Πώς θα είναι φέτος ο χειμώνας;

Μην ακούτε τους καταστροφολόγους. Ναι, ο χειμώνας έρχεται. Αλλά, οι αναρτήσεις περί σκληρού χειμώνα που γίνονται viral στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ιδιαίτερα στο TikTok, είναι, σύμφωνα με τους επαγγελματίες μετεωρολόγους, υπερβολικές και αυθαίρετες. Αν και τα χειμερινά φαινόμενα δεν θα αποφευχθούν — η Γη περιστρέφεται σε κεκλιμένο άξονα, πράγμα που σημαίνει ότι αναπόφευκτα το βόρειο ημισφαίριο λαμβάνει λιγότερο ηλιακό φως κατά τους χειμερινούς μήνες— οι ειδήμονες αναμένουν ένα χειμώνα σαν όλους τους άλλους και μάλιστα ίσως λίγο ηπιότερο. Εξάλλου, σε ορισμένες περιοχές, όπως η Αλάσκα, ο Βορειοδυτικός Ειρηνικός και η βόρεια Νέα Αγγλία, ο χειμώνας αναμένεται ηπιότερος από πέρυσι. Τις προβλέψεις του φετινού χειμώνα επηρεάζουν διάφοροι παράγοντες· ένας από αυτούς είναι το φαινόμενο El Niño.

Το El Niño καθορίζει εν πολλοίς το κλίμα. Πρόκειται για το ωκεάνιο φαινόμενο κατά το οποίο τα κεντρικά και ανατολικά ύδατα του Ειρηνικού Ωκεανού κοντά στον Ισημερινό (ακτές του Περού) είναι θερμότερα σε σχέση με άλλες περιοχές: η θερμοκρασία του νερού είναι υψηλότερη κατά 3°C περίπου· η έκταση αυτών των θερμών υδάτων είναι συγκρίσιμη με την εκείνη μιας μεγάλης χώρας.

Το El Niño συμβαίνει κάθε 2-8 χρόνια, και διαρκεί επί ένα χρόνο περίπου: καθώς εμφανίζεται συνήθως στο τέλος Δεκεμβρίου, κοντά στα Χριστούγεννα, πήρε το όνομά του (ισπανικά «το παιδί») από το θείο βρέφος. Στο φαινόμενο αποδίδονται ακραία καιρικά φαινόμενα σε όλον τον κόσμο αλλά κυρίως στις περιοχές γύρω από τον Ειρηνικό, όπως ξηρασίες, βροχοπτώσεις, πυρκαγιές και τροπικοί κυκλώνες. Αιτία του φαινομένου είναι η διαταραχή των αληγών δυτικών ανέμων: όταν δεν υπάρχει El Niño, συνήθως ισχυροί άνεμοι φυσούν δυτικά. Το ίδιο συμβαίνει με τα νερά. Ταυτόχρονα, λόγω της ηλιακής ακτινοβολίας, τα νερά θερμαίνονται, δημιουργούνται σύννεφα στην νοτιοανατολική Ασία και πολλές βροχές, ενώ η νότια Αμερική, στο τμήμα δυτικά των Άνδεων υπάρχει ξηρασία. Κανονικά οι αληγείς άνεµοι στον Ειρηνικό ωκεανό αποµακρύνουν τα επιφανειακά νερά από τις ακτές του Περού και τα οδηγούν δυτικά στην περιοχή των Φιλιππίνων, με αποτέλεσµα η στάθµη της θάλασσας στις Φιλιππίνες να είναι 60-65 εκατοστά ψηλότερη. Το El Niño εμφανίστηκε το περασμένο καλοκαίρι, αλλά δεν ξέρουμε αν θα εμφανιστεί στο τέλος Δεκεμβρίου: πάντως, ήταν πολύ ισχυρό κατά τη διάρκεια του 2015 και τους τρεις πρώτους μήνες του 2016. Τότε παρατηρήθηκε το μεγαλύτερο σε διάρκεια επεισόδιο από το 1997.

Ο δεύτερος παράγοντας που θα επηρεάσει τις χειμερινές θερμοκρασίες και τα χειμερινά φαινόμενα είναι η γενικότερη κλιματική αλλαγή: η βασική θερμοκρασία της Γης συνεχίζει να αυξάνεται καθώς αυξάνεται στην ατμόσφαιρα το διοξείδιο του άνθρακα που παγιδεύει τη θερμότητα (τα επίπεδα CO2 βρίσκονται τώρα στα υψηλότερα επίπεδα εδώ και τουλάχιστον 800.000 χρόνια, ίσως μάλιστα για εκατομμύρια χρόνια). Ως αποτέλεσμα, τις τελευταίες δεκαετίες χειμώνες και καλοκαίρια έχουν γίνει ολοένα και πιο ζεστά. «Τα τελευταία εννέα χρόνια ήταν τα θερμότερα από τότε που ξεκίνησε η σύγχρονη τήρηση αρχείων το 1880», δηλώνει η NASA. «Από το 1896, οι μέσες θερμοκρασίες του χειμώνα στις 48 αμερικανικές πολιτείες έχουν αυξηθεί κατά σχεδόν 3° Φαρενάιτ