Πανεπιστήμια: Η ασυλία της βίας και η πολιτική ευθύνη της ανοχής

Οι καταγγελίες για την επίθεση στο Μαθηματικό, με μολότοφ, ξυλοδαρμούς και ακόμη και χρήση τσεκουριού, επαναφέρουν ένα ερώτημα που το ελληνικό πολιτικό σύστημα αποφεύγει συστηματικά: πόση βία χρειάζεται ακόμη για να πάψει η προστασία των πανεπιστημίων να αντιμετωπίζεται ως ιδεολογικό πρόβλημα;

Το ζήτημα υπερβαίνει το συγκεκριμένο περιστατικό. Αφορά την αδυναμία της πολιτείας να επιβάλει τη νομιμότητα και την υποκρισία όσων αντιμετωπίζουν την αστυνομική παρουσία ως μεγαλύτερη απειλή από τη δράση βίαιων ομάδων. Πρόκειται για μια βαθιά πολιτική αντίφαση που έχει αποκτήσει χαρακτηριστικά θεσμικής παθογένειας.

Ας απαντήσουν, λοιπόν, οι ευαίσθητοι υπερασπιστές του πανεπιστημιακού ασύλου. Ποια δημοκρατική κατάκτηση προστατεύεται όταν οργανωμένες ομάδες καθορίζουν ποιος θα μιλήσει, ποιος θα σπουδάσει και ποιος θα εκφράσει διαφορετική άποψη; Ποια ελευθερία υπηρετείται όταν η άσκησή της εξαρτάται από την ανοχή εκείνων που επιβάλλονται με τη βία;

Ένα τμήμα του πολιτικού κόσμου καλλιέργησε μια ιδιότυπη ιεράρχηση δικαιωμάτων. Η συλλογική διαμαρτυρία απέκτησε σχεδόν απόλυτη προτεραιότητα, ακόμη και όταν παραβίαζε την προσωπική ελευθερία των υπολοίπων. Η εφαρμογή του νόμου βαφτίστηκε καταστολή, ενώ ο εκφοβισμός συχνά καλύφθηκε πίσω από πολιτικές ταυτότητες και επαναστατική φρασεολογία. Έτσι, το δημόσιο πανεπιστήμιο κινδυνεύει να μετατραπεί από χώρο ισότιμης συμμετοχής σε πεδίο επιβολής οργανωμένων μειοψηφιών.

Το πανεπιστημιακό άσυλο κατακτήθηκε για να προστατεύει την ελεύθερη σκέψη απέναντι στον κρατικό αυταρχισμό. Η χρησιμοποίησή του ως πολιτικής ασπίδας για πράξεις βίας αποτελεί προσβολή της ιστορικής του καταγωγής. Το Πολυτεχνείο του 1973 συμβολίζει τον αγώνα για δημοκρατία και ελευθερία. Η επίκλησή του για τη δικαιολόγηση του τραμπουκισμού αποτελεί ιστορική και πολιτική διαστρέβλωση.

Η κυβέρνηση, από την πλευρά της, οφείλει να αναμετρηθεί με το αποτέλεσμα της δικής της πολιτικής. Η ασφάλεια στα πανεπιστήμια αποτελεί ευθύνη διακυβέρνησης και όχι πεδίο επικοινωνιακής αντιπαράθεσης. Η πολιτική βούληση κρίνεται στην εφαρμογή των νόμων, στην αποτελεσματικότητα των θεσμών και στην προστασία της πανεπιστημιακής κοινότητας. Απαιτούνται πρόληψη, άμεση αντιμετώπιση των εγκληματικών πράξεων και αστυνομία με αναλογικότητα και λογοδοσία.

Η ευθύνη, ωστόσο, επεκτείνεται και σε όσους καταγγέλλουν τον κρατικό αυταρχισμό, αλλά αναζητούν ιδεολογικές δικαιολογίες όταν η αυθαιρεσία εμφανίζεται με αντικρατικό προσωπείο. Η υπεράσπιση των συλλογικών δικαιωμάτων αποκτά πραγματικό δημοκρατικό περιεχόμενο όταν συνοδεύεται από τον σεβασμό της ατομικής ελευθερίας και της σωματικής ακεραιότητας κάθε φοιτητή.

Η δημοκρατία απαιτεί συνέπεια. Ο εκφοβισμός, η φίμωση και η βίαιη επιβολή παραμένουν αυταρχικές πρακτικές, ανεξάρτητα από τα συνθήματα που τις συνοδεύουν. Το προοδευτικό λεξιλόγιο προσφέρει πολιτική ταυτότητα, όχι ασυλία.

Το πραγματικό δίλημμα αφορά την εξουσία μέσα στα πανεπιστήμια: θα την ασκούν οι δημοκρατικοί θεσμοί ή εκείνοι που θεωρούν τη βία προνόμιο της ιδεολογίας τους;

Η κυβέρνηση οφείλει να εγγυηθεί τη νομιμότητα. Και όσοι επικαλούνται τη δημοκρατία για να δικαιολογήσουν την αυθαιρεσία των ιδεολογικά οικείων τους οφείλουν να αναλάβουν την πολιτική ευθύνη των επιλογών τους. Γιατί η επιλεκτική εφαρμογή των δημοκρατικών αρχών μετατρέπει την υποκρισία σε άλλοθι της βίας.