειάζονται δύο πράγματα: τα λεφτά και  η τεχνογνωσία. Αν δώσεις τα λεφτά σε έναν άσχετο, θα φάει τα λεφτά και δεν θα γίνει τίποτα».

Η διάκριση που κάνει είναι κρίσιμη. Η Ελλάδα έχει ακαδημαϊκούς, φαρμακευτικές, βιομηχανία γενοσήμων - δεν έχει όμως τη συγκεκριμένη κουλτούρα του να ανακαλύπτεις φάρμακο από το μηδέν. «Το να είσαι καθηγητής πανεπιστημίου στη βιολογία, ή το να δουλεύεις σε μια φαρμακευτική, ή το να φτιάχνεις γενόσημα φάρμακα, δεν σημαίνει ότι ξέρεις να φτιάχνεις καινούργιο φάρμακο, να ανακαλύπτεις καινούργιο φάρμακο. Εμείς αυτό που θέλουμε να φέρουμε είναι την αμερικανική τεχνογνωσία του πώς φτιάχνεις, πώς ανακαλύπτεις το καινούργιο φάρμακο».

Θέλουν να επενδύσουν στο ελληνικό ταλέντο: «Αν φέρεις τη σωστή τεχνογνωσία, οι Έλληνες είναι πολύ καλοί. Θα δημιουργηθεί αυτή η γέφυρα γνώσης και θα γίνει η μεταφορά, μία “μεταμόσχευση” της γνώσης στην Ελλάδα».

Πώς γίνεται στην πράξη

Το μοντέλο δεν θα είναι ένα μεγάλο ελληνικό γραφείο, αλλά η ανάπτυξη μετατίθεται στις εταιρείες του χαρτοφυλακίου: «Οι εταιρείες που θα επενδύσουμε θα μεγαλώσουν στην Ελλάδα». Από τις περίπου 15 με 20 επενδύσεις που σχεδιάζει η Kos, οι περισσότερες θα είναι αμερικανικές –«εκεί βρίσκεται σήμερα η τεχνολογία»- αλλά η κάθε μία θα φέρει ένα κομμάτι της στην Ελλάδα. «Η κάθε εταιρεία μας θα στήσει θυγατρική στην Ελλάδα και θα προσλαμβάνει κόσμο στην Ελλάδα - ένα μέρος της έρευνας και της ανάπτυξης, κάτι σαν outsourcing του R&D, θα γίνεται εδώ».

«Αυτό που τους τονίζουμε είναι ότι η Ελλάδα είναι πιο φτηνή», λέει για τις αμερικανικές εταιρείες. Το χαμηλότερο κόστος ανοίγει την πόρτα και η ποιότητα του ανθρώπινου δυναμικού την κρατάει ανοιχτή. «Εμείς στοχεύουμε σε εταιρείες που έχουν κάποια ελληνική σύνδεση, ώστε ο ιδρυτής ή ο επιστήμονας να ξέρει ήδη τι αξίζει το ελληνικό ταλέντο».

Εδώ μπαίνει το δίκτυο της διασποράς, που για την Kos λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής. Οι σύμβουλοι του fund -στελέχη και επιστήμονες της ελληνικής διασποράς στις ΗΠΑ, στη φάση της καριέρας όπου η υστεροφημία μετράει περισσότερο από μία ακόμα συμφωνία- ανοίγουν πόρτες που αλλιώς θα έμεναν κλειστές. «Παίρνουν ένα τηλέφωνο και μας κλείνουν ραντεβού με τον top άτομο στην κάθε εταιρεία». Και η αξιοπιστία είναι μεταδοτική: όταν ένα βαρύ όνομα μπει στο εγχείρημα, οι υπόλοιποι σταματούν να αναρωτιούνται αν η Ελλάδα είναι σοβαρή υπόθεση.

