Μπορεί να ηττηθεί ο Πούτιν;

Ο πόλεμος στην Ουκρανία είναι ένα σύνολο αποτυχιών. Αποτυχία των Ευρωπαίων να τον προβλέψουν, ακόμη και όταν οι Αμερικανοί προειδοποιούσαν συγκεκριμένα, προσδεδεμένοι καθώς ήταν στο άρμα των ψευδαισθήσεών τους περί οικονομικής αλληλεξάρτησης με τη Ρωσία. Αποτυχία των Αμερικανών, στη συνέχεια, να προβλέψουν την έκβαση της σύγκρουσης, με το Πεντάγωνο να κάνει αρχικά λόγο ακόμη και για κατάληψη του Κιέβου εντός 72-96 ωρών. Τέλος, μια σειρά από αποτυχίες του Πούτιν να προβλέψει την αντίδραση της Δύσης, να υπολογίσει τις διαθέσεις των Ουκρανών και να αξιολογήσει την ικανότητα των συμβατικών του ενόπλων δυνάμεων.

Η αλυσίδα των ξεκάθαρων πια λαθών και ανεπαρκειών του Πούτιν επέφερε και την έως τώρα αποτυχία του  να επιβάλει τη θέλησή του σε Ουκρανία και Δύση. Παραβιάζοντας κάθε αρχή του πολέμου, διέταξε μια εισβολή με υποδεέστερες αριθμητικά δυνάμεις. Αν υπολόγιζε ότι θα παρελάσει και ότι δεν θα χρειαζόταν να προελάσει μαχόμενος έσφαλε, εκ του αποτελέσματος. Αν πάλι πόνταρε στην αυτοδιαφημιζόμενη τεχνολογική υπεροπλία των ρωσικών ενόπλων δυνάμεων και πάλι εκ του αποτελέσματος έπεσε έξω. Αν, τέλος, θεωρούσε σίγουρη τη μη υποστήριξη των Ουκρανών από την «αδύναμη και μαλθακή» Δύση, πλανήθηκε. Στα πεδία των μαχών, η Ρωσία αποδείχθηκε ένας πυρηνικός γίγαντας με πήλινα συμβατικά πόδια.

Όλα αυτά ακύρωσαν την εικόνα της αναλυτικής επάρκειας και πολιτικής ισχύος που επί χρόνια καλλιεργούσε ο ίδιος για τον εαυτό του. Προς μεγάλη απογοήτευση κεκαλυμμένων και απροκάλυπτων θαυμαστών του, ο Πούτιν στην Ουκρανία μετριέται και βρίσκεται κάθε ημέρα και λιγότερος.

Σημαίνει, όμως, αυτό ότι μπορεί και να ηττηθεί; Αν θεωρήσουμε ότι το ερώτημα του τίτλου έχει τεθεί σε απρόσωπη σύνταξη, τότε ναι, το ενδεχόμενο υπάρχει. Αν όμως θεωρήσουμε τη σύνταξη προσωπική, δηλαδή αν ο Πούτιν αντέχει πολιτικά να ηττηθεί, τότε η απάντηση είναι αρνητική. Όχι, δεν έχει κανένα περιθώριο να χάσει στην Ουκρανία. Η ήττα δεν υπάρχει στις επιλογές του.

Ηγέτες σαν και αυτόν, έχοντας οικοδομήσει αυταρχικά και προσωποπαγή καθεστώτα δεν έχουν περιθώρια ήττας. Χτίζουν την εξουσία τους πάνω στη διαρκή προβολή ισχύος στο εσωτερικό και το εξωτερικό. Οποιαδήποτε ρωγμή στην εικόνα ισχύος που εκπέμπουν ταράζει τα θεμέλια της εξουσίας τους. Μια εξουσία η οποία έχει χτιστεί πάνω στην ψευδαίσθηση ότι οι ίδιοι είναι «αεί νικηφόροι» και την απαραίτητη επιβολή φόβου. Μόνο που ο φόβος που εμπνέουν εξαρτάται από την ισχύ που εκπέμπουν. Οι ήττες, λοιπόν, δεν χωράνε σε αυτή την εξίσωση, την ανατρέπουν και οδηγούν τους ίδιους σε περιπέτειες.

Αυτό είναι και το πραγματικό αδιέξοδο στον πόλεμο της Ουκρανίας. Οι εξελίξεις στο πεδίο των μαχών καθορίζονται αποκλειστικά από την ανάγκη συνολικής επιβίωσης του καθεστώτος Πούτιν. Επομένως θα συνεχίσει με κάθε κόστος τον πόλεμο, είτε μέχρι να τον κερδίσει είτε μέχρι η Δύση και η Ουκρανία να του προσφέρουν διέξοδο που δεν θα θίγει την πολιτική του επιβίωση. Η πρόσφατη άρνησή του να διαπραγματευτεί το αποδεικνύει. Ζητά να του προσφέρουν οι Δυτικοί αυτό που δεν πέτυχε ο στρατός του. Μέχρι, λοιπόν, να βρεθεί μια πρόταση που θα τον διασφαλίζει, ο Πούτιν θα αξιοποιήσει όλο το απόθεμα βαναυσότητας που διαθέτει, αδιαφορώντας για τον θάνατο και τη δυστυχία που προκαλεί. Στο τέλος, πάντοτε η τύχη των αυταρχικών ηγετών εξαρτάται από τη δυνατότητά τους να καταδικάζουν τις ζωές των άλλων. Συνήθως αυτό είναι και η τελική τους αποτυχία.