«Δεν είμαστε ακόμα Βαρκελώνη, αλλά…» - Τα νέα διλήμματα του τουρισμού στην Αθήνα

Η Αθήνα δεν βρίσκεται στη φάση που παλεύει να αποδείξει ότι μπορεί να σταθεί στον διεθνή τουριστικό χάρτη, αλλά σε μια διαφορετική καμπή - το ζητούμενο δεν είναι μόνο η άνοδος των μεγεθών, αλλά η διαχείριση της πίεσης που αυτά δημιουργούν στην ίδια την πόλη.

Αυτό ακριβώς αποτυπώθηκε στη συνέντευξη Τύπου για το «This is Athens-Agora». Ο Δήμαρχος Αθηναίων, Χάρης Δούκας, έθεσε εξ αρχής το ερώτημα: «Πώς θέλουμε να είναι ο τουρισμός τα επόμενα 10-15 χρόνια». Και προσπάθησε να συνδέσει την τωρινή άνοδο της Αθήνας με την ανάγκη να μπουν όρια, κανόνες και παρεμβάσεις, πριν η πόλη βρεθεί μπροστά σε μη αναστρέψιμες πιέσεις. Περιέγραψε μια πόλη που έχει μπει σε τροχιά ισχυρής τουριστικής ανόδου, με μεγάλες επενδύσεις, οι οποίες «γύρω στο τουριστικό κομμάτι είναι κοντά στα 600 και πλέον εκατομμύρια». Ωστόσο, πρόσθεσε ότι το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι η ποσοτική διεύρυνση, αλλά «πώς θα μπορέσουμε να ρυθμίσουμε μια καλύτερη ισορροπία και να αυξήσουμε την ποιότητα».

«Τα τελευταία χρόνια, η Αθήνα έχει αλλάξει σελίδα. Από ενδιάμεσος σταθμός, έχει εξελιχθεί σε αυτόνομο και ισχυρό προορισμό, τον κορυφαίο της χώρας. Η δυναμική αυτή αποτυπώνεται σταθερά στα στοιχεία: αυξημένες διεθνείς αφίξεις, περισσότερες διανυκτερεύσεις και σημαντική άνοδος εσόδων. Ωστόσο, αυτή η επιτυχία συνοδεύεται και από νέες προκλήσεις», είπε.

This is Athens-Agora: Όλα όσα ειπώθηκαν στη συνέντευξη Τύπου

Ο κορεσμός και η βραχυχρόνια μίσθωση

Έβαλε στο τραπέζι το ζήτημα της φέρουσας ικανότητας, λέγοντας: «Η εκτίμησή μας είναι ότι τα ποιοτικά χαρακτηριστικά πια είναι σε ένα σημείο που τείνουν στον κορεσμό, δεν είμαστε ακόμα μακριά, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις έχουμε κορεσμό», ενώ στο πεδίο της ρύθμισης, ξεκαθάρισε ότι η Αθήνα δεν μπορεί να συνεχίσει με την ίδια λογική, χωρίς παρεμβάσεις σε κρίσιμους τομείς. Αναφέρθηκε ειδικά στη βραχυχρόνια μίσθωση και στο ξενοδοχειακό πεδίο, λέγοντας ότι «πρέπει να βρούμε τρόπους για να μπορέσουμε να ρυθμίσουμε καλύτερα και τα ξενοδοχεία και τα βραχυχρόνια».

Επιστρέφοντας από τη Βαρκελώνη, σημείωσε, είχε μπροστά του το παράδειγμα μιας πόλης που έχει φτάσει σε πολύ ακραίο σημείο. «Δεν είμαστε ακόμα Βαρκελώνη, αλλά χρειάζεται ρύθμιση», τόνισε και μίλησε για την ανάγκη να εξεταστούν κάποιες νύχτες ως όριο στη βραχυχρόνια μίσθωση, αλλά «και η δυνατότητα, με βάση τα δεδομένα του παρατηρητηρίου μας, να αναδρομολογούνται αλλού καταλύματα και να παγώνουμε όπου χρειάζεται».

