Γυναίκα, είσαι πολύ ακριβή για να σωθείς…

Οδηγώ 23 χρόνια και σχετικά πρόσφατα έμαθα ότι ακόμα δεν έχει μπει σε εφαρμογή η χρήση γυναικείων crash test dummies όταν οι αυτοκινητοβιομηχανίες ελέγχουν τα επίπεδα ασφάλειας ενός αυτοκινήτου σε περίπτωση ατυχήματος. Διάφορες έρευνες των τελευταίων ετών έχουν δείξει ότι οι γυναίκες έχουν 73% περισσότερες πιθανότητες να τραυματιστούν σοβαρά σε τροχαία ατυχήματα από τους άνδρες και 17% περισσότερες πιθανότητες να σκοτωθούν.

Εάν σοκαριστήκατε από αυτό, please join the club. Οδηγώ από το 2003 και τώρα ανακάλυψα ότι το ανδρείκελο που χρησιμοποιείται στις δοκιμές πρόσκρουσης πέντε αστέρων της Εθνικής Υπηρεσίας Ασφάλειας της Οδικής Κυκλοφορίας των ΗΠΑ (NHTSA) εξακολουθεί να είναι ένα μοντέλο που σχεδιάστηκε το 1978: το Hybrid III, βασισμένο σε έναν άνδρα ύψους 1,73 μέτρων και βάρους 77 κιλών, τα οποία βεβαίως χαρακτηριστικά ήταν αυτά ενός μέσου άνδρα στις ΗΠΑ τότε – και ανάθεμα αν συνεχίζουν να είναι και τώρα.

Στις 8 Ιανουαρίου του 2026, η NHTSA δημοσίευσε νέα έρευνα που αποδεικνύει ότι συγκριτικά με τους άντρες, οι γυναίκες διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο τραυματισμού κατά τη διάρκεια τροχαίων ατυχημάτων. Στην επίσημη ιστοσελίδα της υπηρεσίας αναφέρουν ότι η μελέτη αυτή υπογραμμίζει τη σημασία της προόδου της κυβέρνησης Τραμπ στην κυκλοφορία του πρώτου στο είδος του προηγμένου γυναικείου crash test dummy, καθώς και τις συνεχιζόμενες προσπάθειες του υπουργείου για την προώθηση της ασφάλειας για τις αμερικανικές οικογένειες.

Οι εκκλήσεις, όμως, για ένα ακριβές γυναικείο ανδρείκελο για δοκιμές πρόσκρουσης χρονολογούνται δεκαετίες πριν, και πιο συγκεκριμένα από το 1980. Ας σταθούμε όμως για λίγο στη λέξη «πρόοδο» – 48 χρόνια αργότερα ακόμα βρισκόμαστε στην πρόοδο, στην προσπάθεια που… είναι συνεχιζόμενη (ας μην το ξεχνάμε).

Ας αναλογιστούμε για ένα με δύο λεπτά την τεχνολογική πρόοδο των τελευταίων 48 ετών στον πλανήτη μας: σκεφτείτε τα κινητά, τους υπολογιστές, το διαδίκτυο, τις εξελίξεις στην επιστήμη, την ιατρική και στην ίδια την αυτοκινητοβιομηχανία. Σκεφτείτε πόσα καινούργια συστήματα ασφαλείας έχουν ενσωματωθεί στα μοντέλα αυτοκινήτων των τελευταίων 10 ετών και πόσα μηχανήματα έχουν σχεδιαστεί και κατασκευαστεί ώστε η βιομηχανία να λειτουργεί γρηγορότερα, πιο αποτελεσματικά και βεβαίως πιο οικονομικά για τους ίδιους (αλλά με έναν παράξενο τρόπο όχι για εμάς, καθότι τα αυτοκίνητα συνεχίζουν να ακριβαίνουν).