Πίσω από όλα αυτά υπάρχει μια αλλαγή εικόνας: «Η Ελλάδα είναι καλή για επένδυση. Χωρίς υπερβολές - δεν είμαστε Ελβετία και Λονδίνο και άλλα μεγάλα κέντρα, αλλά σίγουρα είναι ανοδική η πορεία». Σε αυτή την αναβάθμιση συνυπολογίζεται και το γεγονός ότι Έλληνες βρίσκονται στην κορυφή της έρευνας στην τεχνητή νοημοσύνη: στους συμβούλους του fund, σημειώνει, υπάρχουν ονόματα που ανοίγουν συζητήσεις από μόνα τους.

Από το Σαν Φρανσίσκο στην Κρήτη

Το πιο συγκεκριμένο παράδειγμα έρχεται από το Σαν Φρανσίσκο: μια εταιρεία τεχνητής νοημοσύνης που ξεκίνησε ο Γιώργος Σκάνγκος, καθηγητής και πρώην CEO της Biogen, μια βαριά υπογραφή της παγκόσμιας βιοτεχνολογίας.

Γνωρίζοντας τι μπορεί να προσφέρει η Ελλάδα, λέει ο δρ. Συμεωνίδης, συμφώνησαν να στηθεί στην Κρήτη γραφείο και εργαστήριο της εταιρείας, όπου θα προσληφθούν Έλληνες για να αναλάβουν ένα κομμάτι της δουλειάς που σήμερα γίνεται στην Καλιφόρνια.

Το μεγαλύτερο μέρος της έρευνας θα παραμείνει στις ΗΠΑ· σιγά-σιγά, όμως, ένα τμήμα της θα μεταφέρεται εδώ, με την καθοδήγηση να έρχεται από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού. 

Έτσι, λέει, αρχίζει να χτίζεται ο πυρήνας ανθρώπων που θα δουλεύουν αυτή τη γνώση στην Ελλάδα.

Όταν το κύτταρο γίνεται κώδικας

«Στο χώρο της βιοτεχνολογίας η τεχνητή νοημοσύνη παίζει ήδη σημαντικό ρόλο και θα συνεχίσει. Η δυνατότητα να κάνεις ανάλυση μέσα στο κύτταρο, στο μοριακό επίπεδο πρωτεϊνών και άλλων κυτταρικών παραγόντων, είναι απίστευτη», τονίζει.

Δίνει ένα συγκεκριμένο παράδειγμα από μια (άλλη) εταιρεία τεχνητής νοημοσύνης στο Σαν Φρανσίσκο, που έχει χτίσει «μια πλατφόρμα AI για να αναλύει το protein-protein interaction - πώς οι πρωτεΐνες ακουμπάνε μία την άλλη μες στο κύτταρο». 

Βλέποντας αυτό το άγγιγμα, φτιάχνεις φάρμακο που το μπλοκάρει - και στον καρκίνο, αυτό είναι ένας εντελώς καινούργιος τρόπος. Το αποτέλεσμα είναι εκρηκτικό σε ταχύτητα: «Μέσα σε ενάμιση χρόνο έχει δημιουργήσει ένα νέο φάρμακο έτοιμο να περάσει σε κλινικές δοκιμές, με 100 φορές ισχυρότερη πρόσδεση στην πρωτεΐνη-στόχο σε σχέση με τα προηγούμενα». 

Στόχος, λέει, η βελτίωση ενός υπάρχοντος χαπιού για τον καρκίνο του μαστού - όχι μόνο σε αποτελεσματικότητα, αλλά κυρίως σε ανεκτικότητα: «Να φτιάξουμε ένα φάρμακο που θεραπεύει την αρρώστια και δεν πεθαίνεις από τις παρενέργειες». 

Την προηγούμενη μέρα, λέει, είχε δει στη Νέα Υόρκη μια άλλη εταιρεία με ακόμη πιο προχωρημένο πρόγραμμα, που δεν δείχνει απλώς τη στατική επαφή των πρωτεϊνών αλλά τις απεικονίζει να κινούνται στον χώρο, όπως συμβαίνει στην πραγματικότητα μέσα στο κύτταρο. Το πιο ριζοσπαστικό κομμάτι, ωστόσο, δεν είναι τα καλύτερα φάρμακα - είναι τα φάρμακα που μέχρι χθες θεωρούνταν αδύνατο να υπάρξουν.

