Θεόδωρος Ρουσόπουλος: «Έπεσα θύμα deepfake από ρωσικά trolls»

«Έπεσα θύμα τεχνητής νοημοσύνης, από ρωσικά trolls», αποκάλυψε ο πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης, Θεόδωρος Ρουσόπουλος, στο πλαίσιο της παρέμβασης του στο συνέδριο του Κύκλου Ιδεών.

Ο κ. Ρουσόπουλος περιέγραψε δημόσια, για πρώτη φορά, πώς δέχθηκε στο Στρασβούργο μια ψεύτικη online συνομιλία με «ολόγραμμα» στενού συνεργάτη του Ζελένσκι, με στόχο να εκμαιεύσει δηλώσεις που θα τον εξέθεταν. Η αφήγησή του έχει όλα τα στοιχεία μιας επιχείρησης πληροφοριών και όχι ενός κοινού διαδικτυακού φάρσας.

Ειδικότερα, αποκάλυψε ότι πριν από μερικούς μήνες δέχθηκε τηλεφώνημα από την Ουκρανία - χώρα με την ηγεσία της οποίας, σύμφωνα με τον ίδιο, διατηρεί καλές σχέσεις. Άνθρωπος που γνώριζε καλά τον ενημέρωσε ότι θα μπορούσε να συνομιλήσει online, το επόμενο βράδυ, με τον επικεφαλής της ουκρανικής επιτροπής διαπραγμάτευσης με τη Ρωσία - έναν από τους στενότερους συνεργάτες του Βολοντίμιρ Ζελένσκι.

Η συνομιλία προγραμματίστηκε για τις 11:00 το βράδυ, από το ξενοδοχείο όπου διέμενε στο Στρασβούργο, έδρα του Συμβουλίου της Ευρώπης. Μαζί του βρισκόταν συνεργάτης του και άλλοι. Η κλήση ξεκίνησε ομαλά.

«Τον βλέπω, συνομιλούμε κανονικά», περιέγραψε. Σιγά σιγά, όμως, η εικόνα άρχισε να κολλάει. Ο πρώτος συλλογισμός ήταν λογικός για μια χώρα σε πόλεμο: τεχνικό πρόβλημα. Σύντομα όμως άρχισαν να ακούγονται ερωτήσεις «περίεργες» - διατυπώσεις που δεν ταίριαζαν με το πρόσωπο και τη θέση του υποτιθέμενου συνομιλητή.

Ο κ. Ρουσόπουλος είπε ότι άρχισε να απαντά «πιο μαλακά», οδήγησε τη συζήτηση σε ένα πιο γενικό επίπεδο και την έκοψε νωρίς.

Όπως διαπιστώθηκε αργότερα, στην άλλη άκρη της οθόνης δεν βρισκόταν ο Ουκρανός αξιωματούχος. Ήταν, με τα λόγια του, «το ολόγραμμά» του - μια ψηφιακή απομίμηση κατασκευασμένη με τεχνητή νοημοσύνη, που είχε αντιγράψει και τη φωνή του πραγματικού προσώπου. Στόχος, όπως ο ίδιος εκτίμησε: να εκμαιεύσει απαντήσεις που θα εξέθεταν τόσο τον ίδιο όσο και το Συμβούλιο της Ευρώπης. «Ευτυχώς, χωρίς να έχω εκθέσει τον εαυτό μου ή το Συμβούλιο της Ευρώπης», σημείωσε.

Το επεισόδιο δεν είναι ένα ακόμη παράδειγμα στη μακρά λίστα deepfakes που έχουν στοχοποιήσει το Κίεβο. Από τη ρωσική εισβολή και μετά, έχει κυκλοφορήσει πλήθος ψηφιακά κατασκευασμένων βίντεο - από το χλωμό «είδωλο» του Ζελένσκι το 2022 που καλούσε τους Ουκρανούς στρατιώτες να καταθέσουν τα όπλα, μέχρι το deepfake του 2024 με τη σύζυγό του να φέρεται να αγοράζει Bugatti στο Παρίσι, το οποίο, σύμφωνα με ανάλυση του CNN, αποδόθηκε σε ρωσικό δίκτυο παραπληροφόρησης.

Η διαφορά εδώ είναι ουσιώδης: δεν πρόκειται για βίντεο που στοχεύει στη μαζική κοινή γνώμη, αλλά για στοχευμένη επιχείρηση κοινωνικής μηχανικής (social engineering) εναντίον Ευρωπαίου αξιωματούχου με ζωντανή «συνομιλία» σε πραγματικό χρόνο. Η τεχνολογία δεν χρησιμοποιήθηκε μόνο για να παραπλανήσει τις μάζες, αλλά για να εκμαιεύσει πληροφορίες και να παγιδεύσει πρόσωπα-κλειδιά.

Η αποκάλυψη αποκτά επιπλέον βαρύτητα γιατί έρχεται από τον επικεφαλής ενός θεσμού που έχει αναλάβει ηγετικό ρόλο στη λογοδοσία της Ρωσίας για τα εγκλήματα πολέμου: η Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης άναψε πρόσφατα «πράσινο φως» για τη δημιουργία του Ειδικού Δικαστηρίου για το έγκλημα της επίθεσης κατά της Ουκρανίας, μετά τη σχετική συμφωνία που είχε υπογράψει ο Ζελένσκι με το Συμβούλιο της Ευρώπης.