«Πρέπει να γίνει μια πολύ μεγάλη συνολική αναγέννηση των υποδομών μας», είπε, για να προσθέσει ότι «έχουμε κοντά στα 8 εκατομμύρια τουρίστες - τα έσοδα που παράγονται από τη διαμονή πρέπει να επιστρέφουν στην πόλη».

Το κυκλοφοριακό και τα πούλμαν

Για το πεδίο της καθημερινότητας, εκεί όπου η τουριστική πίεση συναντά την αγανάκτηση των κατοίκων, τόνισε ότι «το κυκλοφοριακό αποτελεί το νούμερο ένα πρόβλημα με διαφορά» και εξήγησε ότι ο Δήμος παρακολουθεί καθημερινά τα αιτήματα των πολιτών.

Ιδιαίτερο βάρος έδωσε στο θέμα των τουριστικών πούλμαν, ένα από τα πιο ορατά και ενοχλητικά συμπτώματα της τουριστικής επιβάρυνσης στο κέντρο. «Η πόλη δεν τα αντέχει», επισήμανε και περιέγραψε τη μεταβολή που έχει συντελεστεί: «Ήταν άλλη πόλη πριν από 15 χρόνια - τότε θέλαμε, βοηθούσαμε, στηρίζαμε και ανοίγαμε τον τουρισμό. Τώρα όμως, όπως συμβαίνει και σε άλλες μεγάλες μητροπόλεις, καθετί έχει αντίκτυπο».

«Έχουμε πάρει αποφάσεις από πέρυσι για το πού υπάρχει ολιγόλεπτη στάση για επιβίβαση και αποβίβαση, ορίσαμε ακριβή σημεία και αφετηρίες για τα διώροφα λεωφορεία, κάναμε διαφοροποιήσεις σε διαδρομές, και βάλαμε τη Δημοτική Αστυνομία να ελέγχει συνέχεια τα δύσκολα σημεία», υπογράμμισε, αναφέροντας χαρακτηριστικά την Αμαλίας στο ύψος του Αγνώστου Στρατιώτη και την Όθωνος. «Ο στόχος είναι να μειωθεί αυτή η φόρτιση για να ενισχυθεί το τουριστικό προϊόν».

«Μεγαλώνει το αεροδρόμιο, μεγαλώνει ο προορισμός»

Η Ιωάννα Παπαδοπούλου, από την πλευρά του Διεθνούς Αερολιμένα Αθηνών, τόνισε ότι «η σχέση με το αεροδρόμιο ως αεροδρόμιο και προορισμό που έχει η Αθήνα είναι μια συνύπαρξη», αποδίδοντας την αμοιβαία εξάρτηση των δύο. «Μεγαλώνει το αεροδρόμιο, μεγαλώνει ο προορισμός. Μεγαλύτερη η σύνδεση με τον προορισμό, μεγαλώνει και το αεροδρόμιο».

Για την ίδια, ο πρώτος στρατηγικός άξονας είναι η διασυνδεσιμότητα, η ανάπτυξη νέων προορισμών και νέων αγορών. Δεν το παρουσίασε ως ένα στενό αεροπορικό ζητούμενο, αντιθέτως επέμεινε ότι έχει «μεγάλη θετική επίπτωση και στην οικονομία αλλά και στην κοινωνία», παραπέμποντας σε μελέτες που συσχετίζουν τη βελτίωση της συνδεσιμότητας με αύξηση του ΑΕΠ, της απασχόλησης και των επενδυτικών ευκαιριών.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και η παρέμβαση της Πέπης Σταμάτη, εκπροσώπου της Aegean, η οποία έδωσε θετική εικόνα για την αεροπορική αγορά. Το 2025 η επιβατική κίνηση της Aegean από και προς το «Ελευθέριος Βενιζέλος» ανήλθε στα 14,8 εκατομμύρια επιβάτες, καταγράφοντας αύξηση 6% σε σχέση με το 2024. Στο εξωτερικό, η Αθήνα αυξήθηκε επίσης κατά 6%, με 8,3 εκατομμύρια επιβάτες, ενώ στο εσωτερικό η αύξηση ήταν 5%, με 6,5 εκατομμύρια.

