Η ηλεκτροκίνηση στην Ελλάδα, από την ευρωπαϊκή στρατηγική στην καθημερινότητα των πόλεων

Η ηλεκτροκίνηση αποτελεί αναδυόμενη τάση. Η μετάβαση σε καθαρότερες μορφές μετακίνησης δεν αποτελεί πλέον μια μακρινή ευρωπαϊκή επιδίωξη. Είναι μια αλλαγή που ήδη διαμορφώνει το τοπίο των μεταφορών, τις ενεργειακές ανάγκες των πόλεων και τον τρόπο με τον οποίο οι πολίτες μετακινούνται. Στην καρδιά αυτής της μετάβασης βρίσκεται η ηλεκτροκίνηση, αλλά και ένα ευρύτερο ερώτημα: πόσο γρήγορα και με ποιους όρους μπορεί η Ελλάδα να προσαρμοστεί στη νέα πραγματικότητα;

Η συζήτηση για την ηλεκτροκίνηση συνδέεται πλέον με ένα ευρύ φάσμα ζητημάτων: την ανανέωση των δημοτικών και ιδιωτικών στόλων, την ανάπτυξη υποδομών φόρτισης, τη χρηματοδότηση της μετάβασης, αλλά και τον ρόλο της τοπικής αυτοδιοίκησης, της αγοράς ενέργειας και των ίδιων των πολιτών. Ιδιαίτερα για τις μεγάλες αστικές περιοχές, η ηλεκτροκίνηση αποτελεί ταυτόχρονα ενεργειακό, περιβαλλοντικό και συγκοινωνιακό ζήτημα.

Η ευρωπαϊκή πολιτική έχει ήδη χαράξει με σαφήνεια την κατεύθυνση. Ο Ευρωπαϊκός Κλιματικός Νόμος θέτει ως δεσμευτικό στόχο τη μείωση των καθαρών εκπομπών αερίων θερμοκηπίου κατά τουλάχιστον 55% έως το 2030, σε σύγκριση με το 1990, και την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050. Η δέσμη μέτρων «Fit for 55» μεταφράζει αυτούς τους στόχους σε συγκεκριμένες πολιτικές για την ενέργεια, τις μεταφορές και τις εκπομπές άνθρακα.

Ο εξηλεκτρισμός των μεταφορών αποτελεί, επομένως, μέρος μιας πολύ μεγαλύτερης ενεργειακής μετάβασης. Και τα διαθέσιμα στατιστικά στοιχεία δείχνουν ότι η Ελλάδα έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο στον τομέα των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Από το 2020 και μετά, η χώρα παρουσιάζει σταθερή σύγκλιση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο ως προς τη συμμετοχή των ΑΠΕ στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας, ενώ το 2025 το ελληνικό ποσοστό ξεπέρασε οριακά τον αντίστοιχο μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η εικόνα στον ηλεκτρισμό. Από το 2022 η Ελλάδα έχει υπερβεί τον μέσο όρο της ΕΕ ως προς το μερίδιο των Ανανεώσιμων Πηγών στην τελική κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας. Τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι, το 2025, περισσότερο από το 60% της ηλεκτρικής ενέργειας που καταναλώνεται στη χώρα προήλθε από ανανεώσιμες πηγές. Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί μια ιδιαίτερα σημαντική βάση για την περαιτέρω ανάπτυξη της ηλεκτροκίνησης.

Ωστόσο, η εικόνα αλλάζει όταν περνάμε από την ηλεκτροπαραγωγή στις μεταφορές. Εκεί η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται αρκετά χαμηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο ως προς τη χρήση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, για το 2024, δείχνουν ότι το μερίδιο των ΑΠΕ στις μεταφορές στην Ελλάδα αντιστοιχεί περίπου στο ένα τρίτο του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα πεδία στα οποία η ενεργειακή μετάβαση χρειάζεται να επιταχυνθεί.

Τα στατιστικά στοιχεία για την ηλεκτροκίνηση αποτυπώνουν αντίστοιχα μια εικόνα προόδου, αλλά και σημαντικών περιθωρίων ανάπτυξης. Η Ελλάδα έχει αυξήσει αισθητά τη συμμετοχή των ηλεκτρικών οχημάτων στις νέες ταξινομήσεις τα τελευταία χρόνια, γεγονός που δείχνει ότι η αγορά ανταποκρίνεται σταδιακά στη νέα τεχνολογία. Όταν όμως εξετάζεται το σύνολο των οχημάτων που ήδη κυκλοφορούν στους ελληνικούς δρόμους, η διείσδυση παραμένει χαμηλή σε σύγκριση με τα ευρωπαϊκά επίπεδα. Η ανανέωση του στόλου χρειάζεται χρόνο, επενδύσεις, κατάλληλες υποδομές και πολιτικές που θα διευκολύνουν την πρόσβαση περισσότερων πολιτών στην ηλεκτροκίνηση. Σημαντική παράμετρος της μετάβασης είναι και η εξασφάλιση κατάλληλων χρηματοδοτικών εργαλείων, όπως οι ευρωπαϊκοί χρηματοδοτικοί μηχανισμοί που θα μπορέσουν να στηρίξουν δράσεις που αφορούν τον τομέα των μεταφορών.

Παράλληλα, η ηλεκτροκίνηση συνδέεται άμεσα με την εξέλιξη της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Η τιμολόγηση της φόρτισης, η δυνατότητα αξιοποίησης ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και οι εγγυήσεις προέλευσης αποτελούν παράγοντες που μπορούν να ενισχύσουν το περιβαλλοντικό αποτύπωμα της ηλεκτροκίνησης. Η μετάβαση, επομένως, δεν αφορά μόνο το είδος του οχήματος, αλλά και την προέλευση της ενέργειας που χρησιμοποιεί.

Μέσα σ’ αυτό το ευρύτερο πλαίσιο, η τοπική αυτοδιοίκηση αποτελεί έναν από τους κρίκους της μετάβασης στην ηλεκτροκίνηση, ιδιαίτερα στις αστικές περιοχές. Η ανανέωση των δημοτικών στόλων, η ανάπτυξη υποδομών φόρτισης και η ενημέρωση των πολιτών συνδέονται άμεσα με την εφαρμογή της ηλεκτροκίνησης σε τοπικό επίπεδο και με τη διαμόρφωση ενός πιο βιώσιμου μοντέλου αστικών μετακινήσεων.

Η Ελλάδα έχει ήδη διανύσει σημαντική απόσταση στην ανάπτυξη των ΑΠΕ και τα στοιχεία των νέων ταξινομήσεων δείχνουν ότι η ηλεκτροκίνηση αποκτά σταδιακά ισχυρότερη παρουσία. Το μεγάλο επόμενο βήμα είναι να μεταφραστεί αυτή η δυναμική σε ταχύτερη ανανέωση του συνολικού στόλου και σε μεγαλύτερη χρήση ΑΠΕ στις μεταφορές. Με επαρκείς υποδομές, βιώσιμη χρηματοδότηση και ενεργό συμμετοχή των πόλεων και των πολιτών, η πράσινη μετάβαση μπορεί να μην παραμείνει ευρωπαϊκός στόχος, αλλά να γίνει απτή αλλαγή στην καθημερινότητα.