Γιατί θέλεις, σχεδόν πάντα, να φας κάτι ακόμα μετά το βραδινό;

Δεν έχει περάσει ούτε μια ώρα που τελείωσες το βραδινό σου φαγητό, και με το στομάχι γεμάτο και τις γεύσεις του πιάτου ακόμη στο στόμα, λαχταράς να φας ξανά, κάτι γλυκό μάλλον, σοκολάτα, μπισκότα, το παγωτό στην κατάψυξη… Και αφού τελικά έχεις ενδώσει χωρίς δεύτερη σκέψη, λίγα λεπτά αργότερα θέλεις και κάτι αλμυρό ή τραγανό ίσως, έτσι, για να επανέλθει η ισορροπία και να μην παρακολουθείς και την αγαπημένη σου σειρά στην τηλεόραση με το χέρι να κρέμεται απλά στο μπράτσο του καναπέ. Αυτή η γνώριμη βραδινή σου συνήθεια δεν σημαίνει απαραίτητα ότι τρως λίγο και γι’ αυτό εξακολουθείς να πεινάς. Σύμφωνα με τους ειδικούς, είναι ένας τρόπος να σου πει ο εγκέφαλος, στο τέλος της μέρας, πως έχει ανάγκη από λίγο «κανάκεμα» για να ηρεμήσει και να ξεκουραστεί. Είναι όμως ο μοναδικός;   

Γιατί θες να φας ξανά μετά το βραδινό φαγητό;

Για όλα φταίει η ντοπαμίνη

Σίγουρα, κάποιες φορές, η επιθυμία σου να φας κάτι ακόμα σημαίνει πως το φαγητό σου δεν ήταν αρκετό για να σε χορτάσει και, όντως, πεινάς. Τις περισσότερες όμως, η ξαφνική βραδινή λαχτάρα για «σνάκινγκ» συνδέεται με την άλλη πραγματική σου ανάγκη: να αποφορτιστείς μετά από μια κουραστική μέρα… Η ντοπαμίνη είναι μια χημική ουσία του εγκεφάλου που συνδέεται, μεταξύ άλλων, με την καλή διάθεση, το αίσθημα ευχαρίστησης, ικανοποίησης και επιβράβευσης. Έτσι, στο τέλος μιας απαιτητικής μέρας, μπορεί να φαίνεται ότι ο εγκέφαλός σου ζητά φαγητό, στην πραγματικότητα όμως αυτό που θέλει είναι μια ακόμη μικρή δόση ντοπαμίνης, για καληνύχτα.

Κούραση, φαγητό, τηλεόραση, φαγητό ξανά, ύπνος…

Υπάρχει συχνά ένα συγκεκριμένο μοτίβο ως προς τις τροφές που επιλέγεις εκείνες τις ώρες και, δυστυχώς, δεν τις λες και τις πιο υγιεινές. Τροφές με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη, λιπαρά και αλάτι έρχονται πρώτες στο μυαλό, ως και μια εύκολη και γρήγορη λύση.

Πείνα vs λιγούρα

Είναι καθοριστικό όμως να μάθεις να «διαβάζεις» τα σημάδια, και την όρεξή σου, και να ξεχωρίζεις πότε όντως πεινάς και πότε όχι. Αρκεί να σκεφτείς ότι, όταν πεινάμε πραγματικά, είμαστε συνήθως πιο ευέλικτοι και ανοικτοί σε μια ευρύτερη γκάμα γεύσεων και ποικιλία υλικών. Αντίθετα, όταν αυτή περιορίζεται σε σοκολάτα ή μπισκότα, παγωτό ή τσιπς, τότε πρόκειται μάλλον για αντίδραση στην κούραση της μέρας.  

