Δώρα γάμου: Πότε φορολογούνται, το πρόβλημα με την αγορά σπιτιού ή αυτοκινήτου - Όσα πρέπει να γνωρίζετε

Η μεγάλη ώρα πλησιάζει, ωστόσο η σύγχυση με τα «δώρα γάμου» και το τι ισχύει με τη φορολογία παραμένει. Εξ ου και το ερώτημα: Στο χέρι (aka σε μετρητά) ή στην τράπεζα;

Η αλήθεια είναι ότι τα τελευταία χρόνια έχει αλλάξει η νομοθεσία με τα δώρα γάμου και τη φορολόγησή τους. Η προσπάθεια για πάταξη της φοροδιαφυγής γαρ.

Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να ακούγονται διάφορα σε «πηγαδάκια» αναφορικά με το αν και πόσο φορολογείται η λίστα γάμου στην τράπεζα, τι ισχύει με τα μετρητά στον γαμπρό και στη νύφη, όπως και το αν μπορούν τα λεφτά που θα συγκεντρώσει το ζευγάρι να χρησιμοποιηθούν για αγορά αυτοκινήτου ή σπιτιού.

H Athens Voice ήρθε σε επικοινωνία με λογιστές και φοροτεχνικούς, συνθέτοντας έναν πρακτικό οδηγό για το δώρο γάμου και το τι πρέπει να προσέξουν γαμπρός και νύφη πριν και μετά το… «σήμερα γάμος γίνεται».

Δώρα γάμου στο ζευγάρι, τι ισχύει με τη φορολογία

Έστω ότι το επόμενο Σάββατο είναι προγραμματισμένος ο γάμος του ζευγαριού. Συγγενείς, φίλοι και συνάδελφοι αποφασίζουν να δώσουν χρήματα είτε σε φακελάκι ή με απευθείας κατάθεση των χρημάτων στην τράπεζα. Ας δούμε τι ισχύει με τη φορολογία:

• Στην εκκλησία και τη δεξίωση είναι καλεσμένοι 100 φίλοι του ζευγαριού, οι οποίοι δίνουν από 100 ευρώ ο καθένας. Όλα τα χρήματα είναι σε φακέλους, συνοδεία ευχετήριων καρτών. Αυτό σημαίνει ότι οι νεόνυμφοι συγκεντρώνουν σε μετρητά δώρα γάμου ύψους 10.000 ευρώ.
• Οι γονείς της νύφης κάνουν κατάθεση στην τράπεζα 5.000 ευρώ. Τα χρήματα μπαίνουν σε κοινό λογαριασμό, που έχει πρώτο δικαιούχο το όνομα του παιδιού τους. Ο λογαριασμός, όμως, αυτός δεν χρησιμοποιείται ως λίστα γάμου.
• Οι γονείς του γαμπρού τού δίνουν στο χέρι 5.000 ευρώ για το νέο ξεκίνημα με τη γυναίκα του.
• Ο αδελφός του γαμπρού καταθέτει 1.000 ευρώ στη λίστα γάμου του ζευγαριού (σ.σ. συνήθως πρόκειται για τον αριθμό IBAN που αναγράφεται στο κάτω μέρος του προσκλητηρίου).
• Η αδελφή της νύφης δίνει σε φάκελο 1.000 ευρώ.
• Δύο θείες της νύφης κάνουν κατάθεση 3.000 ευρώ έκαστη στον τραπεζικό λογαριασμό του ζευγαριού, που αναγράφεται ως λίστα γάμου στο προσκλητήριο.

Μια ημέρα μετά τον γάμο και αφού έχει περάσει το hangover, το ζευγάρι κάνει «ταμείο». Έχει μαζέψει 25.000 ευρώ από τα δώρα γάμου σε μετρητά και στην τράπεζα (προσωπικοί λογαριασμοί ή λίστα γάμου). Τι από αυτά, όμως, φορολογείται;

Η απάντηση, σύμφωνα με τους λογιστές, συνδέεται άμεσα με το πού θα χρησιμοποιηθούν τα χρήματα αυτά. Πιο συγκεκριμένα, στην περίπτωση που το ζευγάρι αποφασίσει να αγοράσει αυτοκίνητο ή σπίτι, δεν μπορεί να επικαλεστεί το σύνολο του προαναφερθέντος ποσού ως «δώρα γάμου» χωρίς να χρειαστεί να τα δικαιολογήσει και να πληρώσει τον φόρο που προβλέπεται.