Τα αυτοκίνητα των τελευταίων ετών φρενάρουν μόνα τους, αλλάζουν λωρίδα μόνα τους, μας ειδοποιούν όταν έχουμε υπερβεί το όριο ταχύτητας ή έχουμε κουραστεί, προτρέποντάς μας να σταματήσουμε για να ξεκουραστούμε (ενώ δεν τους ρώτησε κανείς) – μερικά οδηγούν και μόνα τους. Κι όμως, η ασφάλεια της γυναίκας πίσω από το τιμόνι ή σε οποιαδήποτε άλλη θέση μέσα στο αυτοκίνητο –το οποίο… μόνο σφαλιάρες πια δεν σου ρίχνει–, φαίνεται να ήταν χαμηλότερη στη λίστα προτεραιοτήτων από τις γιγαντοοθόνες, το infotainment και το Car Play. Ας μη μιλήσω για το γεγονός ότι πλέον δεν συμπεριλαμβάνουν ρεζέρβα όταν αγοράζεις ένα καινούργιο αυτοκίνητο, αλλά σου δίνουν ένα kit για να φτιάξεις μόνος σου το λάστιχο στα κατσάβραχα, γιατί θα βγω εκτός θέματος.

Τα ευρήματα που σχετίζονται με μέτριους και σοβαρότερους τραυματισμούς περιλαμβάνουν:

• 46% υψηλότερο κίνδυνο τραυματισμού σε μετωπικές συγκρούσεις.
• 55% υψηλότερο κίνδυνο τραυματισμού σε συγκρούσεις με ανατροπή.
• 62% υψηλότερο κίνδυνο τραυματισμών στα κάτω άκρα σε μετωπικές συγκρούσεις.
• 128% υψηλότερο κίνδυνο τραυματισμών στο πόδι και τον αστράγαλο σε μετωπικές συγκρούσεις.

Ένοχη αδράνεια

Στις 24 Μαρτίου του 2026, η Ιβ Βαν Ντάικ, σκηνοθέτης βραβευμένη με Emmy και συγγραφέας, δημιούργησε μια ταινία μικρού μήκους για τους New York Times όπου, με αφορμή ένα ατύχημα στο οποίο ενεπλάκη η ίδια, ο σύντροφός της και η μητέρα του, ξεκίνησε να ερευνά εις βάθος αυτό το πρόβλημα δεκαετιών και σοκαρίστηκε από την ξεκάθαρη αποφυγή, αδράνεια και αδιαφορία των υπευθύνων για το θέμα.

Ναι, τα αυτοκίνητα έχουν γίνει ασφαλέστερα γενικότερα τα τελευταία χρόνια, όσο προχωράει η τεχνολογία και βελτιώνονται τα συστήματα ασφαλείας στα νεότερα αυτοκίνητα. Ναι, οι επικεφαλής αυτοκινητοβιομηχανιών έπαθαν αλλεργικό σοκ όταν βγήκαν οι πρώτες υποχρεωτικές διατάξεις για τα χαρακτηριστικά ασφαλείας στα αυτοκίνητα τις δεκαετίες του 1960 και του 1970. Φημολογείται, δε, ότι ο Χένρι Φορντ ΙΙ, τότε πρόεδρος της Ford Motors, είχε τέτοια απέχθεια για τους αερόσακους που διακόσμησε το γραφείο του με μαξιλάρια που είχαν επάνω διάφορες βωμολοχίες δίπλα στις λέξεις «οι αερόσακοι». Ήταν κεντημένες μάλιστα οι λέξεις, για maximum effect.

Αυτό όμως δεν αναιρεί το γεγονός ότι εν έτει 2026 δεν υπάρχει ακόμα σωστή και ακριβής «αντιπροσώπευση» του γυναικείου σώματος στις δοκιμές πρόσκρουσης. Το THOR-05F είναι αυτό που ακόμα «συζητάμε» ότι πρέπει να συμπεριληφθεί στις δοκιμές αυτές: ένα ανδρείκελο με προηγμένο σχέδιο βασισμένο στο γυναικείο σώμα, του οποίου το κόστος ανέρχεται στο 1.000.000 δολάρια. Και αυτό, υποψιάζεται η κυρία Βαν Ντάικ, είναι ένας από τους λόγους που και η NHTSA και οι αυτοκινητοβιομηχανίες ακόμα «διστάζουν».

