Η τρίτη θητεία και η αδύναμη αυτοδυναμία

Η περίοδος της ΔΕΘ ολοκληρώθηκε με τη δημοσιοποίηση των πολυαναμενόμενων δημοσκοπήσεων στις οποίες αποτυπώθηκαν αυτά που εισέπραξαν οι πολίτες ως δεσμεύσεις από τις ομιλίες και τις συνεντεύξεις τόσο του Πρωθυπουργού όσο και των πολιτικών αρχηγών των κομμάτων της αντιπολίτευσης. Τα ευρήματα των ερευνών δεν αποτέλεσαν έκπληξη ούτε και συγκλόνισαν το κατεστημένο από καιρό πολιτικό σκηνικό. Αποτέλεσμα αναμενόμενο από τη στιγμή που οι αρχηγοί κινήθηκαν στο διακηρυγμένο πλαίσιο των προγραμματικών τους προτάσεων και της προεκλογικής τακτικής που που το κάθε κόμμα έχει χαράξει.

Ο Πρωθυπουργός παρέμεινε πιστός στο δόγμα «μαζεύω τώρα-μοιράζω όσα και όποτε μπορώ». Η προετοιμασία της κοινής γνώμης, ουσιαστικά από την προηγούμενη ΔΕΘ, για μεγάλες παροχές ήταν φυσικό να μην ικανοποιήσει ούτε καν τους «ευνοημένους» αφού, αρκετές δεσμεύσεις αφορούσαν ακόμα και την μετεκλογική κυβέρνηση. Το δίλημμα «αυτοδυναμία της ΝΔ ή χάος» που τίθεται σταθερά φάνηκε, δημοσκοπικά τουλάχιστον, να εξαντλεί τη δυναμική του με την απόσταση από την αυτοδυναμία να διατηρείται σχεδόν αναλλοίωτη. Και πάντως δεν αρκεί για να εξηγήσει την αναγκαιότητα της τρίτης διαδοχικής μονοκομματικής διακυβέρνησης.

Τα κόμματα εξουσίας της αντιπολίτευσης - το ΠΑΣΟΚ και το νέο διάδοχο του ΣΥΡΙΖΑ πολιτικό εγχείρημα του Αλέξη Τσίπρα - φαίνεται να έχουν συμβιβαστεί με την ιδέα των επαναληπτικών εκλογών, τις οποίες αποκαλούν ήδη «δεύτερο γύρο». Ο «πρώτος γύρος» θεωρείται περισσότερο ως προκριματική αναμέτρηση προκειμένου να αναδειχθεί ο αντίπαλος του Κυριάκου Μητσοτάκη στον δεύτερο. Ο πρωθυπουργός της «πρώτη φορά Αριστερά» έχει δηλώσει ότι «οι δεύτερες εκλογές δεν θα είναι καταστροφικές» ενώ ο Νίκος Ανδρουλάκης αποκλείει την συμμετοχή σε κυβέρνηση «στην περίπτωση που το ΠΑΣΟΚ δεν είναι πρώτο κόμμα».

Ωστόσο, η μετεκλογολογία δεν μοιάζει ικανή να προσελκύσει αποστασιοποιημένους ψηφοφόρους στην κάλπη, αντίθετα, οι προεκλογικοί εκβιασμοί - «Μητσοτάκης ή χάος», «ή εμείς ή κανείς» κλπ - μπορεί να απωθήσουν ακόμα περισσότερους πολίτες. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι να καταστεί η χώρα «μη κυβερνήσιμη», όπως έχει προειδοποιήσει ο Ευάγγελος Βενιζέλος, στην περίπτωση κατά την οποία είτε δεν θα μπορεί να σχηματιστεί κυβέρνηση μετά από διαδοχικές εκλογικές αναμετρήσεις είτε θα εκλεγεί αυτοδύναμη κυβέρνηση από το 18-20% του εκλογικού σώματος, δηλαδή από το 37% του 50% που θα προσέλθουν στις κάλπες.

Από την άποψη αυτή η μακρά προεκλογική περίοδος που ακολουθεί δεν μπορεί να συνεχίσει να εξελίσσεται στο τοξικό κλίμα που έχει ήδη διαμορφωθεί. Είναι ανάγκη το κέντρο βάρους να μετακινηθεί προς μια καθαρά πολιτική αντιπαράθεση των κομμάτων μακριά από εκβιαστικά διλήμματα, απαξιωτικές προσωπικές προσβολές και επικοινωνιακές μεταγραφές γυρολόγων που επιζητούν την πολιτική τους επιβίωση ανεξαρτήτως ψηφοδελτίου. Οι πολίτες πρέπει να κληθούν να επιλέξουν πολιτικές με αποκλειστικό γνώμονα τη βελτίωση της ζωής τους και την εξυπηρέτηση των συμφερόντων της χώρας.

Κλείνοντας τη δεύτερη θητεία της, η κυβέρνηση της ΝΔ μπορεί να κάνει θετικό απολογισμό ως προς τη βελτίωση των διεθνών οικονομικών δεικτών της χώρας και την αμυντική της ενίσχυση. Ωστόσο, η ευημερία των αριθμών δεν οδήγησε σε αντίστοιχη άνοδο του βιοτικού επιπέδου των πολιτών και στη μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων. Η επιδοματική πολιτική με συγκυριακά κριτήρια μπορεί να αποδίδει ίσως εκλογικά αλλά δεν εξασφαλίζει σταθερή και δίκαιη ανάπτυξη. Οι θεσμοί έχουν αποδυναμωθεί ενώ το πελατειακό κράτος εξακολουθεί να ζει και να βασιλεύει. Οι μεγάλες μεταρρυθμιστικές εξαγγελίες δεν αποτολμήθηκαν.

Από ένα χρονικό σημείο και μετά η κυβέρνηση αναδιπλώθηκε σε μια σειρά ζητήματα κάτω από την πίεση της εσωκομματικής της αντιπολίτευσης, με συμβολική στιγμή την εκλογή του νέου Προέδρου της Δημοκρατίας. Η αναδίπλωση αυτή δεν οδήγησε σε κατευνασμό των «αντιφρονούντων» αλλά, αντίθετα, σε αποθράσυνσή τους με αποτέλεσμα να κυοφορείται σήμερα νέος κομματικός φορέας υπερσυντηρητικών απόψεων από πρώην πρωθυπουργό της ΝΔ με τη διακριτική στήριξη ιστορικών στελεχών της παράταξης. Οι προσωπικές πολιτικές βεντέτες δεν μπορεί να υπονομεύουν τις κόκκινες γραμμές στα εθνικά θέματα και στα ανθρώπινα δικαιώματα.

Το αίτημα του Πρωθυπουργού να του ανατεθεί μια τρίτη διαδοχική θητεία, για πρώτη φορά στα μεταπολιτευτικά χρονικά, προκειμένου η κυβέρνησή του να ολοκληρώσει το έργο της, έχει αποδυναμωθεί. Όχι μόνο γιατί ο ίδιος είχε δεσμευτεί ότι θα χρειαζόταν δύο τετραετίες για να οδηγήσει την Ελλάδα στη νέα εποχή αλλά και γιατί ο κρατικός μηχανισμός διαβρώνεται από συμφέροντα και φιλοδοξίες ενώ οι προκλητικές συμπεριφορές κυβερνητικών στελεχών πολλαπλασιάζονται. Η διακυβέρνηση της χώρας δεν μπορεί να επαφίεται συνεχώς στο μικρότερο κακό κι αυτό αφορά και τις δυνάμεις της αντιπολίτευσης που ετοιμάζονται να νίψουν τας χείρας τους.