Το μαγικό 30% στις εκλογές

Οι επόμενες εκλογές έχουν αρκετές ιδιαιτερότητες. Μια πρώτη, για παράδειγμα, είναι ο μεγάλος αριθμός προσωποπαγών κομμάτων, τα οποία διεκδικούν με σοβαρές πιθανότητες όχι μόνο να μπουν στη Βουλή, αλλά κάποια και να διαδραματίσουν σοβαρό πολιτικό ρόλο. Κομμάτων δηλαδή τα οποία αρχίζουν και τελειώνουν στον αρχηγό. Τσίπρας, Σαμαράς, Βελόπουλος, Κωνσταντοπούλου, Καρυστιανού, όλοι έχουν ή ετοιμάζονται να αποκτήσουν κόμματα ΙΧ. Μια δεύτερη ιδιαιτερότητα είναι ότι γνωρίζουμε το πρώτο κόμμα και, στην πραγματικότητα, εκτός από την αυτοδυναμία, το επίδικο των εκλογών είναι ποιο κόμμα θα έρθει δεύτερο. Η αντιπαράθεση είναι ανάμεσα στο ΠΑΣΟΚ και στην ΕΛΑΣ, καθώς και τα δύο διεκδικούν να γίνουν ο βασικός πόλος της κεντροαριστεράς. Όμως ίσως η πιο σημαντική ιδιαιτερότητα είναι ότι όλα τα κόμματα τα οποία διεκδικούν ρόλο έχουν τον ίδιο στόχο: να πάρει ο Μητσοτάκης το χαμηλότερο δυνατό ποσοστό στον πρώτο γύρο. Είναι η προϋπόθεση για να είναι στοιχειωδώς ρεαλιστική η πολιτική τους πρόταση.

Ο Αλέξης Τσίπρας το είπε καθαρά. Ακόμα και αν βγει πρώτη η ΝΔ, στον δεύτερο γύρο μπορεί να πλειοψηφίσει η ΕΛΑΣ, καθώς το 70% του πληθυσμού, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, επιθυμεί την πολιτική αλλαγή. Για να σταθεί όμως ένα τέτοιο σενάριο, έστω και ως μακρινή πιθανότητα, ο Μητσοτάκης θα πρέπει να απέχει πολύ από την αυτοδυναμία, να πάρει δηλαδή κάτω από 30%. Αυτό ίσως είναι το μαγικό ποσοστό για να υπάρξουν εξελίξεις ή, αν προτιμάτε, για να μπούμε στον αστερισμό της ακυβερνησίας. Το ίδιο ισχύει και για το ΠΑΣΟΚ, παρότι η δική του εκδοχή, να έρθει πρώτο έστω και με μια ψήφο διαφορά, είναι ακόμα λιγότερο ρεαλιστική. Όσο για τον Σαμαρά, η μόνη του επιδίωξη είναι να πάρει την προσωπική του εκδίκηση: να πάρει τόσο χαμηλό ποσοστό η ΝΔ, ώστε να αναγκαστεί ο Μητσοτάκης να παραιτηθεί από αρχηγός.

Η συνθήκη αυτή έχει συνέπειες. Τα κόμματα της αντιπολίτευσης έχουν δώσει πολύ μεγαλύτερο βάρος στην αποδόμηση του Μητσοτάκη παρά στη διατύπωση εναλλακτικής πρότασης διακυβέρνησης. Και βέβαια έχουν καταφύγει στην υπερβολή, προσπαθούν να διαμορφώσουν μια εναλλακτική ιδιαίτερα απαισιόδοξη εκδοχή της πραγματικότητας. Όλα στην Ελλάδα είναι μαύρα και για όλα φταίει η κυβέρνηση. Τη χρονιά, για παράδειγμα, που έχει καεί η μισή Ευρώπη από πρωτοφανείς πυρκαγιές, στην πρώτη σχετικά μεγάλη πυρκαγιά του καλοκαιριού άρχισε ο χορός των επικρίσεων για την ετοιμότητα του κρατικού μηχανισμού. Μια προσπάθεια μηδενισμού η οποία αγνοεί όλα όσα έχουν γίνει, όπως, για παράδειγμα, το ότι έχουμε τον μεγαλύτερο στόλο πυροσβεστικών από ποτέ.

Το ίδιο θα μπορούσε να ειπωθεί για την υγεία. Γίνεται το μεγαλύτερο πρόγραμμα εκσυγχρονισμού των κτιριακών υποδομών από την εποχή του αείμνηστου Γιώργου Γεννηματά, φυσικά με χρήματα της Ευρώπης. Και το μόνο που ακούμε είναι ότι περίπου πετιούνται χρήματα για ντουβάρια! Το ίδιο ισχύει και με τις προσλήψεις γιατρών, όπου οι γνωστές και χρόνιες γεωγραφικές ανισότητες, συνήθως λόγω απροθυμίας στελέχωσης των θέσεων στην περιφέρεια, χρησιμοποιούνται ως επιχείρημα για την πρόθεση της κυβέρνησης να ιδιωτικοποιήσει την υγεία. Το ότι ο αριθμός των γιατρών του ΕΣΥ είναι ο υψηλότερος των 15 τελευταίων ετών είναι αδιάφορη λεπτομέρεια.

Ακόμα και για ενέργειες ξένων ηγετών ή για τις επιπτώσεις από διεθνείς εξελίξεις, η ευθύνη καταλογίζεται στον Μητσοτάκη. Η πρόθεση του Τραμπ να πουλήσει F-35 στην Τουρκία ήταν, κατά την αντιπολίτευση, δική μας αποτυχία, όπως βέβαια και η συμφωνία για αμυντική συνεργασία της Τουρκίας με το Πακιστάν και τη Σαουδική Αραβία. Εννοείται πως φταίει η κυβέρνηση και για την απροθυμία της Ένωσης να επιβάλει κυρώσεις στην Τουρκία. Όσο για τις τιμές στην αντλία, φυσικά είναι ευθύνη της κυβέρνησης, μαζί με τον πληθωρισμό, ιδίως όταν αυτός ξεπερνά τον μέσο όρο στην Ευρώπη. Όταν είναι χαμηλότερος από τον μέσο όρο, όπως τον τελευταίο μήνα, η είδηση περνάει στα ψιλά.

Η υπερβολή αυτή έχει συνέπειες. Η πιο άμεση είναι ότι ένα μέρος τουλάχιστον των πολιτών σταματάει να ακούει. Όταν η κυβέρνηση φταίει για όλα, είναι σαν να μη φταίει σε τίποτα. Ακόμα χειρότερα για την αντιπολίτευση, όταν όλα τα προβλήματα αποδίδονται στην πολιτική βούληση, στην πράξη υπονομεύεται η δική της αξιοπιστία. Γιατί βέβαια οι πολίτες, όσοι δεν έχουν εκ των προτέρων αποδεχτεί πως για όλα φταίει ο «Κούλης», κατανοούν ότι τα προβλήματα είναι σύνθετα και δεν αντιμετωπίζονται με αφορισμούς. Το ότι η κυβέρνηση και ο Μητσοτάκης υπερέχουν δημοσκοπικά και με τόσο μεγάλη διαφορά, στο τέλος της δεύτερης θητείας τους, δεν είναι καθόλου τυχαίο.