Η παλιά οικία των Στεφανόπολι στο Κολωνάκι

Μου αρέσει να περπατάω στην Αθήνα χωρίς κάποιο πλάνο και προορισμό. Απλά κατεβαίνω σε κάποια στάση του Μετρό ή λεωφορείου και όπου με βγάλει, έχοντας πάντα μαζί μου ένα σημειωματάριο και μία φωτογραφική μηχανή. Κάπως έτσι, έχω ανακαλύψει διάφορα σημεία της πόλης που πολλές φορές περνάνε απαρατήρητα από τα περίεργα βλέμματα και μάτια. Ίσως καλύτερα έτσι, να τα αφήνουμε στην ησυχία τους.

Διασχίζοντας το Πάρκο Ευαγγελισμού –το βλέπω κάπως πιο περιποιημένο από άλλες φορές- και ανεβαίνοντας την οδό Αναπήρων Πολέμου, ανάμεσα στη Μονή Πετράκη, τη Γεννάδειο Βιβλιοθήκη, την Αμερικανική και Βρετανική Σχολή, κοντοστέκομαι μπροστά από μία οικία που λες και ήρθε από μία «άλλη εποχή» και προσγειώθηκε ξαφνικά στο λάθος σημείο. Ίσως εμείς τελικά είμαστε αυτοί που βρέθηκαν στο λάθος σημείο;  

Στριμωγμένη ανάμεσα σε δύο πιο σύγχρονες πολυκατοικίες, η διώροφη εντυπωσιακή οικία με το υπέροχο κεντρικό μπαλκόνι-θεωρείο, παραδόξως, δεν φαίνεται να ασφυκτιά, ενώ μία μαύρη γάτα δεν σταμάτησε να με καλεί όση ώρα βρισκόμουν εκεί. Αν και δεν μπορούσα να μπω μέσα στην οικία ή στην αυλή, το κτίριο ανήκει στη Χριστιανική Αδελφότητα Νέων (Χ.Α.Ν.), στέκοντας και παρατηρώντας από έξω, ένιωσα μία διαφορετική αύρα να με διαπερνά, λες και βρέθηκα μέσα σε ποίημα του Έντγκαρ Άλλαν Πόε. Βοήθησε και ο μουντός καιρός του συγκεκριμένου πρωινού του Σαββάτου, με τις ψιχάλες της βροχής να έρχονται τα επόμενα λεπτά. Η μαύρη γάτα μάλλον ζήταγε λίγη τροφή και τίποτα άλλο.

Στην οικία της οδού Αναπήρων Πολέμου, που παρά την σχετική της εγκατάλειψη βρίσκεται σε καλύτερη μοίρα από άλλα αντίστοιχα κτίρια -τουλάχιστον κάποιοι φροντίζουν οι πόρτες και τα παράθυρα να παραμένουν κλειστά, ενώ δεν υπάρχει δείγμα από γκραφίτι- ζούσε η οικογένεια του Αντώνιου Στεφανόπολι και η κόρη του, Ιωάννα. Δύο πρόσωπα που έπαιξαν το δικό τους ρόλο στην Ελλάδα του 1900, βάζοντας το δικό τους λιθαράκι στα ελληνικά γράμματα, τη δημοσιογραφία και την πολιτική της εποχής.

Η Ιωάννα Στεφανόπολι (1875, Αθήνα - 1961, Αθήνα) υπήρξε μία πολύ ενδιαφέρουσα περίπτωση στα αθηναϊκά χρονικά και στον χώρο των γραμμάτων, της δημοσιογραφίας και της πολιτικής. Ήταν η πρώτη γυναίκα φοιτήτρια στο Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο το 1890, σε ηλικία μόλις 15 χρονών, κάτι το αξιοσημείωτο σε μία εποχή που «θεωρείτο ανοσιούργημα το να διαβεί μία γυναίκα το κατώφλι του πανεπιστημίου», σύμφωνα με τις δικές της αφηγήσεις. Το 1890, δύο άλλες γυναίκες, η Ελένη Ρούσσου και η Φλωρεντία Φουντουκλή, δεν έγιναν δεκτές στο Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο. Αυτές δεν στάθηκαν τόσο τυχερές, κάτι που κατάφεραν τα επόμενα χρόνια.

Κόρη του δημοσιογράφου Αντώνιου Στεφανόπολι, γεννημένου στην Κορσική και με καταγωγή από τη Μάνη, εκδότη της γαλλόφωνης εφημερίδας Messager d' Athènes (O Αγγελιοφόρος της Αθήνας) και οπαδού του αλυτρωτικού -και για πολλούς καταστροφικού- κινήματος της Μεγάλης Ιδέας, η νεαρή Ιωάννα δεν άργησε να γαλουχηθεί με τις ιδέες και ιδανικά του πατέρα της, πολλές φορές μέσα από ένα εθνικιστικό πρίσμα. Μην ξεχνάμε, η εποχή ήταν πολύ διαφορετική από σήμερα, κάποιες ιδέες και σύνορα ήταν ακόμα ρευστά και η Ελλάδα προσπαθούσε να σταθεί σαν ένα νέο σύγχρονο δυτικό κράτος.

Με πατέρα Γάλλο, που ποτέ δεν απαρνήθηκε την υπηκοότητά του για την ελληνική, η Ιωάννα Στεφανόπολι δεν άργησε να συνεχίσει τις σπουδές της στο Παρίσι. Επιστρέφοντας στην Ελλάδα, δούλεψε σαν δημοσιογράφος στην Messager d' Athènes του πατέρα της και με τον θάνατό του το 1913, αναλαμβάνει τη διεύθυνση –με εντολή Ελευθέριου  Βενιζέλου και τον Λάμπρου Κορομηλά- του Αθηναϊκού Πρακτορείου Αθηνών. Με την κυβέρνηση Βενιζέλου δούλεψε πολύ στενά, αρθρογραφώντας και μεταφέροντας τις ελληνικές απόψεις σε ένα διεθνές ακροατήριο, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια του Εθνικού Διχασμού αλλά και κατά τη διάρκεια τη σύνταξης της Συνθήκης των Σεβρών (1920).

Η Ιωάννα Στεφανόπολι πέθανε το 1961, αφήνοντας όλη της την περιουσία στη Χριστιανική Αδελφότητα Νέων (Χ.Α.Ν.).

Η οικία των Στεφανόπολι

Η οικία των Στεφανόπολι

Η οικία των Στεφανόπολι

Η οικία των Στεφανόπολι

Η οικία των Στεφανόπολι

Η οικία των Στεφανόπολι