Ένα στενάχωρο καλοκαίρι

Επιμένει το καλοκαίρι ανυποχώρητο στα δικαιώματά του. Πήρε το αστικό άγχος τους θαλασσινούς δρόμους αναζητώντας απεγνωσμένα ανακούφιση. Στο πλοίο για το νησί κανείς δεν κοιτάζει τις ειδήσεις των οκτώ, όλοι έχουν γυρισμένη την πλάτη στην τηλεόραση. Ο πρωθυπουργός στέλνει επιστολές απελπισίας στους ευρωπαίους εταίρους. Στέλνει επιστολές, κάνει τηλεφωνήματα, ταξίδια αστραπή, συνέδρια, οι σύμβουλοι προκρίνουν επικοινωνιακές τακτικές και δημοσιότητα. Εκατό συνεντεύξεις, λένε, θα δώσει ο υπουργός οικονομικών στον παγκόσμιο Τύπο και τα κανάλια που τον πολιορκούν.

Ωστόσο, η ανακύκλωση του ρητορικού μετασχηματισμού των δεδομένων μέσω της αποθέωσης ενός ευφάνταστου κρυπτικού λεξιλογίου που μέχρι χτες έφριττε με μια ενδεχόμενη αναδιάρθρωση και σήμερα μας βομβαρδίζει με επιλεκτικές, ελεγχόμενες κλπ χρεοκοπίες θα φτάσει κάποια στιγμή στο τέλος της, ενδεχομένως από μια μπανάλ αφορμή. Χτες ήταν τα δάνεια του δήμου Ζωγράφου και του δήμου Αχαρνών, σήμερα ο πλήρης δημοσιονομικός εκτροχιασμός που εμφανίζει η εκτέλεση του προϋπολογισμού στο πρώτο εξάμηνο του έτους, με τη «μαύρη τρύπα» να έχει ανέβει στα 4,542 δισ. ευρώ από 3,176 δισ. ευρώ που ήταν στο πεντάμηνο Ιανουαρίου -Μαΐου, αύριο μπορεί να είναι ένα δυστύχημα, μια πυρκαγιά, η γρίπη του κυρίου Γιουνκέρ, Τρισέ, η προσγείωση εξωγήινων. Όλα κρέμονται από μια κλωστή.

Μοιάζουν αποκαλυπτικές, μοιραίες οι εξελίξεις, καθώς μια υπερπαραγωγή ρητορικής γύρω από την κρίση σε συνδυασμό με το έλλειμμα κάθε παραγωγής, πραγματικής και συμβολικής στη χώρα, σκοτώνει εδώ κι ενάμισι χρόνο κάθε δυνατότητα λογικής προσέγγισης του προβλήματος. Μεγαλοστομίες κινδύνου ή εφησυχασμού εκτοξεύουν τα πυρά τους εναντίον μας και διαδέχονται η μία την άλλη, χωρίς να φαίνεται πουθενά ένα σχέδιο –που διαμορφώνεται, αλλάζει, τροποποιείται αλλά παραμένει σχέδιο που κάποιοι ακολουθούν, παρακολουθούν, εφαρμόζουν. Αυτή η κατάσταση είναι πάνω απ΄ όλα μια κρίση αξιοπιστίας. Επιστολές αντί για ουσιαστικές συνεργασίες, ανακοινώσεις αντί για επίμονη προσπάθεια, χαμόγελα και φιλιά αντί για σκληρές διαπραγματεύσεις εμπειρογνώμων. Η μηχανή που παράγει χρέος κι αναποτελεσματικότητα συνεχίζει στο φουλ, εξακολουθώντας να τροφοδοτείται με αναξιοκρατία, παραγοντισμό, τις συνήθεις πρακτικές διαχείρισης. Η μηχανή που πρέπει να μπει μπροστά για να παράγει η χώρα προϊόντα, υπηρεσίες, θέσεις εργασίας, αυτοεκτίμηση για τους νέους ανθρώπους, συμπεριφορές ευθύνης, παραμένει θλιβερά σβησμένη. Ένας αφρός πολιτικής συνομιλεί με σκληρούς εκτελεστές συμβολαίων συμφερόντων, πελατείες, τοκογλύφους και εκβιαστές κάθε είδους αλλά δεν βρίσκει τη γλώσσα να συνομιλήσει με τον πολίτη που αγωνιά. Όσοι φαντάστηκαν τη σύγχρονη διακυβέρνηση σαν facebook αιωρούνται τώρα ζαλισμένοι κι αδύναμοι.