«Μερικά πράγματα μες στο κύτταρο λέγονται undruggable. Δεν μπορείς να φτιάξεις φάρμακο» - βιολογικοί στόχοι απρόσιτοι για τη φαρμακευτική έρευνα, επειδή οι επιστήμονες δεν μπορούσαν να σχεδιάσουν μόρια ικανά να αλληλεπιδράσουν μαζί τους. 

Το αποδίδει στη δομή της πρωτεΐνης: «Μερικές πρωτεΐνες είναι πολύ flat, είναι σαν λαζάνια, που είναι έτσι πλατιά και δεν είναι σαν τα μακαρόνια που γυρνάνε, που έχουν χώρο στον οποίο μπορεί να μπει ένα φάρμακο. Πάνω σε ένα λαζάνι το φάρμακο γλιστράει και φεύγει. Τώρα βγαίνουν προγράμματα που βρίσκουν τρόπο και γι' αυτούς τους στόχους που θεωρούνταν για πάντα κλειστοί».

Πόσο μακριά είναι όλο αυτό; «Σε 10 χρόνια θα υπάρχουν σίγουρα πολύ καλύτερα φάρμακα από σήμερα. Σε 20 χρόνια ακόμα καλύτερα. Πριν από 30 χρόνια, φοιτητής ακόμα, τα σημερινά φάρμακα θα ήταν αδιανόητα, θα τα θεωρούσαμε επιστημονική φαντασία» - όπως οι κυτταρικές και οι γονιδιακές θεραπείες, που τότε φάνταζαν υπόθεση πενήντα ή εκατό χρόνων.

«Το κύτταρο είναι κάτι το οποίο δεν μπορεί να το χωρέσει ο ανθρώπινος νους πώς δουλεύει». Από εκεί προκύπτει και ο ρόλος της μηχανής - ως ενίσχυση, όχι ως υποκατάστατο. «Η τεχνητή νοημοσύνη δεν μπορεί να λύσει όλη τη βιολογία. Πρέπει να της βάλεις εσύ τις πληροφορίες που θα επεξεργαστεί». Με μία εξαίρεση: Τροφοδοτούμενη με τεράστιους όγκους δεδομένων, η ΑΙ μπορεί να εντοπίσει μοτίβα και συσχετισμούς καλύτερα από μας.

Η μακροζωία

Αν υπάρχει σημείο όπου ο δρ. Συμεωνίδης τραβάει γραμμή, είναι η μακροζωία - το longevity που έχει γίνει η μόδα στη Σίλικον Βάλεϊ. «Έχει γίνει καραμέλα. Η ζωή μας θα παραταθεί μόνο με καλύτερες θεραπείες». Όσα υπόσχονται παράταση της ζωής αλλάζοντας την ίδια τη βιολογία, τα απορρίπτει. «Αυτά δεν πρόκειται να γίνουν γιατί σαν οργανισμοί έχουμε αρχή και τέλος. Δεν μπορείς να αλλάξεις τις βασικές δομές της βιολογίας».

Η πρόβλεψή του; «Δεν πρόκειται εμείς να ζήσουμε ποτέ 150 χρόνια ούτε 120. Εγώ δηλαδή ποτέ δεν θα επένδυα σε εταιρεία longevity», εκτός αν δει κάποια καινούργια ανακάλυψη που να το αποδεικνύει. «Πιστεύω ότι είμαστε περιορισμένοι από τους νόμους της φυσικής και της βιολογίας. Και αυτοί δεν αλλάζουν».

Από πού έρχονται τότε τα τεράστια ποσά που επενδύονται στη μακροζωία; «Από tech bros, άτομα που έχουνε κάνει πολλά λεφτά στο tech και δεν ξέρουν βιολογία» - άνθρωποι που έχουν κάνει τα πάντα και τους έμεινε ένα μόνο πράγμα που δεν μπορούν να αγοράσουν. «Είναι ο εγωισμός του δισεκατομμυριούχου».