Τα κτίρια πεθαίνουν όρθια

Έχω τη χαρά να ζω απέναντι από τέσσερα -στη σειρά- διατηρητέα. Τα δύο έχουν ανακαινιστεί προσφάτως για να φιλοξενήσουν Airbnb ενώ τα άλλα δυο είναι υπό κατάρρευση. Παρακολουθώ την παρακμή τους από το 2008. Πεθαίνουν όρθια όπως τα δέντρα. Κάποιες  φορές κάνουν και πάταγο. Άλλες γίνονται δολοφόνοι εξ αμελείας… της  πολιτείας. Όπως συνέβη στον σεισμό της Σάμου το 2020. Ξημέρωνε 30 Οκτωβρίου. Μία ισχυρή δόνηση που έφτασε τα 6,6 ρίχτερ είχε ως αποτέλεσμα  εκατόν δεκατέσσερις (114) άνθρωποι να χάσουν τη ζωή τους στα τουρκικά παράλια και άλλοι δύο στο ελληνικό νησί. Πρόκειται για τον τραγικό θάνατο που βρήκε ένα ζευγάρι εφήβων, μόλις 16 ετών, επειδή είχε την ατυχία να περνά ή να στέκεται μπροστά από ένα ετοιμόρροπο κτίσμα στο Βαθύ την ώρα του σεισμού.

Το βλέμμα μου επιστρέφει στο σήμερα και σε αυτό που αντικρίζω έξω από το παράθυρό μου. Ο κισσός του συντηρημένου διατηρητέου, σε ρόλο καμουφλάζ, καλύπτει το κενό της στέγης του διπλανού ετοιμόρροπου κτιρίου που υποχώρησε με πάταγο ένα βράδυ πριν ένα χρόνο. Είχε την ευγενή καλοσύνη να υποχωρήσει προς τα μέσα και όχι στο κεφάλι ενός «άτυχου» περαστικού. Αν κοιμόταν κάποιος άστεγος μέσα εκείνο το βράδυ, θα μιλούσαμε για άλλη μία άτυχη στιγμή ενός ανθρώπου του περιθωρίου. Από την τηλεόραση ακούγονται οι δηλώσεις του πρωθυπουργού στην ΔΕΘ, στον μακράς διαρκείας απόηχο της φονικής πλημμύρας. «Θα τα ξαναχτίσουμε καλύτερα και χωρίς τα λάθη του παρελθόντος. Είμαι αποφασισμένος γι’ αυτό».

Ανατρέχω με ευκολία στις δηλώσεις που έκανε ο πρωθυπουργός κατά την επίσκεψη του στο Βαθύ, το 2020. Μάλιστα, φρόντισε να συναντηθεί με τους γονείς των νεκρών παιδιών και με αποφασιστικότητα να κάνει την παρακάτω δήλωση: «Ξέρουμε ότι τα καινούργια κτίσματα τα οποία φτιάχνονται αντέχουν σε σεισμούς και πολύ μεγαλύτερους από αυτόν που βιώσαμε χθες. Αυτό, όμως, δεν ισχύει για παλιά ακατοίκητα κτίρια τα οποία ενέχουν έναν μεγάλο βαθμό επικινδυνότητας. Είναι και αυτό ένα πρόβλημα από το παρελθόν το οποίο κληρονομούμε, θα σκύψουμε πάνω και σε αυτό το πρόβλημα και θα το αντιμετωπίσουμε. Είναι νομίζω το ελάχιστο το οποίο μπορούμε να κάνουμε για να τιμήσουμε τη μνήμη αυτών των δύο νέων παιδιών».

Ανατρέχω σε ρεπορτάζ για τις πρωτοβουλίες του Πανελληνίου Συλλόγου Ιδιοκτητών Διατηρητέων Κτιρίων και Μνημείων το 2022. «Στα συναρμόδια υπουργεία Πολιτισμού, Περιβάλλοντος και Οικονομικών έχει υποβληθεί από τον σύλλογο σχέδιο νόμου με το οποίο προτείνονται ενδεικτικά η επέκταση της απαλλαγής τους από τον ΕΝΦΙΑ, μηδενικός ή μειωμένος ΦΠΑ στις δαπάνες συντήρησης και αποκατάστασης, έκπτωση των δαπανών αποκατάστασης και μειωμένος συντελεστής φορολογίας εισοδήματος που προέρχεται από την εκμίσθωση διατηρητέου κτιρίου, ανεξαρτήτως της χρονολογίας εκτέλεσης των εργασιών αποκατάστασης.»

Οι προτάσεις έχουν κατατεθεί αλλά η πολιτεία δεν αναλαμβάνει καμία πρωτοβουλία. Ένα χρόνο μετά, το 2023, ο σύλλογος εκλέγει νέα πρόεδρο την κ. Εύη Μαμιδάκη. Ταυτόχρονα στέλνει  επιστολή στο πρωθυπουργικό γραφείο με τρία εμπεριστατωμένα επισυναπτόμενα αρχεία, των οποίων το περιεχόμενο αφορά στην αποτελεσματική στρατηγική άλλων ευρωπαϊκών χωρών σε θέματα αξιοποίησης του κτιριακού πλούτου. Το ραντεβού κράτησε δέκα λεπτά! Η κυβέρνηση απεφάνθη ότι είναι αποφασισμένη να λύσει  το πρόβλημα. Όσο αποφασισμένη ήταν λίγο μετά τον φονικό σεισμό του 2020. Μια αποφασιστικότητα που μετρά ήδη τρία χρόνια.