Για το 2026, η εταιρεία σχεδιάζει «περίπου 22 εκατομμύρια θέσεις προς 164 προορισμούς σε 47 χώρες», ενώ προσθέτει νέες απευθείας συνδέσεις. Όμως, δεν έλειψε η επιφύλαξη: «Η φετινή χρονιά ξεκίνησε με θετική δυναμική, αλλά δεν παύει να συνοδεύεται από επιφυλάξεις για τη συνέχεια, καθώς το διεθνές περιβάλλον παραμένει αρκετά ασταθές λόγω της κατάστασης στη Μέση Ανατολή».

Ο Αλέξανδρος Θάνος, από την πλευρά του ΣΕΤΕ, πήγε τη συζήτηση στο πεδίο της ανταγωνιστικότητας και της βιωσιμότητας. Θύμισε ότι όταν ξεκίνησε το «This is Athens» πριν από περίπου δέκα χρόνια, «το περιβάλλον για την Αθήνα ήταν τελείως διαφορετικό».

Σήμερα «βλέπουμε ότι υπάρχει μια πολύ μεγάλη δυναμική, αλλά η τουριστική ανάπτυξη και η τουριστική επιτυχία δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη». Στάθηκε ιδιαίτερα στο ευμετάβλητο διεθνές περιβάλλον, στις ολοένα πιο ανταγωνιστικές σχέσεις ανάμεσα στις πόλεις που απευθύνονται στο ίδιο τουριστικό κοινό, αλλά και στην ανάγκη η ανταγωνιστικότητα να περάσει τόσο μέσα από την ιδιωτική πρωτοβουλία, όσο και μέσα από δημόσιες επενδύσεις, οι οποίες «έχουν μείνει πίσω».

Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε στο ζήτημα της ανταποδοτικότητας των πόρων. «Πολύ σημαντικό αυτό που ανέφερε ο Δήμαρχος, η ανταποδοτικότητα των πόρων να πηγαίνει σε τοπικό επίπεδο», είπε. Αναφέρθηκε σε ένα ποσό περίπου «580 εκατομμυρίων τον χρόνο», δηλαδή στα χρήματα που αφήνουν οι τουρίστες στο γκισέ των ξενοδοχείων, για να υποστηρίξει ότι η επιστροφή τους στις τοπικές υποδομές και στη διαχείριση του προορισμού είναι κρίσιμη. «Αν δεν υπάρχει κοινωνική αποδοχή από έναν τόπο, δεν είναι εφικτός ο τουριστικός προορισμός - η ευχαριστημένη πόλη φέρνει και ευχαριστημένους επισκέπτες».

Οι τρεις άξονες

Ο Ελισσαίος Σαρμάς, διευθύνων σύμβουλος της Αναπτυξιακής Αθήνας Α.Ε., περιέγραψε τον τρόπο με τον οποίο η πόλη επιχειρεί να περάσει από τη διαπίστωση των προβλημάτων στη διαχείρισή τους, δίνοντας έμφαση σε τρεις βασικούς άξονες: ψηφιοποίηση, βιωσιμότητα και συνεργασία.

Εξήγησε ότι η Αθήνα αξιοποιεί δεδομένα σε πραγματικό χρόνο ώστε να έχει συνεχή εικόνα της κίνησης και της επιβάρυνσης σε διαφορετικά σημεία της πόλης. «Όλα αυτά συνδέονται στο Παρατηρητήριο Βιώσιμου Τουρισμού».

Στο σκέλος της βιωσιμότητας, έδωσε έμφαση στη διασύνδεση του τουρισμού με κρίσιμες λειτουργίες της πόλης, ενώ για τον τρίτο άξονα, τόνισε ότι χωρίς συντονισμό μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, αλλά και μεταξύ των διαφορετικών φορέων του τουρισμού, καμία στρατηγική δεν μπορεί να εφαρμοστεί στην πράξη.