Τα...αέρια της γάτας σας και όσα εχει να πει η επιστήμη γι' αυτό το δύσοσμα μυστήριο

Όποιος έχει ζήσει με σκύλο γνωρίζει ότι τα αέρια του εντέρου δεν είναι ακριβώς μια υπόθεση που περνά απαρατήρητη. Με τις γάτες, όμως, τα πράγματα φαίνεται να είναι διαφορετικά. Παρά το γεγονός ότι μοιράζονται μαζί μας τον καναπέ, το κρεβάτι και συχνά ολόκληρο το σπίτι, σπάνια ακούμε ή μυρίζουμε μια γάτα να κλάνει. Γιατί συμβαίνει αυτό;

Η δημοσιογράφος Τζάκι Φλιν Μόγενσεν αποφάσισε να διερευνήσει το μυστήριο όταν ο τρίχρονος τιγρέ γάτος της, Άρτσι, μπήκε στην αμμολεκάνη του, ανακάτεψε λίγο την άμμο και άφησε μια χαρακτηριστική, τσιριχτή πορδή.

Ο ήχος ήταν τόσο απροσδόκητος, ώστε αρχικά η ίδια δυσκολεύτηκε να πιστέψει ότι προερχόταν από τον γάτο της. Ο σύντροφός της βρισκόταν σε άλλο δωμάτιο, ενώ εκείνη στεκόταν μόλις λίγα μέτρα μακριά από τον Άρτσι. Παρότι είχε ζήσει σχεδόν ολόκληρη τη ζωή της με γάτες, δεν είχε ακούσει ούτε μυρίσει ποτέ κάτι αντίστοιχο.

Το περιστατικό έγινε αφορμή για μια αναζήτηση επιστημονικών δημοσιεύσεων, επικοινωνία με ειδικούς στη συμπεριφορά των ζώων, κτηνιάτρους με ειδίκευση στο γαστρεντερικό σύστημα και πανεπιστημιακές κτηνιατρικές σχολές. Οι σχετικές έρευνες αποδείχθηκαν ελάχιστες, ενώ αρκετοί επιστήμονες δεν ανταποκρίθηκαν στο αίτημά της.

Τελικά, ορισμένοι ειδικοί δέχθηκαν να μιλήσουν και η απάντηση ήταν ξεκάθαρη: οι γάτες αερίζονται κανονικότατα.

«Οι γάτες αερίζονται συνεχώς»

«Οι γάτες αερίζονται όλη την ώρα. Αποβάλλουν αέρια», εξηγεί ο Νικ Κέιβ, εξειδικευμένος κτηνίατρος στην κλινική Totally Vets, στο Φίλντινγκ της Νέας Ζηλανδίας, ο οποίος έχει γράψει για τον μετεωρισμό των ζώων, μεταξύ άλλων στο επιστημονικό εγχειρίδιο Canine and Feline Gastroenterology του 2013.

Και δεν είναι οι μόνες. Τα περισσότερα θηλαστικά, τα φίδια και ορισμένα ψάρια αποβάλλουν επίσης αέρια, ενώ, σύμφωνα με το δημοσίευμα, το αν συμβαίνει το ίδιο και με τις αράχνες παραμένει αντικείμενο συζήτησης.

Στις γάτες, όπως και σε άλλα ζώα, τα αέρια προέρχονται κυρίως από δύο πηγές: τον αέρα που καταπίνουν κατά την πρόσληψη τροφής ή νερού και τα αέρια που παράγονται από τη βακτηριακή ζύμωση στο έντερο.

Όταν ένα ζώο τρώει ή πίνει, καταπίνει αναπόφευκτα και κάποια ποσότητα αέρα. Μέρος της μπορεί να αποβληθεί από το στομάχι με το ρέψιμο, το οποίο οι επιστήμονες αποκαλούν ερυγή. Ο αέρας που δεν αποβάλλεται με αυτόν τον τρόπο συνεχίζει τη διαδρομή του στο γαστρεντερικό σύστημα και τελικά εξέρχεται από το έντερο.

Η ποσότητα του αέρα που καταπίνει ένα ζώο επηρεάζεται από διάφορους παράγοντες, όπως η ταχύτητα με την οποία τρώει, το πόσο μασά την τροφή του και η φυλή στην οποία ανήκει.

