Explainer: Τα F-35, το deal Πενταγώνου - Lockheed και το Αιγαίο

Χθες, Δευτέρα, το αμερικανικό Πεντάγωνο συμφώνησε με τη βιομηχανία αμυντικού εξοπλισμού Lockheed Martin Corp για την κατασκευή μαχητικών αεροσκαφών F-35. 

Τι προβλέπει η συμφωνία;  

Την κατασκευή 375 μαχητικών, τα οποία θα κατασκευαστούν σε βάθος τριετίας. Σύμφωνα με το Reuters, το συνολικό κόστος αναμένεται να ξεπεράσει τα 30 δισ. δολάρια. Ωστόσο είναι νωρίς για την οριστικοποίηση της τιμολόγησης, ενώ για την τελική υπογραφή της συμφωνίας θα χρειαστεί να περάστουν εβδομάδες αν όχι μήνες.  Επομένως, η ακριβής αξία της συμφωνίας – και η τιμή για κάθε παραλλαγή τζετ – είναι ακόμη άγνωστη.

Γιατί μας αφορά η συμφωνία αυτή; 

Γιατί στις 29 του περασμένου Ιουνίου η ελληνική κυβέρνηση υπέγραψε αίτημα με το οποίο ζητά να δεσμευτούν 20 αεροσκάφη F-35 και άλλα 20 υπό αίρεση. Τα F-35 βρίσκονται εξάλλου ψηλά στην ατζέντα της επίσκεψης του υπουργού Εθνικής Άμυνας Νίκου Παναγιωτόπουλου στις ΗΠΑ, ο οποίος βρίσκεται στην αμερικανική πρωτεύουσα από την περασμένη Κυριακή, ενώ χθες επρόκειτο να έχει συνεργασία με τον επικεφαλής του Προγράμματος F-35 του αμερικανικού Πενταγώνου, Αντιστράτηγο Μάικλ Σμιτ..

Τι είναι το F-35 Lightning II;

Το F-35 Lightning II είναι ένα μαχητικό αεροσκάφος πολλαπλών ρόλων (multi-role fighter), μονοθέσιο, μονοκινητήριο, χαμηλής παρατηρησιμότητας (stealth). Χαρακτηρίζεται ως αεροσκάφος πέμπτης γενιάς.

Τι το ξεχωρίζει από τα άλλα;

Κατ' αρχάς η πολιτική σημαντική ικανότητά του να συλλέγει στοιχεία από τους πολλαπλούς σένσορες που διαθέτει, να τα επεξεργάζεται με τον πανίσχυρο υπολογιστή του και να τα διανέμει κατάλληλα μέσω των συστημάτων του επικοινωνίας. Είναι ένα «στρατηγείο» του αέρα. Θεωρείται ιδανικό να εισέρχεται, χωρίς να γίνεται αντιληπτό, σε εναέριο χώρο όπου ενεργοποιούνται συστήματα αεράμυνας και εντοπισμού αεροσκαφών και να πραγματοποιεί ή συντονίζει αποστολές καταστολής αεράμυνας. Να φανταστεί κανείς πως μπορεί να μεταφέρει οπλικό φορτίο 8 και πλέον τόνων μεταξύ των εσωτερικών του και των εξωτερικών του χώρων. 

Τόσο τέλειο είναι; Αδυναμίες δεν έχει; 

Ναι, η χρήση εξωτερικών οπλικών φορτίων ή δεξαμενών καυσίμων μειώνουν σημαντικά τις δυνατότητες ελιγμών αλλά και τα stealth χαρακτηριστικά του. Οι κλασσικές πτητικές επιδόσεις (ταχύτητα, ακτίνα δράσης, δυνατότητες ελιγμών κλπ) του F-35 αν και σημαντικές, δεν συγκαταλέγονται στις κορυφαίες των συγχρόνων αεροσκαφών. Είναι όμως οι μοναδικές του ικανότητες της χαμηλής παρατηρησιμότητας, των πολλαπλών αισθητήρων και της διανομής πληροφοριών, επιχειρησιακής εικόνας και στοχοποίησης που το καθιστούν ένα ιπτάμενο επιχειρησιακό κέντρο - το στρατηγείο του αέρα που λέγαμε πριν.