Σημειώνεται ότι τα δώρα γάμου εντάσσονται στον Κώδικα Φορολογίας Δωρεών όπως αυτός ισχύει με τον Ν.2961/2001. Επίσης, σύμφωνα με το άρθρο 56 του νόμου 4839/2021, ο φορολογούμενος πρέπει να πληρώσει φόρο δωρεών, προκειμένου να νομιμοποιήσει τη λήψη του δώρου.

Άλλο γονείς, άλλο αδέλφια

Σε αυτό το σημείο είναι σημαντικό να τονιστεί ότι τα δώρα γάμου σε χρήμα αποτελούν δωρεές, με διαφορετική όμως φορολογική αντιμετώπιση, ανάλογα με τον τρόπο που έχουν δοθεί.

Τα μετρητά στο χέρι δεν μπορούν να δικαιολογηθούν στην Εφορία σε περιπτώσεις μεγάλων αγορών, όπως είναι ένα σπίτι ή ένα αυτοκίνητο. Το ζευγάρι, δηλαδή, δεν μπορεί να επικαλεστεί τα χρήματα αυτά ως «δώρα γάμου» σε μετρητά χωρίς να πληρώσει φόρο, ανεξαρτήτως αν τα λεφτά δόθηκαν από τον πατέρα, τη μητέρα, τη γιαγιά, τον παππού, τα αδέλφια ή τις θείες.

Την ίδια στιγμή η λίστα γάμου στην τράπεζα, με απευθείας κατάθεση των χρημάτων, δεν απαλλάσσεται αυτόματα από τη φορολογία. Εξαίρεση αποτελούν οι συγγενείς Α’ βαθμού. Αν δηλαδή πρόκειται για γονείς, παππούδες ή γιαγιάδες δεν προβλέπεται κανένας φόρος μέχρι τις 800.000 ευρώ. Και εδώ, όμως, υπάρχει ένας σημαντικός περιορισμός. Στην αιτιολογία της κατάθεσης πρέπει να αναγράφεται ρητώς είτε «δωρεά» ή «δώρο γάμου».

Προσοχή, όμως! Εφόσον ο πατέρας, η μητέρα, ο παππούς ή η γιαγιά επιλέξει να παρουσιάσει την κατάθεση ως γονική παροχή ή δωρεά, πρέπει να κάνει και τη σχετική δήλωση στο myProperty. Ειδικά, όταν το δώρο γάμου μπαίνει σε κοινό λογαριασμό. Διαφορετικά, η φορολογική διοίκηση μπορεί να θεωρήσει τη συγκεκριμένη μεταφορά μη σύννομη και να επιβάλει φόρο δωρεάς, ακόμη και αν η συναλλαγή έγινε μεταξύ στενών συγγενών. 

Δεν ισχύει, όμως το ίδιο για τον αδελφό ή την αδελφή, οι οποίοι ΔΕΝ θεωρούνται συγγενείς Α’ βαθμού (σ.σ. είναι Β’ βαθμού). Επομένως, το ζευγάρι δεν μπορεί να επικαλεστεί τα χρήματα αυτά (στο προαναφερθέν παράδειγμα τα 1.000 ευρώ από τον αδελφό του γαμπρού) ως «δώρα γάμου» στην προκαταβολή για την αγορά αυτοκινήτου.

Πότε φορολογούνται τα δώρα γάμου;

Τα δώρα γάμου φορολογούνται όταν έρχεται η ώρα της φορολογικής δήλωσης. Πρακτικά, υπάρχει ζήτημα όταν το ζευγάρι θέλει να προχωρήσει σε μεγάλες αγορές. Καινούργιο αυτοκίνητο ή σπίτι είναι τα δύο βασικά στοιχεία που ψάχνει κάθε χρόνο η Εφορία, εξ ου και η σχετική ερώτηση από τη λογίστρια, όταν έρχεται η ώρα των φορολογικών δηλώσεων: «Είχαμε κάποια σημαντική μεταβολή πέρυσι; Κάποιο σπίτι, κάποιο αυτοκίνητο;»