Γιατί οι σκύλοι αερίζονται περισσότερο από τις γάτες;

Μια πιθανή εξήγηση είναι ότι οι γάτες καταπίνουν λιγότερο αέρα από τους σκύλους, αν και ο Κέιβ διευκρινίζει ότι τα επιστημονικά δεδομένα για το συγκεκριμένο ζήτημα είναι περιορισμένα.

Οι γάτες είναι γενικά μικρότερες από πολλούς σκύλους, ενώ έχουν και διαφορετικές διατροφικές συνήθειες. «Διαφορετικές γάτες τρώνε με διαφορετικό τρόπο, αλλά γενικά οι γάτες δεν τρώνε με την ίδια λαιμαργία που τρώνε οι σκύλοι», αναφέρει ο κτηνίατρος.

Ένας σκύλος μπορεί να καταναλώσει την ημερήσια ποσότητα τροφής του σε ένα μόνο γεύμα. Οι γάτες, αντίθετα, έχουν συχνά την τάση να τσιμπολογούν μικρές ποσότητες κατά τη διάρκεια της ημέρας.Σημαντικό ρόλο ενδέχεται να παίζει και η ανατομία του προσώπου. Οι βραχυκεφαλικές φυλές, δηλαδή εκείνες με το χαρακτηριστικό πεπλατυσμένο ρύγχος, τείνουν να καταπίνουν αισθητά περισσότερο αέρα. Οι ιδιοκτήτες γαλλικών μπουλντόγκ, σημειώνει ο Κέιβ, γνωρίζουν πολύ καλά τι σημαίνει αυτό.

Το ίδιο μπορεί να συμβαίνει και με γάτες που έχουν επίπεδο πρόσωπο, όπως οι Περσικές και οι Ιμαλαΐων.

«Αν έχετε μια γάτα με κοντό ρύγχος, αυτό από μόνο του μπορεί να την προδιαθέτει για μετεωρισμό, επειδή καταπίνει διαρκώς μεγάλες ποσότητες αέρα», εξηγεί ο Έρικ Ντόχερτι, ιατρικός διευθυντής της κτηνιατρικής κλινικής Cat Practice στη Νέα Υόρκη.

Από πού προέρχεται η μυρωδιά;

Ο αέρας που καταπίνεται δεν είναι η μοναδική πηγή των εντερικών αερίων. Υπάρχουν επίσης τα αέρια που παράγονται από τα βακτήρια του εντέρου, τα οποία ευθύνονται σε μεγάλο βαθμό για τις δυσάρεστες οσμές.

Στα μονογαστρικά ζώα, δηλαδή σε όσα διαθέτουν στομάχι με έναν θάλαμο, όπως οι γάτες, οι σκύλοι και οι άνθρωποι, το μεγαλύτερο μέρος της βακτηριακής ζύμωσης πραγματοποιείται στο παχύ έντερο.

Εκεί, ορισμένοι μικροοργανισμοί διασπούν τις φυτικές ίνες που δεν έχουν χωνευτεί και άλλους υδατάνθρακες, παράγοντας διοξείδιο του άνθρακα και υδρογόνο. Άλλα βακτήρια διασπούν πρωτεΐνες και αμινοξέα, παράγοντας αέρια που περιέχουν θείο.

Και εδώ βρίσκεται το πρόβλημα με τη μυρωδιά. Τα θειούχα αέρια είναι εκείνα που δημιουργούν τις πιο δυσάρεστες οσμές, εξηγεί ο Κέιβ. Η διαπίστωση αυτή υποστηρίζεται και από επιστημονική έρευνα του 2001, κατά την οποία μια ομάδα ερευνητών στην Αγγλία ανέλαβε ένα μάλλον ασυνήθιστο έργο: να συλλέξει και να μυρίσει τις πορδές σκύλων.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσο υψηλότερη ήταν η συγκέντρωση υδρόθειου στα αέρια, τόσο χειρότερη ήταν και η αξιολόγηση της μυρωδιάς τους.

