Κάνεις ντους μόλις ξυπνήσεις ή λίγο πριν κοιμηθείς; - Η αλήθεια για τα μικρόβια και τον ύπνο

Σε έναν ολοένα και πιο πολωμένο κόσμο, υπάρχει ακόμα ένα, πιο καθημερινό ερώτημα που ίσως μας διχάζει: κάνεις ντους μόλις ξυπνήσεις ή λίγο πριν κοιμηθείς; Ή μήπως ανήκεις στο 34% των Αμερικανών που δεν κάνουν ντους καθημερινά;

Όποια κι αν είναι η συνήθειά σου, ίσως αναρωτιέσαι τι επίδραση έχει αυτή η επιλογή στην υγεία σου.

Για πολλούς από εμάς, μόλις ξυπνήσουμε νυσταγμένοι το πρωί, ένα από τα πρώτα πράγματα που κάνουμε είναι να μπούμε στο ντους. Οι υποστηρικτές του πρωινού ντους υποστηρίζουν ότι 10 λεπτά κάτω από ζεστό νερό τους βοηθούν να ξυπνήσουν και να νιώσουν ανανεωμένοι και έτοιμοι για τη μέρα. Από την άλλη, όσοι προτιμούν το βραδινό ντους λένε ότι τους βοηθά να «ξεπλύνουν» τη βρωμιά της ημέρας πριν πέσουν στο κρεβάτι για έναν ήρεμο ύπνο.

Τι λέει όμως η επιστήμη για το ποιο είναι πιο ωφέλιμο;

Το ντους βοηθά στην απομάκρυνση βρωμιάς, ιδρώτα και λιπαρότητας από το δέρμα. Αυτά συσσωρεύονται μέσα στη μέρα, μαζί με ρύπους, σκόνη και γύρη από το περιβάλλον. Αν δεν κάνεις ντους πριν κοιμηθείς, όλα αυτά μεταφέρονται στα σεντόνια και στη μαξιλαροθήκη σου.

Και δεν είναι μόνο αυτό. Το δέρμα μας φιλοξενεί τεράστιο αριθμό μικροοργανισμών. Σε κάθε τετραγωνικό εκατοστό δέρματος μπορεί να υπάρχουν από 10.000 έως και ένα εκατομμύριο βακτήρια. Αυτά τρέφονται από τα έλαια που εκκρίνονται μέσω του ιδρώτα. Ο ίδιος ο ιδρώτας δεν μυρίζει, αλλά οι θειούχες ενώσεις που παράγουν βακτήρια όπως οι σταφυλόκοκκοι είναι υπεύθυνες για τη δυσάρεστη οσμή.

Με βάση αυτά, το βραδινό ντους φαίνεται πιο υγιεινή επιλογή. Όμως, η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη.

«Αν κάνεις ντους το βράδυ, πας για ύπνο καθαρός, αλλά εξακολουθείς να ιδρώνεις κατά τη διάρκεια της νύχτας», λέει η μικροβιολόγος Primrose Freestone από το Πανεπιστήμιο του Leicester.

Σύμφωνα με την Freestone, ακόμη και σε χαμηλές θερμοκρασίες, ένας άνθρωπος μπορεί να ιδρώσει έως και μισό λίτρο μέσα στη νύχτα, ενώ αποβάλλει περισσότερα από 50.000 νεκρά κύτταρα δέρματος – ένα «μπουφέ» για τα ακάρεα της σκόνης.

Τα οφέλη του βραδινού ντους ισχύουν μόνο αν πλένεις τακτικά τα σεντόνια σου.

«Δημιουργείται ένα υγρό μικροπεριβάλλον όπου τα βακτήρια στο δέρμα συνεχίζουν να αναπτύσσονται και να παράγουν οσμές. Έτσι, όταν ξυπνάς, μπορεί να μην είσαι τόσο “φρέσκος” όσο νομίζεις», εξηγεί.

Τα βακτήρια μπορούν να επιβιώσουν σε παπλώματα, σεντόνια και μαξιλάρια για εβδομάδες. Ακάρεα και μύκητες επίσης συσσωρεύονται, ιδιαίτερα σε υγρά σημεία όπως τα μαξιλάρια. Αν και οι περισσότεροι άνθρωποι με ισχυρό ανοσοποιητικό σύστημα δεν επηρεάζονται ιδιαίτερα, έως και το 76% των ατόμων με σοβαρό άσθμα είναι αλλεργικά σε κάποιο είδος μύκητα. Η έκθεση σε μύκητες όπως ο Aspergillus fumigatus μπορεί να προκαλέσει χρόνιες πνευμονικές παθήσεις σε ευπαθείς ομάδες.

Από την άλλη πλευρά, το πρωινό ντους απομακρύνει τον ιδρώτα και τα μικρόβια που συσσωρεύονται κατά τη διάρκεια της νύχτας, βοηθώντας σε ένα πιο «καθαρό» ξεκίνημα της ημέρας.

«Ίσως είναι πιο σημαντικό να πλένεις τα σεντόνια σου παρά να κάνεις ντους το βράδυ», λέει η Holly Wilkinson, λέκτορας στο Πανεπιστήμιο του Hull. «Αν κοιμάσαι σε άπλυτα σεντόνια για εβδομάδες, τότε συσσωρεύονται βακτήρια, βρωμιά και ακάρεα.»

Η μακροχρόνια έκθεση σε ακάρεα μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο αλλεργιών, ενώ μπορεί να επιδεινώσει συμπτώματα σε άτομα που είναι ήδη ευαίσθητα σε αλλεργιογόνα όπως η γύρη. Υπάρχουν επίσης ενδείξεις ότι τα βρώμικα σεντόνια ίσως αυξάνουν τον κίνδυνο δερματικών λοιμώξεων, αν και τα στοιχεία δεν είναι οριστικά.

Οφέλη για τον ύπνο

Υπάρχουν και επιχειρήματα υπέρ του βραδινού ντους όσον αφορά τον ύπνο. Μια μετα-ανάλυση 13 μελετών έδειξε ότι ένα ζεστό ντους ή μπάνιο διάρκειας 10 λεπτών, περίπου μία με δύο ώρες πριν τον ύπνο, μειώνει σημαντικά τον χρόνο που χρειάζεται κάποιος για να αποκοιμηθεί.

Πιθανόν αυτό οφείλεται στο ότι η αύξηση και στη συνέχεια η πτώση της θερμοκρασίας του σώματος λειτουργεί ως σήμα για τον κιρκαδικό ρυθμό, προετοιμάζοντας τον οργανισμό για ύπνο.

Τελικά, τι είναι καλύτερο;

Η Freestone προτιμά το πρωινό ντους, καθώς απομακρύνει τον ιδρώτα και τα μικρόβια της νύχτας, προσφέροντας πιο φρέσκια αίσθηση μέσα στη μέρα.

Ωστόσο, συνολικά φαίνεται ότι η ώρα που κάνεις ντους δεν επηρεάζει σημαντικά την υγεία σου.

«Αν κάνεις ντους μία φορά την ημέρα, πιθανότατα δεν έχει σημασία πότε το κάνεις», λέει η Wilkinson.

«Εξαρτάται και από τη δουλειά σου. Αν, για παράδειγμα, είσαι αγρότης, πιθανότατα θα θέλεις να πλένεσαι όταν επιστρέφεις στο σπίτι. Αλλά συνολικά, το να διατηρείς καθαρά τα σεντόνια σου είναι ίσως πιο σημαντικό», καταλήγει.

Πηγή: BBC