Reuters: Ραγδαία άνοδος ενοικίων φρενάρει την ελληνική ανάκαμψη

Η ελληνική οικονομία καταγράφει ισχυρή ανάκαμψη μετά την κρίση χρέους 2009-2018, με ρυθμούς ανάπτυξης υψηλότερους του μέσου όρου της ΕΕ, πρόωρη αποπληρωμή δανείων διάσωσης και τουριστικές αφίξεις σε ιστορικά επίπεδα, σύμφωνα με το Reuters.  Ωστόσο, η ραγδαία αύξηση των ενοικίων, σε συνδυασμό με τη βραδύτερη άνοδο των μισθών, δημιουργεί ασφυκτικές πιέσεις στα νοικοκυριά, περιορίζοντας την κατανάλωση και επιβαρύνοντας την οικονομική σταθερότητα.

Σύμφωνα με έκθεση του Ινστιτούτου Μικρών Επιχειρήσεων Ελλάδας (IME), έξι στα δέκα νοικοκυριά δηλώνουν ότι και με την αύξηση των ενοικίων το μηνιαίο εισόδημά τους δεν επαρκεί έως το τέλος του μήνα. Όπως σημειώνεται, οι οικονομικές δυσκολίες επεκτείνονται πλέον και στη μεσαία τάξη.

Πίεση στα νοικοκυριά και περιορισμός κατανάλωσης από τα ενοίκια

Η αύξηση του κόστους στέγασης αναγκάζει πολλούς πολίτες να περικόπτουν δαπάνες για θέρμανση, ψυχαγωγία και διατροφή, ενώ αυξάνονται και τα επίπεδα ιδιωτικού χρέους.

Η 28χρονη εγκληματολόγος Ειρήνη Συντιχάκη αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το διαμέρισμα που νοίκιαζε στο κέντρο της Αθήνας όταν, μετά την αποχώρηση της συγκατοίκου της, οι ιδιοκτήτες ανακοίνωσαν αύξηση στο ήδη υψηλό ενοίκιο των 700 ευρώ — ποσό που αντιστοιχούσε σχεδόν στο σύνολο του εισοδήματός της. Τελικά μετακόμισε στο σπίτι της αδελφής της.

«Ήξερα ότι έπρεπε να φύγω για να επιβιώσω», ανέφερε.

Κληρονομιά της κρίσης και περιορισμένη προσφορά

Η σημερινή στεγαστική πίεση συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με την περίοδο της κρίσης, όταν η οικοδομική δραστηριότητα σχεδόν ανεστάλη. Σύμφωνα με έκθεση της Τράπεζας Πειραιώς, καταγράφεται έλλειμμα περίπου 180.000 κατοικιών προς ενοικίαση ή πώληση στα μεγάλα αστικά κέντρα.

Παράλληλα, το πρόγραμμα «χρυσή βίζα», που ισχύει από το 2014 και παρέχει άδεια διαμονής σε αλλοδαπούς επενδυτές ακινήτων, ενίσχυσε τη ζήτηση. Περίπου 20.000 ακίνητα — κυρίως στην Αθήνα — έχουν πωληθεί σε ξένους αγοραστές από τα μέσα της δεκαετίας του 2010, σύμφωνα με στοιχεία του Υπουργείου Μετανάστευσης. Επιπλέον, περίπου 150.000 ακίνητα έχουν μετατραπεί σε βραχυχρόνιες μισθώσεις.

Ο Θεμιστοκλής Μπάκας, πρόεδρος του E-Real Estate Network, περιγράφει συνθήκες έντονου ανταγωνισμού: εκατοντάδες ενδιαφερόμενοι εμφανίζονται για μία μόνο επίσκεψη ακινήτου. «Σήμερα, η Ελλάδα φαίνεται να περιμένει στην ουρά για ένα σπίτι», σημειώνει χαρακτηριστικά.

Η Ελλάδα ξεχωρίζει στην Ευρώπη

Η άνοδος των ενοικίων απασχολεί πολλές ευρωπαϊκές χώρες, ωστόσο η ελληνική περίπτωση εμφανίζει εντονότερα χαρακτηριστικά.

Μεταξύ 2019 και 2024, τα ενοίκια στην Αθήνα αυξήθηκαν κατά μέσο όρο πάνω από 50%, σύμφωνα με στοιχεία της E-Real Estate. Την ίδια περίοδο, η αύξηση ήταν 26% στη Μαδρίτη και 14% στο Παρίσι για διαμερίσματα δύο υπνοδωματίων.

Ο μέσος μισθός στην Ελλάδα αυξήθηκε περίπου 27% στο ίδιο διάστημα. Παρ’ όλα αυτά, στοιχεία της Eurostat δείχνουν ότι οι Έλληνες δαπανούν το υψηλότερο ποσοστό εισοδήματός τους για στέγαση μεταξύ των πολιτών της ΕΕ.

Η ιδιοκατοίκηση υποχώρησε κάτω από το 70% το 2024, από περίπου 77% το 2009, καθιστώντας την απόκτηση κατοικίας ολοένα δυσκολότερη.

Παρά τα επιδόματα ενοικίου για χαμηλόμισθους, οι ενοικιαστές δηλώνουν ότι η επίδραση είναι περιορισμένη. Σύμφωνα με έρευνα του IME, το 83% των πολιτών δεν μπορεί να αποταμιεύσει, ενώ το 40% μείωσε τις δαπάνες σε εστιατόρια και κινηματογράφους σε σχέση με το προηγούμενο έτος.

Ο καθηγητής του Παντείου Πανεπιστημίου Νίκος Κουραχάνης εκτιμά ότι «η κατάσταση είναι ήδη πολύ κακή και αναμένεται να χειροτερέψει».

Οι κοινωνικές επιπτώσεις είναι ήδη ορατές. Η 52χρονη νηπιαγωγός Ιωάννα Τζάκα έλαβε ειδοποίηση έξωσης λίγες ημέρες πριν από τα Χριστούγεννα, όταν νέο ζευγάρι ιδιοκτητών από τον Λίβανο αγόρασε το διαμέρισμα όπου διέμενε. Από τα 1.300 ευρώ που κατέβαλλε, τα αντίστοιχα ενοίκια στην περιοχή ξεκινούσαν πλέον από 2.000 ευρώ.

Η ίδια και η οικογένειά της μετακόμισαν στα προάστια, όπου μισθώνουν κατοικία με 1.500 ευρώ τον μήνα. «Είναι σαν ξεριζωμός για μένα και την οικογένειά μου», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι η αλλαγή απομάκρυνε τον 14χρονο γιο της από το κοινωνικό του περιβάλλον.

Η στεγαστική κρίση αναδεικνύεται έτσι σε κρίσιμο παράγοντα για τη βιωσιμότητα της ελληνικής ανάκαμψης, με άμεσες επιπτώσεις στην κοινωνική συνοχή και την ιδιωτική κατανάλωση.