Η διατροφή και τα φάρμακα μπορούν να αλλάξουν τα πάντα

Η σύσταση των βακτηρίων στο έντερο ενός ζώου επηρεάζεται από τη διατροφή, το περιβάλλον αλλά και την κατάσταση της υγείας του. Κατά συνέπεια, όλοι αυτοί οι παράγοντες μπορεί να επηρεάσουν και τη μυρωδιά των αερίων του.

Σύμφωνα με τον Κέιβ, μια απότομη αλλαγή στη διατροφή ενός κατοικιδίου μπορεί να προκαλέσει γαστρεντερικές διαταραχές και να οδηγήσει σε αυξημένη παραγωγή αερίων.

Ακόμη και τα φάρμακα ενδέχεται να παίξουν ρόλο. Η Τζένιφερ Βαν ντε Κιφτ, σύμβουλος συμπεριφοράς γατών στην Cat Advocate της Νέας Υόρκης, περιγράφει ένα περιστατικό με τον γάτο της, Όσκαρ, ο οποίος έφαγε τροφή που περιείχε MiraLAX, ένα υπακτικό σκεύασμα το οποίο προοριζόταν για μια άλλη γάτα της που αντιμετώπιζε δυσκοιλιότητα.

Λίγο αργότερα, παρατήρησε ότι ο Όσκαρ απομάκρυνε αέρια. «Καθώς περνούσε δίπλα μου, υπήρχε μια μυρωδιά. Δεν τον άκουσα να κλάνει, αλλά μύριζε σαν περιττώματα γάτας. Ήταν μια πραγματικά έντονη μυρωδιά», θυμάται.

Πότε οι πορδές της γάτας πρέπει να μας ανησυχήσουν;

Ο Έρικ Ντόχερτι διευκρινίζει ότι η περιστασιακή αποβολή αερίων δεν αποτελεί επείγον ιατρικό περιστατικό. Ωστόσο, εάν μια γάτα παρουσιάζει έντονο ή πολύ συχνό μετεωρισμό, είναι σκόπιμο να εξεταστεί από κτηνίατρο.

«Αν επιστρέφετε στο σπίτι και η γάτα σας αμολάει πορδές κάθε μέρα, μάλλον θα πρέπει να το ελέγξετε», λέει χαρακτηριστικά.

Η υπερβολική παραγωγή αερίων μπορεί να αποτελεί ένδειξη υποκείμενων προβλημάτων υγείας. Η Βαν ντε Κιφτ συμφωνεί ότι το φαινόμενο ενδέχεται να συνδέεται με διάφορες παθήσεις, συμπεριλαμβανομένων παρασιτικών λοιμώξεων και φλεγμονών. Το ίδιο ισχύει και για τους σκύλους.

Το μυστήριο που παραμένει άλυτο

Η δημοσιογράφος αναφέρει ότι, ευτυχώς, ο Άρτσι δεν φαίνεται να αντιμετωπίζει πρόβλημα υπερβολικού μετεωρισμού. Η έρευνά της, ωστόσο, άφησε αρκετά ερωτήματα αναπάντητα.

Για παράδειγμα, μια γάτα κλάνει περισσότερο ή λιγότερο από έναν μικρόσωμο σκύλο, όπως ένα Τσιουάουα; Ποια είναι η συνηθισμένη μυρωδιά των αερίων μιας γάτας; Και κυρίως, σε ποιο σημείο η φυσιολογική αποβολή αερίων μετατρέπεται σε υπερβολική;

Η επιστημονική βιβλιογραφία εξακολουθεί να είναι περιορισμένη, ακόμη και για ερωτήματα που θα μπορούσαν να φαίνονται απλά.

«Δεν νομίζω ότι κάποιος έχει μετρήσει ποτέ την ακριβή ποσότητα των αερίων που αποβάλλουν οι γάτες σε μια επιστημονική μελέτη», παραδέχεται ο Ντόχερτι.

Έτσι, παρά τις εξελίξεις στην κτηνιατρική επιστήμη, ένα από τα πιο καθημερινά μυστήρια των αιλουροειδών παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανεξερεύνητο.

Το βέβαιο είναι ότι οι γάτες κλάνουν. Το γιατί το κάνουν με τόση διακριτικότητα σε σύγκριση με τους σκύλους είναι ένα ερώτημα στο οποίο η επιστήμη δεν έχει δώσει ακόμη οριστική απάντηση.