Οι Cellbond και Kistler δημιούργησαν αυτή τη νέα γενιά THOR (Test Device for Human Occupant Restraint), βασισμένη σε σχέδια που δημοσιεύθηκαν το 2019 από την Εθνική Ένωση Ασφάλειας Οδικής Κυκλοφορίας (NHTSA) στις ΗΠΑ. Το ανεξάρτητο Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Αξιολόγησης Νέων Αυτοκινήτων (Euro NCAP) συνιστά την εφαρμογή του THOR-5F για μελλοντικές δοκιμές πρόσκρουσης, πιθανώς από το 2029. Πιθανώς. Γιατί, ποιος ξέρει, μπορεί μέχρι τότε να πάρουν προτεραιότητα κάποια άλλα συστήματα infotainment.

Η ευτυχής ύπαρξη της κυρίας Λίντερ

Υπάρχει όμως και ένα ακόμα. Ανδρείκελο, εννοώ. Τον Σεπτέμβριο του 2023, η Άστριντ Λίντερ, καθηγήτρια στο Chalmers University of Technology και κορυφαία ερευνήτρια οδικής ασφάλειας παγκοσμίως, παρουσίασε σε δημοσιογράφους το SET50F, έχοντας αφιερώσει 20 χρόνια στην ανάπτυξή του. Η Λίντερ συνέλαβε την ιδέα για το γυναικείο ανδρείκελο όταν έκανε το διδακτορικό της στο Chalmers και ανακάλυψε σε μια βιβλιογραφική μελέτη ότι οι γυναίκες είχαν σημαντικά λιγότερη προστασία από τραυματισμούς, ειδικά στον αυχένα.

Μετά από έρευνα ανακάλυψε επίσης ότι γίνονται δοκιμές με παιδικά ανδρείκελα, σε πολλά διαφορετικά μεγέθη, και ότι η Volvo το 2003 ανέπτυξε το πρώτο επίσημο μοντέλο υπολογιστή ενός ανδρείκελου εγκυμοσύνης, κατά το οποίο όμως εξετάστηκε κυρίως η προστασία του εμβρύου, και κυρίως στο τρίτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης. Η προστασία των γυναικών, ωστόσο, με ανάλογο ανδρείκελο δεν είχε μελετηθεί.

Τα δεδομένα που συνέβαλαν στη δημιουργία και εξέλιξη του SET50F είναι διαθέσιμα σε όλους. Ωστόσο, ο ΟΗΕ είναι ο οργανισμός που πρέπει να πάρει αποφάσεις και να σχεδιάσει το κανονιστικό πλαίσιο βάσει του οποίου θα καθοριστούν οι απαιτήσεις για την πραγματική χρήση ενός τέτοιου ανδρείκελου που βασίζεται στο σώμα μιας μέσης γυναίκας. Η σουηδική Υπηρεσία Μεταφορών έχει αναλάβει την επιδίωξη αυτού του ζητήματος, αλλά αυτό το έργο μόλις ξεκίνησε. Μόλις. Τότε, το 2023. 45 χρόνια μετά.

Είναι, λοιπόν, ντροπιαστικό και οριακά απεχθές, αλλά όχι σοκαριστικό το γεγονός ότι εάν κάνετε μια στοιχειώδη έρευνα στο διαδίκτυο για το μέλλον της αυτοκίνησης, τα ευρήματα θα σχετίζονται με το περιβάλλον, τις μπαταρίες, τα σημεία φόρτισης, την αυτόνομη οδήγηση, αλλά όχι για την καλύτερη ασφάλεια του μισού παγκόσμιου πληθυσμού.