Αγορά οικοσκευής, ανακαίνιση μπάνιου ή κουζίνας, αγορά ανατομικού στρώματος ή καινούργιου σαλονιού αποτελούν επίσης σημαντικές αγορές, οι οποίες όμως μπορούν να γίνουν με χρήματα από δώρα γάμου (είτε σε μετρητά ή από τη λίστα) χωρίς να χρειαστεί το ζευγάρι να τα δικαιολογήσει, καθώς δεν εμφανίζονται στη φορολογική δήλωση. Σε αυτό το σημείο, όμως, πρέπει να δοθεί προσοχή ώστε να μην προκύψει ένα ύψος ηλεκτρονικών αποδείξεων που δεν δικαιολογείται από το ετήσιο δηλωθέν εισόδημα. Σε διαφορετική περίπτωση, και εφόσον υπάρξει έλεγχος από την Εφορία, το ζευγάρι θα κληθεί να παρουσιάσει ένα μέρος από τα δώρα γάμου για να δικαιολογήσει το επιπλέον εισόδημα, με αποτέλεσμα να πληρώσει τον φόρο που αναλογεί.

«Άρα όλα τα δώρα γάμου από συγγενείς Β’ βαθμού και φίλους φορολογούνται;». Η απάντηση είναι «Όχι». Τα χρήματα δεν χρειάζεται να εμφανιστούν ως «δώρα γάμου», όταν ο λογιστής μπορεί να τα δικαιολογήσει από παρελθούσες χρήσεις. Αυτό σημαίνει ότι το ζευγάρι μπορεί να δώσει προκαταβολή 15.000 ευρώ (σ.σ. από τα δώρα γάμου) για αγορά αυτοκινήτου και τα υπόλοιπα να τα βάλει σε δόσεις, αρκεί να μπορεί ο λογιστής να αποδείξει ότι ένα μέρος των χρημάτων αυτών προέρχεται από συνετή οικονομική διαχείριση προηγούμενων ετών.

Μια άλλη πρακτική λύση είναι το ζευγάρι να συγκεντρώσει τα χρήματα σε μετρητά και στη συνέχεια ένας συγγενής Α’ βαθμού (ο πατέρας, η μητέρα, ο παππούς ή η γιαγιά) να προχωρήσει σε κατάθεση είτε στον προσωπικό λογαριασμό ή στον λογαριασμό που έχει δηλωθεί ως λίστα γάμου, αναφέροντας ρητά στην αιτιολογία ότι πρόκειται για «δωρεά» ή «δώρο γάμου».

Και εδώ, όμως, εγκυμονεί ο κίνδυνος πρόσθετού φόρου στην περίπτωση έλεγχου από την Εφορία, όταν καταστεί αδύνατο να δικαιολογηθεί το ποσό αυτό από προηγούμενες φορολογικές χρήσεις.

Πόσος όμως είναι ο φόρος;

Ανάλογα με τον βαθμό συγγένειας αυτού που κάνει το δώρο γάμου, ο φόρος ξεκινά από το 10% και φθάνει ακόμη και το 40%. Αναλυτικά:

• Κατηγορία Α: Συγγενείς πρώτου βαθμού - Συντελεστής φόρου 10% (σ.σ. εφόσον πρόκειται για μετρητά ή η κατάθεση δεν αναφέρει δωρεά ή δώρο γάμου).
• Κατηγορία Β: Συγγενείς δεύτερου βαθμού - Συντελεστής φόρου 20% (σ.σ. ανεξαρτήτως αν δίνεται σε μετρητά ή μπαίνει σε λίστα γάμου)
• Κατηγορία Γ: Όλοι οι υπόλοιποι συγγενείς μετά του δευτέρου βαθμού (π.χ. θείες), καθώς και οι φίλοι - Συντελεστής φόρου 40%.

Προϋπόθεση, όμως, για να συμβεί αυτό και να χρειαστεί να γίνει επίκληση των χρημάτων είναι το ζευγάρι να προχωρήσει σε μια μεγάλη αγορά. Δεν υπάρχει, δηλαδή, αυτόματη φορολόγηση των δώρων γάμων, είτε αυτά είναι σε μετρητά ή στην τράπεζα (σ.σ. λίστα γάμου).

Σε κάθε περίπτωση, το συμπέρασμα είναι ότι οι νεόνυμφοι -καλό είναι, από τη στιγμή που βλέπουν ότι θα συγκεντρώσουν αρκετά χρήματα από τα δώρα γάμου- να έχουν έναν καλό λογιστή, ο οποίος να τους δώσει τις σωστές κατευθύνσεις για το πώς θα κινηθούν, εφόσον σχεδιάζουν να προβούν άμεσα στην αγορά αυτοκινήτου ή να ξεκινήσουν τη διαδικασία για την απόκτηση κατοικίας.