Πολεις

Βαρδάρης, εμβληματικός και ξεπεσμένος

Η διαδρομή του Βαρδάρη από τη λαϊκή αυθεντικότητα στην παρακμή

Σταύρος Κωνσταντινίδης
1’ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

Μνήμες της διαδρομής από τη Σταυρούπολη προς το κέντρο της Θεσσαλονίκης, περνώντας από έναν Βαρδάρη πολύ διαφορετικό από σήμερα

Ο Βαρδάρης είναι ψαγμένη γωνία, όπως θα έλεγε κανείς και με όρους βαρδαρίσιας διαλεκτικής. Ο λαϊκός εμβληματικός κόμβος της πόλης, φορτωμένος με πλούσιες εκκεντρικές ιστορίες και συνωμοτική μυθολογική έξαψη, είναι το πιο καυτό τοπόσημο της Θεσσαλονίκης, απ’ όλες τις απόψεις: κοινωνικά, χωροταξικά, λογοτεχνικά. Μυθοπλασίες πηγαίων μυθιστορηματικών ηρώων και αφηγήματα θρυλικών ερωτικών αποπλανήσεων, μέσα στη διαχρονική σκηνογραφία του.

Ο Βαρδάρης είναι η γεωγραφική ράχη των δύο φτερών της πόλης. Είναι η κοινωνική μήτρα της Θεσσαλονίκης. Η πρωτόλεια λαϊκή αυθεντικότητα διασταυρώνεται διαγώνια με την ανυποψίαστη μικροαστική υπεροψία. Κεντρικότητα αλλά και παρακμή, πολεοδομική αστικότητα αλλά και φθηνή προσομοίωση.

Έλαμψε τις μεταπολεμικές δεκαετίες, μέχρι κάπου τη δεκαετία του ’90, με το σφρίγος του λαϊκού κόσμου και της ανθρώπινης κινητικότητας. Ο Βαρδάρης καίγεται ταυτόχρονα και από τις δύο άκρες του, σαν κερί. Transit κόμβος της εργατιάς της Δυτικής Θεσσαλονίκης, για να προσεγγίσει κανείς το κέντρο και την αστική Θεσσαλονίκη. Αδιαπέραστο όριο ή το τέλος του κόσμου για τους Θεσσαλονικείς της άλλης πλευράς, της κεντροανατολικής. Ο Βαρδάρης είναι το κυριολεκτικό και μεταφορικό χιλιομετρικό μηδέν. Εκεί αρχίζουν ή καταλήγουν όλοι οι μεγάλοι δρόμοι, όχι μόνο γεωμετρικά αλλά σαν αιωρούμενα ίχνη ανθρώπινων διαδρομών που άλλα φεύγουν και άλλα έρχονται, και που τις περισσότερες απλώς προσπερνούν.