Στο προχτεσινό Eurogroup η πτώχευση της χώρας συζητιόταν σε όλες τις γλώσσες και σε όλες τις εκδοχές χωρίς μια θέση, μια ομάδα, μια πραγματική-ρεαλιστική-επεξεργασμένη-πειστική πρόταση από την ελληνική πλευρά. Φαίνεται πως το πολιτικό σύστημα και η κυβέρνηση δεν καταφέρνουν πια να παράγουν παρά μόνο χρεοκοπία και προσχήματα ευθυνών. Προσπαθώντας απεγνωσμένα να περισώσουν τα κεκτημένα τους, διασπαθίζουν και την τελευταία πιθανή δυνατότητα διάσωσης και εξόδου από την κρίση. Οι επίγονοι αποδείχθηκαν μοιραίοι στην πορεία της χώρας, μετατρέποντάς την από ευρωπαϊκή δημοκρατία με εκσυγχρονιστική τάση σε ένα υβριδικό πείραμα που κανείς δεν μπορεί να μαντέψει πού θα καταλήξει.

Θα γράψω στο φανελάκι μου for sale, μου λέει ο Β. Ας με αγοράσει κάποιος, φτηνά, ας δώσει ό,τι νομίζει κι αν δεν του κάνω ας με πετάξει στα σκουπίδια. Ετών 23, άνεργος, νιώθει ήδη πεταμένος στα σκουπίδια. Βλέπω την απελπισία στα μάτια του, μου λείπουν οι λέξεις για να τον παρηγορήσω. Περνάμε με μερικούς φίλους λίγες ώρες εθελοντισμού την τελευταία μας Τρίτη πριν το καλοκαίρι στον παιδότοπο της Κοινότητας των Αφγανών Προσφύγων στο Μεταξουργείο. Καμιά σαρανταριά πιτσιρίκια βουίζουν γύρω από χαρτιά και ξυλομπογιές. Ζωγραφίζουν σπίτια, μικρά, μεγάλα, με ήλιους και φεγγάρια να λάμπουν ψηλά. Πιο κει οι μητέρες, χλωμές και σβησμένες, περιμένουν ένα πιάτο με όσπρια, το μοναδικό γεύμα της ημέρας. Έχουν διασχίσει ολόκληρη την Ασία για να φτάσουν σε μια Ελλάδα που παραπαίει, σε μια Ευρώπη αβέβαιη για την κατεύθυνσή της και ζαλισμένη.

Γυρίζω σπίτι και φτιάχνω το σακίδιο για το νησί. Διαλέγω να πάρω μαζί μου την Ιστορία της Ευρώπης, του αγαπημένου Τόνι Τζαντ. Νιώθω την ανάγκη να ξαναδιαβάσω την περιγραφή των περιπετειών αυτής της ηπείρου που γέννησε ένα μοναδικό κοινωνικό μοντέλο. Να ξαναδώ όλες τις λεπτομέρειες της ευρωπαϊκής περιπέτειας που για μισό αιώνα προσπάθησε να θεραπεύσει το τραύμα του φασισμού και του Ολοκαυτώματος. Που κατάφερε να αφήσει πίσω τους πολέμους και τράφηκε με την ανθρώπινη προσδοκία για αξιοπρέπεια του πολίτη, κράτος δικαίου και πρόνοιας, με την προσπάθεια για ευημερία, με την προσήλωση στη δημοκρατία. Τώρα που μπαίνει σε αμφισβήτηση τόσο πολύ αυτό το μοντέλο και μαζί η ζωή που ζήσαμε εκατομμύρια άνθρωποι, θέλω να ξαναδιαβάσω την περιγραφή του από κάποιον που του έχω εμπιστοσύνη. Είναι αυτή η εμπιστοσύνη που έχει κάποιος ανάγκη για να σκέφτεται λογικά και να αισθάνεται ότι είναι σε θέση να δράσει.