Ογκολόγος εξηγεί γιατί η γυμναστική μειώνει τον κίνδυνο καρκίνου περισσότερο απ’ όσο νομίζουμε

Η γυμναστική μπορεί να αποτελεί έναν από τους βασικούς τρόπους μείωσης του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου.

Ο Mikkael A. Sekeres, επικεφαλής του τμήματος αιματολογίας και καθηγητής ιατρικής στο Κέντρο Καρκίνου «Sylvester» του Πανεπιστημίου του Μαϊάμι αναφέρει ότι και γυμναστική λίγων λεπτών μπορεί να έχει σημαντικό αντίκτυπο, είτε πρόκειται για πρόληψη είτε για άτομα που έχουν ήδη διαγνωστεί με καρκίνο.

Ο Sekeres αναφέρει ότι όλοι οι άνδρες στην πιο στενή του οικογένεια, συμπεριλαμβανομένου του πατέρα του και των δύο παππούδων του, πέθαναν από καρδιακή ανακοπή.

Γνωρίζοντας ότι έως και το 60% της προδιάθεσης για καρδιακή νόσο μπορεί να αποδοθεί στη γενετική, ξεκίνησε να γυμνάζεται λίγες φορές την εβδομάδα όταν ήταν στο πανεπιστήμιο, προσπαθώντας να μειώσει τον δικό του κίνδυνο.

Συνέχισε αυτή τη συνήθεια για δεκαετίες και πλέον κάνει 30 λεπτά αερόβιας άσκησης καθημερινά. Αυτό που δεν είχε συνειδητοποιήσει αρχικά ήταν ότι η άσκηση θα μείωνε επίσης σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης ορισμένων καρκίνων.

Τι δείχνουν τα δεδομένα για τον κίνδυνο καρκίνου

Σύμφωνα με τον ογκολόγο, ο ακριβής βαθμός μείωσης του κινδύνου εξαρτάται από τον τύπο καρκίνου. Μια μεγάλη μελέτη στο Journal of Clinical Oncology εξέτασε πάνω από 750.000 άνδρες και γυναίκες από τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ευρώπη και την Αυστραλία, με μέση ηλικία τα 62 έτη και μέση διάρκεια παρακολούθησης τα 10 χρόνια.

Όσοι ασκούνταν τακτικά 7,5 έως 15 ώρες μεταβολικού ισοδύναμου δραστηριότητας την εβδομάδα εκτός εργασίας — που αντιστοιχεί σε περίπου 2,5 έως 5 ώρες μέτριας άσκησης (όπως γρήγορο περπάτημα) — εμφάνισαν χαμηλότερο κίνδυνο για τους εξής καρκίνους:

• Καρκίνος μαστού (6–10% χαμηλότερος κίνδυνος)
• Καρκίνος παχέος εντέρου (8–14% στους άνδρες)
• Καρκίνος ενδομητρίου (10–18%)
• Καρκίνος νεφρού (11–17%)
• Καρκίνος ήπατος (18–27%)
• Λέμφωμα (11–18% στις γυναίκες)
• Πολλαπλό μυέλωμα (14–19%)

Πώς εξηγείται η μείωση κινδύνου καρκίνου

Ο Sekeres εξηγεί ότι η σωματική δραστηριότητα μειώνει την πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου μέσω πολλαπλών μηχανισμών.

Μελέτες σε εκατοντάδες μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες ηλικίας 50–75 ετών έχουν δείξει ότι η τακτική άσκηση οδηγεί σε χαμηλότερα επίπεδα οιστρογόνων. Η μειωμένη έκθεση σε αυτή την ορμόνη κατά τη διάρκεια της ζωής μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης ορμονοεξαρτώμενου καρκίνου του μαστού.

Σε άλλη μελέτη σε άνδρες και γυναίκες 40–75 ετών με πρόσφατη φυσιολογική κολονοσκόπηση, οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν τυχαία σε ομάδα άσκησης (60 λεπτά αερόβιας άσκησης για έξι ημέρες την εβδομάδα) και σε ομάδα που συνέχισε τη συνηθισμένη δραστηριότητα. Όσοι ασκούνταν έχασαν βάρος και λίπος, αλλά επίσης μείωσαν τα επίπεδα ορμονών που μοιάζουν με οιστρογόνα και εμφάνισαν κυτταρικές αλλαγές στο παχύ έντερο που υποδηλώνουν μειωμένο κίνδυνο καρκίνου.

