Ήπαρ: Οι καλύτερες και οι χειρότερες συνήθειες για την υγεία του

Το ήπαρ είναι ένα από τα πιο σημαντικά όργανα του ανθρώπινου σώματος: φιλτράρει το αίμα, συμβάλλει στη ρύθμιση του σακχάρου, αποθηκεύει ενέργεια και παίζει καθοριστικό ρόλο στην πέψη. Ωστόσο, η κακή διατροφή, η έλλειψη άσκησης και ορισμένες παθήσεις μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο ηπατικής νόσου.

Οι παθήσεις του ήπατος και ο καρκίνος του ήπατος παρουσιάζουν αύξηση διεθνώς, όμως σε αρκετές περιπτώσεις ο κίνδυνος μπορεί να μειωθεί σημαντικά με αλλαγές στον τρόπο ζωής.

Ειδικοί εξηγούν ποιες καθημερινές συνήθειες μπορούν να προστατεύσουν το ήπαρ και ποιες είναι πιθανό να το επιβαρύνουν.

Πολύ αλκοόλ: ένας από τους μεγαλύτερους κινδύνους

Η συχνή κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να συμβάλει στη συσσώρευση λίπους στο ήπαρ και, μακροπρόθεσμα, να προκαλέσει φλεγμονή, ουλές και κίρρωση.

Ο κίνδυνος αυξάνεται ακόμη περισσότερο σε ανθρώπους που έχουν μεταβολικά προβλήματα, όπως διαβήτη τύπου 2, υψηλή αρτηριακή πίεση ή αυξημένο κοιλιακό λίπος. Ιδιαίτερα επιβαρυντική θεωρείται η επεισοδιακή υπερκατανάλωση αλκοόλ. Για ανθρώπους με προχωρημένη ηπατική νόσο, οι γιατροί συνιστούν πλήρη αποχή.

Η πολλή ζάχαρη επιβαρύνει το ήπαρ

Η υπερβολική κατανάλωση ζάχαρης μπορεί επίσης να οδηγήσει σε αυξημένη παραγωγή λίπους στο ήπαρ. Η χρόνια πρόσληψη μεγάλων ποσοτήτων ζάχαρης συνδέεται με αντίσταση στην ινσουλίνη και με τη μεταβολική δυσλειτουργία που σχετίζεται με τη στεατωτική νόσο του ήπατος, γνωστή ως MASLD.

Ιδιαίτερα προβληματικά θεωρούνται τα αναψυκτικά και άλλα ροφήματα με προσθήκη ζάχαρης, καθώς και προϊόντα που περιέχουν μεγάλες ποσότητες σιροπιού καλαμποκιού υψηλής περιεκτικότητας σε φρουκτόζη.

Οι συστάσεις προβλέπουν έως περίπου 25 γραμμάρια πρόσθετης ζάχαρης την ημέρα για τις γυναίκες και 36 γραμμάρια για τους άνδρες.

«Detox» και συμπληρώματα: Το ήπαρ δεν χρειάζεται καθαρισμό

Ένα ακόμη συχνό λάθος είναι η υπερβολική εμπιστοσύνη σε προϊόντα που υπόσχονται «αποτοξίνωση» του ήπατος.

Συμπληρώματα, προϊόντα καθαρισμού και σκευάσματα όπως το γαϊδουράγκαθο ή διάφορα ροφήματα μανιταριών δεν διαθέτουν επαρκή επιστημονικά στοιχεία ότι βελτιώνουν την υγεία του ήπατος.

Όπως επισημαίνουν ειδικοί, το ίδιο το ήπαρ αποτελεί το βασικό σύστημα αποτοξίνωσης του οργανισμού. Ορισμένα μη ελεγχόμενα συμπληρώματα μπορούν μάλιστα να προκαλέσουν βλάβη όταν περιέχουν άγνωστα συστατικά ή υπερβολικές δόσεις ουσιών.

Άσκηση και υγιές βάρος κάνουν τη διαφορά

Η απώλεια βάρους μπορεί να μειώσει σημαντικά το λίπος και τη φλεγμονή στο ήπαρ. Ακόμη και μείωση περίπου 3% του σωματικού βάρους μπορεί να βελτιώσει ορισμένους δείκτες ηπατικής υγείας, ενώ απώλεια 10% ή περισσότερο μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να βοηθήσει στην υποχώρηση των ουλών.

Οι ειδικοί συνιστούν τουλάχιστον 150 λεπτά αερόβιας άσκησης την εβδομάδα, σε συνδυασμό με δύο προπονήσεις ενδυνάμωσης.

Η μυϊκή ενδυνάμωση θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, ακόμη και για όσους λαμβάνουν φάρμακα τύπου GLP-1 για την αντιμετώπιση παχυσαρκίας ή συγκεκριμένων μορφών λιπώδους νόσου του ήπατος.

Μεσογειακή διατροφή για καλύτερη υγεία του ήπατος

Η μεσογειακή διατροφή θεωρείται μία από τις καλύτερες επιλογές για την προστασία του ήπατος.

Φρούτα, λαχανικά, όσπρια, ψάρια, ελαιόλαδο και άλλες πηγές καλών λιπαρών μπορούν να συμβάλουν στη μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου και στην καλύτερη μεταβολική υγεία.

Αντίθετα, συνιστάται ο περιορισμός των κορεσμένων λιπαρών που βρίσκονται σε μεγάλες ποσότητες στο λιπαρό κόκκινο κρέας, σε ορισμένα γαλακτοκομικά και στο φοινικέλαιο. Μία ακόμη απλή αλλαγή είναι η επιλογή ψητών αντί τηγανητών τροφίμων.

Και ο καφές φαίνεται να βοηθά

Ο καφές φαίνεται επίσης να έχει προστατευτική σχέση με το ήπαρ. Μελέτες έχουν συνδέσει την κατανάλωση καφέ με χαμηλότερο κίνδυνο κίρρωσης, ενώ πειραματικά δεδομένα δείχνουν ότι μπορεί να βοηθήσει στη μείωση της συσσώρευσης λίπους και του σχηματισμού ουλών. Οι ειδικοί αναφέρουν ότι κατανάλωση έως και τέσσερα φλιτζάνια καφέ ημερησίως έχει συσχετιστεί με οφέλη για την ηπατική υγεία.

Οι εξετάσεις που δεν πρέπει να αμελούνται

Η ηπατίτιδα Β και η ηπατίτιδα C παραμένουν σημαντικές αιτίες ηπατικής νόσου παγκοσμίως. Ο προληπτικός έλεγχος μπορεί να βοηθήσει στον έγκαιρο εντοπισμό τους, ενώ ο εμβολιασμός κατά της ηπατίτιδας Β αποτελεί επίσης βασικό μέτρο πρόληψης.

Άνθρωποι με διαβήτη τύπου 2 ή άλλους μεταβολικούς παράγοντες κινδύνου θα πρέπει να συζητούν με τον γιατρό τους το ενδεχόμενο πιο εξειδικευμένων εξετάσεων, όπως η μέτρηση της σκληρότητας του ήπατος.