Η δύναμη της συνήθειας

Και μερικές φορές δεν θέλεις καν συνειδητά ένα σνακ. Το περιμένει η ίδια η ρουτίνα σου. Αν κάθε βράδυ ανοίγεις την τηλεόραση και ταυτόχρονα κι ένα πακέτο μπισκότα ή ένα σακουλάκι τσιπς, ο εγκέφαλος αρχίζει να συνδέει τις δυο δραστηριότητες. Έτσι, η ώρα της αγαπημένης σου ταινίας ή σειράς, γίνεται σχεδόν ταυτόσημη με βραδινό τσιμπολόγημα.

Δεν χρειάζεται να είναι πάντα «όλα ή τίποτα»

Φυσικά, δεν χρειάζεται κάθε βραδινό σνακ να αντιμετωπίζεται ως αμαρτία. Αν όντως πεινάς πραγματικά αφότου έχεις ήδη φάει για βράδυ, ένα μικρό θρεπτικό σνακ πριν τον ύπνο αποτελεί μέρος μιας ισορροπημένης διατροφής. Το ζητούμενο είναι να ξεχωρίζεις την πραγματική πείνα από την ανάγκη να τσιμπολογήσεις επειδή απλώς και μόνο σε χαλαρώνει μπροστά από την τηλεόραση.

Και πώς να κρατηθώ;

Το να απολαμβάνεις πού και πού κάτι γλυκό ή αλμυρό δεν είναι πρόβλημα. Όταν, όμως, αυτό γίνεται επί καθημερινής, βραδινής βάσεως, επιβαρύνει μακροπρόθεσμα την υγεία και το σώμα και σίγουρα, μοιάζει δύσκολο να αντικατασταθεί απλώς με κάτι άλλο. Αυτό που θα σε βοηθούσε να το ελέγξεις, είναι να προσφέρεις στον εγκέφαλο τη ντοπαμίνη που χρειάζεται, με διαφορετικούς τρόπους. Και τα καλά νέα είναι ότι το φαγητό δεν είναι η μόνη οδός για να παράγει ο εγκέφαλός σου την απαραίτητη «δόση» στο τέλος της μέρας.

Μια μικρή δοκιμή πριν ανοίξεις τη συσκευασία

Την επόμενη φορά που θα νοιώσεις την ανάγκη για κάτι ακόμα -γλυκό ή αλμυρό- κάνε μια μικρή παύση και αναρωτήσου: «Πεινάω πραγματικά ή απλώς θέλω κάτι απολαυστικό για να κλείσει η μέρα;» Αν πρόκειται για το δεύτερο, μικρές αλλαγές στις συνήθειες και στο περιβάλλον, που έχεις παρατηρήσει ότι συνδέονται με το βραδινό, «βρώμικο» σνακ, θα ήταν μια καλή αρχή. Τέτοιες αλλαγές μπορούν να δημιουργήσουν νέους συνειρμούς και να κάνουν τις πιο υγιεινές συνήθειες ευκολότερες να επαναληφθούν.

Δοκίμασε να αντικαταστήσεις την κακιά συνήθεια με ένα νέο τελετουργικό, όπως:

-να φτιάξεις ένα αρωματικό τσάι
-να κάνεις ένα ζεστό ντους
-να βουρτσίσεις τα δόντια σου, ως ένα μικρό σήμα ότι η κουζίνα έκλεισε για σήμερα
-να κάνεις έναν 10λεπτο περίπατο
-να χαλαρώσεις σε διαφορετικό δωμάτιο ή θέση
-να διαβάσεις μερικές σελίδες από ένα βιβλίο
-να ακούσεις μουσική χωρίς να κάνεις κάτι άλλο παράλληλα
-αν βλέπεις τηλεόραση, να κρατάς τα χέρια σου απασχολημένα με κάτι που δεν τα λερώνει…
-πιες νερό

Αν επιμένεις…
Αντικατάστησε το γλυκό με γιαούρτι με μέλι ή αποξηραμένα φρούτα. Αν θέλεις κάτι αλμυρό, προτίμησε σπιτικά ποπ κορν με ελάχιστο λάδι και μυρωδικά ή ξηρούς καρπούς που περιέχουν υγιεινά λιπαρά και ηρεμούν τον εγκέφαλο.