Η άσκηση επίσης μειώνει τα υψηλά επίπεδα ινσουλίνης, τα οποία έχουν συνδεθεί με καρκινογένεση και εξέλιξη, ιδιαίτερα στον καρκίνο μαστού και παχέος εντέρου. Επιπλέον, μπορεί να μειώσει τη φλεγμονή και να βελτιώσει τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.

Παράλληλα, η φυσική δραστηριότητα βελτιώνει την κινητικότητα του γαστρεντερικού συστήματος, μειώνοντας τον χρόνο έκθεσης των κυττάρων του εντέρου σε πιθανές καρκινογόνες ουσίες, και συμβάλλει στην πρόληψη της παχυσαρκίας, η οποία σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο για πολλούς καρκίνους.

Άσκηση και καρκίνος μαστού και παχέος εντέρου

Ο ογκολόγος επισημαίνει ότι η σχέση άσκησης και καρκίνου έχει μελετηθεί εκτενέστερα για τον καρκίνο του μαστού και του παχέος εντέρου.

Μια μετα-ανάλυση 38 μελετών με πάνω από 4 εκατομμύρια γυναίκες έδειξε ότι οι πιο δραστήριες είχαν περίπου 12% χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου μαστού σε σχέση με τις λιγότερο δραστήριες, ανεξάρτητα από BMI ή ορμονική κατάσταση.

Σε άλλη μεγάλη μελέτη (Nurses’ Health Study) με πάνω από 95.000 γυναίκες και σχεδόν 20 χρόνια παρακολούθησης, όσες έκαναν περίπου μία ώρα γρήγορο περπάτημα την ημέρα είχαν 15% χαμηλότερο κίνδυνο καρκίνου μαστού. Ενδιαφέρον είναι ότι ακόμη και γυναίκες που ήταν λιγότερο δραστήριες πριν την εμμηνόπαυση αλλά αύξησαν την άσκησή τους μετά, είχαν 10% χαμηλότερο κίνδυνο — δείχνοντας ότι ποτέ δεν είναι αργά για να ξεκινήσει κανείς.

Αντίστοιχα, για τον καρκίνο του παχέος εντέρου, μεγάλες πληθυσμιακές μελέτες δείχνουν ότι η συστηματική άσκηση σε οποιαδήποτε ηλικία σχετίζεται με μειωμένο κίνδυνο, ενώ η καθιστική ζωή (ιδίως πολλές ώρες ημερησίως) συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο.

Πόση άσκηση είναι αρκετή

Ο Sekeres αναφέρει ότι οποιαδήποτε άσκηση είναι καλύτερη από καμία. Παρότι σε ορισμένες περιπτώσεις μεγαλύτερη δραστηριότητα οδηγεί σε μεγαλύτερο όφελος (δοσοεξαρτώμενη σχέση), το πιο σημαντικό είναι η μετάβαση από την αδράνεια σε σταθερή κίνηση.

Η American Cancer Society συνιστά: 150–300 λεπτά μέτριας έντασης άσκησης εβδομαδιαίως ή 75–150 λεπτά έντονης άσκησης εβδομαδιαίως

Επιπλέον, ακόμη και σύντομες περίοδοι έντονης δραστηριότητας την εβδομάδα έχουν συσχετιστεί με μειωμένο κίνδυνο σε αρκετούς καρκίνους.

Άσκηση και ασθενείς με καρκίνο

Ο ογκολόγος υπογραμμίζει ότι δεν είναι ποτέ αργά να ξεκινήσει κανείς άσκηση, ακόμη και μετά από διάγνωση καρκίνου.

Μελέτες δείχνουν ότι η φυσική δραστηριότητα μπορεί να: μειώσει τη θνησιμότητα από καρκίνο, να μειώσει τον κίνδυνο υποτροπής, να μειώσει τη συνολική θνησιμότητα και να βελτιώσει την ανοχή στις θεραπείες.

Ακόμη και μία συνεδρία άσκησης έχει δείξει σε μικρές μελέτες πιθανή αναστολή της ανάπτυξης καρκινικών κυττάρων.

Ο Mikkael A. Sekeres καταλήγει ότι η άσκηση πρέπει να θεωρείται βασικό εργαλείο πρόληψης στην ογκολογία, μαζί με τη διακοπή καπνίσματος και τη διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους.

Το βασικό μήνυμα που τονίζει είναι ότι δεν απαιτείται υπερβολή για να υπάρξει όφελος. Ακόμη και μικρές ποσότητες τακτικής άσκησης μπορούν να έχουν ουσιαστική επίδραση στον κίνδυνο καρκίνου — και το όφελος αυξάνεται όσο αυξάνεται η συνέπεια.

Πηγή: The Washington Post