Το Πολυτεχνείο δεν χρειάζεται σπόνσορες και μεταφραστές

Την Πέμπτη 12 Νοεμβρίου παρουσιάστηκε στο Μεγάλο Αμφιθέατρο του Παλαιού Χημείου του ΕΚΠΑ το βιβλίο «Τότε και τώρα. Από τη λάμψη του Πολυτεχνείου στο ημίφως του σήμερα, 34 φωνές». Πρόκειται για ένα βιβλίο που γράφτηκε από μέλη της «παρέας της Παρασκευής», μιας ομάδας πρωταγωνιστών του αντιδικτατορικού αγώνα που συναντιούνται τα τελευταία χρόνια κάθε Παρασκευή και τα λένε. Για το τότε που όλο και ξεμακραίνει και για το τώρα που γίνεται ολοένα και πιο πολύπλοκο. Ένα reunion που επιμένει να κρατάει ζωντανή τη μνήμη των γεγονότων και των ανθρώπων που έγραψαν εκείνη την ηρωική σελίδα της ιστορίας στα μαύρα χρόνια «που τα πλάκωνε η φοβέρα».

Από την άποψη αυτή, η συνάθροιση των παλαιών αγωνιστών, επωνύμων και μη, αναβίωσε, ως έναν βαθμό, την ατμόσφαιρα εκείνων των ημερών. Κάτι το αμφιθέατρο των εκρηκτικών συνελεύσεων, κάτι η συγκίνηση από τις συναντήσεις ανθρώπων που αλληλοαναγνωρίζονταν με κάποια δυσκολία, καθώς, μαζί με το Πολυτεχνείο, ήταν κι αυτοί 53 χρόνια μεγαλύτεροι. Στην επαναστατική ατμόσφαιρα συνέβαλε και το ψήφισμα-καταγγελία της Πρυτανείας, η οποία είχε αρνηθεί αρχικά να παραχωρήσει το αμφιθέατρο «για λόγους ασφαλείας» και το οποίο κλήθηκαν να συνυπογράψουν οι παρευρισκόμενοι. Θα περίμενε κανείς να τοποθετηθούν στη συνέχεια οι επικεφαλής των παρατάξεων…

Είναι πολύ δύσκολο να καταγραφεί η προσωπική στάση και η πολιτική διαδρομή των αγωνιστών του Πολυτεχνείου από την εγκληματική εισβολή του τανκ στην κεντρική πύλη του ιδρύματος μέχρι σήμερα. Δεν είναι λίγοι αυτοί που προτίμησαν να παραμείνουν στην ανωνυμία, όπως δεν είναι λίγοι και αυτοί που μπήκαν στον πολιτικό στίβο για να πρωταγωνιστήσουν και στη συνέχεια, καταλαμβάνοντας υψηλά αξιώματα και κυβερνητικούς θώκους στη διάρκεια του μισού και πλέον αιώνα της μεταπολιτευτικής μας δημοκρατίας. Καθένας διατηρεί το δικαίωμα της πολιτικής κριτικής. Ωστόσο, αυτό που έχει σημασία είναι ότι, όταν χρειάστηκε, ήταν όλοι εκεί.

Το Πολυτεχνείο είναι το δικό μας θωρηκτό Αβρόρα που κλόνισε, για πρώτη φορά, την παντοδυναμία της χούντας και έδωσε το σύνθημα για την ανατροπή της. Ήταν το αντιδικτατορικό ξέσπασμα του φοιτητικού κινήματος – και όχι μόνο – που ασφυκτιούσε μέσα στην καταπίεση, αναζητώντας διέξοδο προς την ελευθερία. Η προδοσία της Κύπρου από τη συμμορία του Ιωαννίδη έδωσε, μερικούς μήνες αργότερα, τη χαριστική βολή στο καθεστώς των συνταγματαρχών, το οποίο κατέρρευσε, κλείνοντας μια μακρά περίοδο εμφύλιων συγκρούσεων και εθνικού διχασμού. Η αποκατάσταση της δημοκρατίας το ’74 αποτέλεσε ένα ιστορικό ορόσημο και, ταυτόχρονα, το πολυτιμότερο επίτευγμα στη σύγχρονη πορεία της χώρας.

Στη διάρκεια της Μεταπολίτευσης αναπτύχθηκαν και δύο ακραίες θεωρίες για την εξέγερση του Πολυτεχνείου. Και οι δύο υποκρύπτουν την ανάγκη για δικαίωση της μετέπειτα στάσης των εμπνευστών τους. Σύμφωνα με την πρώτη, «η χούντα δεν τελείωσε το ’73». Πέρα από ανιστόρητη, η άποψη αυτή είναι και επικίνδυνη, αφού επιχειρεί να ακυρώσει τη μακροβιότερη περίοδο δημοκρατικής σταθερότητας που βιώνει η χώρα τα τελευταία 52 χρόνια. Το Πολυτεχνείο, όπως και όλοι οι διαχρονικοί αγώνες για ελευθερία και ανεξαρτησία, αποτελεί πηγή έμπνευσης, αλλά οι σημερινές διεκδικήσεις της νέας γενιάς εντάσσονται σε ένα εντελώς διαφορετικό πολιτικό και κοινωνικό πλαίσιο.

Η δεύτερη θεωρία διακινείται από τους έμμεσους ή άμεσους οπαδούς των αυταρχικών και δικτατορικών καθεστώτων, που επιχειρούν σταθερά να αποδομήσουν τον «μύθο του Πολυτεχνείου», αμφισβητώντας ακόμα και τους νεκρούς της εξέγερσης. Η θεωρία αυτή γίνεται ολοένα και πιο εφιαλτική καθώς απομακρυνόμαστε ιστορικά από τα γεγονότα, ενώ, ταυτόχρονα, τα ακροδεξιά μορφώματα ενισχύονται τόσο στη χώρα μας όσο και στην Ευρώπη, απειλώντας τους δημοκρατικούς θεσμούς και τις αρχές της φιλελεύθερης δημοκρατίας. Η εξάρθρωση της νεοναζιστικής Χρυσής Αυγής, πριν από χρόνια, δεν πρέπει να δημιουργεί κανέναν εφησυχασμό. Αντίθετα, η δημοκρατική επαγρύπνηση είναι αναγκαία περισσότερο από ποτέ.

Οι εκδηλώσεις για την 53η επέτειο της φοιτητικής εξέγερσης του ’73 ας εκπέμψουν, για μια ακόμα φορά, τα μηνύματα των αγώνων για την υπεράσπιση των δημοκρατικών κατακτήσεων της κοινωνίας και της χώρας. Το Πολυτεχνείο δεν έχει ανάγκη από σπόνσορες και πατρώνους, και ειδικά από τους εμφανισθέντες κατόπιν εορτής για να οικειοποιηθούν ένα αυθόρμητο κίνημα που όρθωσε το ανάστημά του απέναντι στον φασισμό των συνταγματαρχών. Πολύ περισσότερο, δεν χρειάζεται μεταφραστές των μηνυμάτων του. Το παρελθόν προσφέρεται για την άντληση πολύτιμων ιστορικών διδαγμάτων και όχι για προεκλογική πολιτική εκμετάλλευση.