Διδάγματα από τις γαλλικές εκλογές

Η νίκη του Macron στον δεύτερο γύρο είχε προαναγγελθεί από τις έρευνες – η έκτασή της όμως δεν είχε προβλεφθεί. Το συντριπτικό 66% είναι αποτέλεσμα της πετυχημένης προεκλογικής εκστρατείας και, σε μεγάλο βαθμό, επιτεύχθηκε μετά το τηλεοπτικό debate.

Tι αξίζει να κρατήσουμε, λοιπόν, από αυτή την εκστρατεία; Πρώτον τη διαπίστωση πως, ειδικά στην εξαιρετικά ρευστή περίοδο που ζούμε σε όλο τον δυτικό κόσμο, οι πολιτικές προτιμήσεις σημαντικού μέρους του εκλογικού σώματος είναι επίσης πολύ ρευστές. Ξέρουμε ήδη ότι οι «ταυτίσεις» με κόμματα και ιδεολογίες έχουν αμβλυνθεί. Αυτό που μας επιβεβαίωσε η γαλλική προεκλογική περίοδος είναι πως μια κρίσιμη μάζα πολιτών λαμβάνει πλέον την τελική απόφαση λίγο πριν από την κάλπη με βάση αυτά που «προσέλαβε» στη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου. Δεν ήταν αυτονόητο αυτό πάντα. Σε παλιότερες πιο ήσυχες εποχές, το αποτέλεσμα είχε κριθεί αρκετό καιρό πριν από την ημερομηνία των εκλογών. Δεν είναι τυχαίο ότι τέτοια χαρακτηριστικά «προαναγγελθέντος αποτελέσματος» είχαν όλες οι προηγούμενες αναμετρήσεις στη Γαλλία. Οι φετινές ήταν γεμάτες ανατροπές μέχρι τον πρώτο γύρο, ενώ δε μπορούσε κανείς να προβλέψει τη διαφορά των δύο υποψηφίων στον δεύτερο. O Macron πήγε στο debate με δημοσκοπικά ποσοστά 59-60% και αμέσως μετά ξεκίνησε μια ανοδική κούρσα με διαστάσεις «ρεύματος» που του έδωσε την πολύτιμη νίκη με 32 μονάδες διαφορά. Έτσι, είναι τώρα σε ισχυρή θέση ενόψει των κοινοβουλευτικών εκλογών ενώ κατάφερε ένα δυνατό χτύπημα στον αντιευρωπαϊκό λαικισμό της LePen. Είναι πολύ σημαντικό αυτό – και είναι αποτέλεσμα του προεκλογικού του λόγου.

Επιβεβαιώνεται λοιπόν η αξία μιας καλά σχεδιασμένης προεκλογικής εκστρατείας και η σημασία της καλής εμφάνισης στις κρίσιμες τηλεοπτικές αναμετρήσεις. Διαβάσαμε αρκετά άρθρα για τα προηγούμενα debate στις γαλλικές εκλογές «που δεν επηρέασαν το αποτέλεσμα». Ε, λοιπόν, αυτό το επηρέασε! Αν το 59-60 έγινε 66, η επίπτωση στις εξελίξεις το επόμενο διάστημα στη Γαλλία θα είναι μεγάλη!

Το δεύτερο σημαντικό που πρέπει να κρατήσουμε αφορά στο περιεχόμενο της εκστρατείας Macron και στο μήνυμα που πέρασε και με την εμφάνιση στο debate. Αντιμέτωπος με τον τραμπουκισμό της αντιπάλου του, ο Macron έμεινε ψύχραιμος και έδειξε εξαιρετική αυτοπεποίθηση. Δεν έπαιξε κατενάτσιο – βγήκε στην αντεπίθεση. Αυτή είναι και η ουσιώδης διαφορά από τις αυστριακές ή τις ολλανδικές εκλογές. Εκεί δόθηκε μάχη για να μην επικρατήσουν οι ακροδεξιοί – επιστρατεύτηκε η λογική του μικρότερου κακού. Εδώ, ο Macron έμεινε ανυποχώρητος στις θέσεις του και επέλεξε την ανοιχτή αντιπαράθεση με την ατζέντα της αντιπάλου του. Υπάρχει μια στιγμή στο debate που τη θεωρώ πολύ σημαντική: Η LePen μιλούσε για την πρότασή της να μειωθεί η τιμή των φαρμάκων (για να ανακουφιστούν οι φτωχοί) και άφηνε υπονοούμενα για σχέσεις του Macron με φαρμακευτικές εταιρείες. Ξεδίπλωνε δηλαδή τον «φιλολαϊκό λόγο» της και επιχειρούσε να μειώσει τον αντίπαλό της ως τον Κακό με τις ύποπτες διασυνδέσεις με τα συμφέροντα. Δεν είχε βέβαια τίποτα να πει για το πώς θα πετύχει τη μείωση της τιμής των φαρμάκων! Η απάντηση που έλαβε ήταν πληρωμένη.... «Κυρία LePen, το βασικό στοιχείο του οικονομικού σας προγράμματος είναι η επιβολή δασμών σε εισαγόμενα προϊόντα. Το 80% των φαρμάκων στη Γαλλία είναι εισαγόμενα. Άρα, αν εκλεγείτε, σύμφωνα με το πρόγραμμά σας, θα ακριβύνει το 80% των φαρμάκων. Μη μας λέτε ο,τι να 'ναι εδώ πέρα». Εδώ είχαμε μια εξαιρετική στιγμή στην αντιπαράθεση του λαϊκισμού με τον συγκροτημένο λόγο. Με καθαρή νίκη του δεύτερου.

Το τελευταίο που πρέπει να κρατήσουμε από τις εκλογές αυτές είναι ότι, επιτέλους, στην ασυναρτησία, στα fake news και στην συνωμοσιολογία (που έχουν κατακλύσει κυρίως το διαδίκτυο) δόθηκε οργανωμένη απάντηση! Με μπροστάρη την Monde (που ξεσκέπασε τα 19 Ψέματα της LePen στο debate) οι γάλλοι δημοσιογράφοι έκαναν εξαιρετική δουλειά και σχεδόν δεν άφησαν τίποτα αναπάντητο. Και ευτυχώς, η αποκάλυψη των ψεμάτων διαδόθηκε εντυπωσιακά γρήγορα στο διαδίκτυο και στον τύπο και στην τηλεόραση. Και ίσως και αυτό να έπαιξε ρόλο στη δημιουργία ρεύματος υπέρ Macron (και σίγουρα κατά LePen). Το πάθημα των Αμερικανών έγινε μάθημα στους Γάλλους...