Ποιοι θα το φτιάξουν;

Το αεροσκάφος κατασκευάζεται από μια κοινοπραξία εταιρειών της οποίας ηγείται η Lockheed Martin με σημαντικότερους εταίρους τη Northrop Grumman και BAe Systems. Στο πρόγραμμα κατασκευής συμμετέχουν ως partners, μετά την απομάκρυνση της Τουρκίας, 8 κράτη: Αυστραλία, Δανία, Ηνωμένο Βασίλειο, ΗΠΑ, Ιταλία, Καναδάς, Νορβηγία και Ολλανδία.

Εμείς πόσα πρέπει να δώσουμε για να το αποκτήσουμε; 

Το κόστος απόκτησης ενός αεροσκάφους, σύμφωνα πάντα με τα
δημοσιεύματα και συγκρίσεις, ανέρχεται στα 85-90 εκατομμύρια δολάρια (USD) χωρίς να περιλαμβάνονται οπλικά συστήματα και με βασικά στοιχεία αρχικής υποστήριξης (Follow On Support) και εκπαίδευσης. Σημαντικά υψηλό εκτιμάται και το κόστος των υποδομών που απαιτούνται για την υποστήριξη του αλλά και το κόστος πτήσεως ανά ώρα.

Τι οδήγησε την Ελλάδα στην επανεξέταση της αγοράς των F-35;

Στη σύνοδο του ΝΑΤΟ στη Μαδρίτη, ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε την πρόθεσή του να αντικαταστήσει τα γερασμένα F-16 με περίπου είκοσι F-35 ενώ εξετάζεται η επιλογή και μιας δεύτερης μοίρας 20 αεροσκαφών.

Tι πλεονεκτήματα μας δίνουν;

Η παρουσία των F-35 στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο δημιουργεί νέα δεδομένα, αφού το αεροσκάφος αυτό είναι ένα ιπτάμενο στρατηγείο που συνεργάζεται τόσο με τα Rafale και τα F-16 Viper, όσο και με την αεράμυνα και το Πολεμικό Ναυτικό, δημιουργώντας ένα ενοποιημένο οπλικό σύστημα. Οπως παρατηρούν επίσης οι γνώστες, τα F-35 θα αυξήσoυν σημαντικά το γεωστρατηγικό αποτύπωμα της χώρας, καθώς θα μπορούν να «συνεργάζονται» με τα F-35 του Ισραήλ. Σημειωτέον δε πως η ελληνική πολεμική αεροπορία θα είναι ο μοναδικός χρήστης στην στη νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ. 

Και τώρα που υπογράψαμε το αίτημα; Πόσο πρέπει να περιμένουμε; 

Το λεγόμενο Letter of Request (LoR) δεν είναι παρά το πρώτο βήμα σε μια μακρά διαδικασία. Ο ίδιος ο πρωθυπουργός έχει δηλώσει πως η διαπραγμάτευση μπορεί να είναι «μακρόχρονη». Οι εκτιμήσεις πάντως λένε πως, αν το αίτημα ικανοποιηθεί, οι πρώτες παραδόσεις θα γίνουν το το 2027 ή το 2028. 

Είχαμε προσπαθήσει και στο παρελθόν να αγοράσουμε τα F-35;

Προ ετών είχε προταθεί, από αμερικανικής πλευράς, η ελληνική συμμετοχή στο πρόγραμμα κατασκευής των F-35 (και όχι ως ένας απλός αγοραστής) χωρίς να υπάρξει θετική ανταπόκριση εκ μέρους μας. 

Η Τουρκία, δίπλα, τι λέει; 

Με δεδομένο πως συναντά εμπόδια στο Κογκρέσο για την αναβάθμιση των δικών της F-16 αλλά και την αγορά νέων, είναι βέβαιο πως θα ενοχληθεί σφόδρα. Η τουρκική τηλεόραση βρίθει εξάλλου αναλύσεων, σύμφωνα με τις οποίες η προμήθεια από την Ελλάδα αυτών των αεροσκαφών, μαζί με τις γαλλικές φρεγάτες Bellhara, θα αλλάξει θεαματικά την ισορροπία στο Αιγαίο υπέρ της. 

Μα είναι ανάγκη να ξοδευόμαστε τώρα; 

Θα είναι πάντα καλύτερο το βούτυρο από τα κανόνια. Αλλά...