Ο Ρωμανός Γεροδήμος και η Αθήνα που κουβαλά τον κόσμο όλο

Χρειάστηκε να ζήσω αρκετά χρόνια στο εξωτερικό και να ταξιδέψω σε πολλά μέρη του πλανήτη για να συνειδητοποιήσω ότι μου είναι απολύτως αδύνατο να μείνω για πολύ καιρό μακριά από την Αθήνα. Μέσα σε λίγες εβδομάδες απλώς αρχίζω να μαραζώνω, όπως τα φυτά που τα ξεριζώνεις από τη γλάστρα τους.

Όπως όταν μας λείπει μια μεγάλη αγάπη της ζωής μας και τα πάντα μάς τη θυμίζουν, όπου πάω αρχίζω να βρίσκω την Αθήνα: στις λεωφόρους του Μπουένος Άϊρες, που θυμίζουν τη Βασιλίσσης Σοφίας, και στο άγριο τσιμέντο με τα γκραφίτι του Μοντεβιδέο, που είναι καρμπόν τα Εξάρχεια∙ στα κυπαρισσί κάγκελα και τις μπλε πινακίδες των δρόμων του Παρισιού και στις μικρές πλατείες της Μασσαλίας, που θυμίζουν Κεραμεικό ή Νέα Σμύρνη· στην πέτρινη ώχρα της Βαυαρίας και στα νεοκλασικά της Βιέννης, που με μεταφέρουν στην Κηφισιά· στις μεσοπολεμικές πολυκατοικίες της Κρακοβίας και στα Bauhaus μπαλκόνια του Τελ Αβίβ, ίδια με τα δικά μας· στις στροφές της Γαλλικής Ριβιέρας και την παραλιακή διασκέδαση της Βαρκελώνης· στους δενδρόφυτους, βρόμικους και άγαρμπους προαστιακούς δρόμους του Πούνε στην Ινδία, που μου θύμισαν το Νέο Ηράκλειο και τη Μεταμόρφωση· στα πανέμορφα αστικά ερείπια της Αβάνας και στο κυκλοφοριακό χάος του Ανόϊ· στα στεγασμένα από τις πιλοτές πεζοδρόμια και τα μικρομάγαζα των λεωφόρων της Ταϊπέι, που είναι ίδια η Πατησίων∙ στο γλυκό πορτοκαλί δειλινό της Ρώμης· στην κόκκινη σκόνη της Πέτρας και του Μαρακές, που πλέον είναι και δική μας· στις φοβερές ανηφόρες και κατηφόρες του Σαν Φρανσίσκο, που θυμίζουν Κυψέλη και Γαλάτσι· στα πεύκα, τον ήλιο και τη θαμνώδη βλάστηση του Λος Άντζελες (πανομοιότυπο κλίμα με την Αττική)· στη θέα-πιάτο της πόλης από το Μαλχόλαντ Ντράιβ, που θυμίζει τη θέα από τον Λυκαβηττό ή τον Περιφερειακό του Υμηττού. Θα μπορούσε κανείς να πει ότι δεν χρειάζεται καν να απομακρυνθείς από την Αθήνα για να δεις τον κόσμο όλο.

Στους φούρνους, τις κάβες και τα ζαχαροπλαστεία, στα σουβλατζίδικα, τα μπαρ και τις ταβέρνες, στα φαρμακεία και τα άπειρα ιδιωτικά ιατρεία, στα γυμναστήρια, τα ωδεία, τα θέατρα, τις σχολές χορού και τα φροντιστήρια, στα μικρά βιβλιοπωλεία, τα φωτογραφεία, τα τυπογραφεία και τα οικογενειακά παντοπωλεία, στις μπουτίκ της γειτονιάς, τα ρολογάδικα, τις μοδίστρες και τους τσαγκάρηδες, στα είδη φιλοτελισμού και τα είδη καπνιστού, στους χασάπηδες, τους μανάβηδες, τους ψαράδες και στις λαϊκές αγορές, η Αθήνα –σε αντίθεση με πόλεις που ισοπεδώθηκαν από την παγκοσμιοποίηση και τη συγκέντρωση του πλούτου, όπου όλα αυτά είτε δεν υπάρχουν είτε ανήκουν σε ελάχιστες ολιγοπωλιακές αλυσίδες και πολυεθνικές– διατηρεί με νύχια και με δόντια μια αστική ποικιλομορφία, μια μεικτή χρήση και μια μικρομεσαία οικονομία ανοιχτή σε σχεδόν όλους, της οποίας τα οφέλη είναι ανυπολόγιστα, όχι μόνο για το ίδιο το προϊόν ή την υπηρεσία που ο καθένας προσφέρει, αλλά και για τη δημιουργία ενός συλλογικού κοινωνικού και οικονομικού ιστού και δικτύου προστασίας.

Η Αθήνα είναι μια τρέλα. Είναι εντελώς παράλογο το ότι αυτή η πόλη, που έχει απορροφήσει το 40% του πληθυσμού της χώρας μαζί με αλλεπάλληλα κύματα προσφύγων και μεταναστών από το εσωτερικό και το εξωτερικό συν το τσουνάμι της κλιματικής αλλαγής, επιβιώνει και λειτουργεί. Η πόλη αυτή έχει πάντα νεύρο (και νεύρα). Μας φέρνει στα όριά μας. Μας κάνει να τη μισούμε και να τη λατρεύουμε ταυτόχρονα. Πάντα όμως επιστρέφουμε σ’ αυτήν. Και πάντα έχουμε τη φωτισμένη Ακρόπολη να μας θυμίζει ότι όλοι είμαστε μικροί και περαστικοί, προσωρινοί, ενώ η πόλη μένει. Είναι απελευθερωτικό και παρηγορητικό να ξέρεις ότι υπάρχει κάτι μεγαλύτερο από σένα· κάτι που θα υπάρχει για πάντα.

→ Ο Ρωμανός Γεροδήμος είναι καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής και Δημοσιογραφίας στο Πανεπιστήμιο του Μπόρνμουθ.