Πεδίον του Άρεως: Ένα μονόζυγο, μια γνωμάτευση και μια αναμονή για τον χώρο άθλησης

Λίγα μέτρα από την κεντρική είσοδο και ανάμεσα στα δέντρα, τα αγάλματα και τις σκιερές διαδρομές, μια μικρή ομάδα ανθρώπων κάνει γυμναστική σε αυτοσχέδιες υποδομές. Κάποιοι χρησιμοποιούν μονόζυγα που τοποθετήθηκαν στα δέντρα με πρωτοβουλία πολιτών.

Άλλοι στρώνουν κομμάτια απορροφητικού δαπέδου που είχαν απομείνει από εργασίες σε παιδικές χαρές. Δεν πρόκειται για οργανωμένο χώρο άθλησης. Είναι όμως η απόδειξη ότι η ανάγκη υπάρχει.

Η συζήτηση για την επαναλειτουργία του ιστορικού χώρου άθλησης ενηλίκων, μιας έκτασης περίπου πέντε στρεμμάτων μέσα στο Πεδίον του Άρεως, έχει επιστρέψει. 

Οι κάτοικοι που πρωτοστάτησαν τα προηγούμενα χρόνια στην προσπάθεια διάσωσης του Πεδίου του Άρεως υποστηρίζουν ότι ο χώρος άθλησης υπήρχε επί δεκαετίες και αποτελούσε τμήμα της καθημερινής ζωής του Πεδίου του Άρεως - και μπορεί να επαναλειτουργήσει. Τρέχουν μάλιστα μία ηλεκτρονική ψηφοφορία, που ήδη έχει συγκεντρώσει περίπου 1.200 υπογραφές.

Η Περιφέρεια Αττικής, από την πλευρά της, δηλώνει ότι η δημιουργία του έχει ήδη ενταχθεί στον σχεδιασμό της και βρίσκεται εν αναμονή των απαραίτητων εγκρίσεων και της χρηματοδότησης.

Η άθληση με αυτοσχέδια μέσα

Ο Κριστιάν, που μένει στην περιοχή της Βικτώριας, έρχεται κάθε μέρα στο πάρκο για να αθληθεί και να βγάλει βόλτα τους δύο σκύλους του. «Γενικά είναι ένα πρόβλημα το ότι στο Πεδίο του Άρεως δεν έχεις χώρο να αθληθείς». Θυμάται το πάρκο αλλιώς: «Μικρός όταν ερχόμουν είχε πράγματα για την άθληση, τώρα όχι». Το ότι μπορεί να κάνει κάτι σήμερα το χρωστάει στην πρωτοβουλία κάποιων άλλων επισκεπτών - «τουλάχιστον κάνανε την πατέντα κάποια άτομα κι έχουμε τα μονόζυγα».

Όπως λέει, αρκετός κόσμος μαζεύεται στο σημείο και είναι σίγουρος ότι θα ερχόταν περισσότερος αν υπήρχε κατάλληλη υποδομή. «Αν δεν είναι για μας το πάρκο, για ποιον είναι;»

Λίγα μέτρα παραπέρα, ο Ιταλοκύπριος Τζούλιο Φιλίπο Ντερίκο κάνει την καθημερινή του καλισθενική γυμναστική. Για εκείνον ο χώρος δεν είναι μόνο γυμναστήριο, είναι και σημείο συνάντησης για όσους μένουν στις γύρω γειτονιές. Το αίτημά του απλό: «Να βάλουν όργανα, μονόζυγα, δίζυγα, νερό», καθώς στον χώρο υπάρχουν βρύσες.
Πίσω από αυτή την καθημερινή σκηνή κρύβεται το πιο ενδιαφέρον κομμάτι της ιστορίας: Το ερώτημα γιατί ο χώρος δεν έχει ακόμη επαναλειτουργήσει όπως παλιά;

Οι άνθρωποι του Συλλόγου «Αθηνά» Πεδίον Άρεως - Γιάννης Γογώνης, Δημήτρης Καλαντζής και Θοδωρής Καλαβρέζος - δίνουν τη δική τους εκδοχή. Η Περιφέρεια, λένε, επί καιρό απαντούσε ότι δεν μπορεί να επέμβει: το απαγόρευε ο Δασάρχης, καθώς δεν υπήρχε ολοκληρωμένο σχέδιο και μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων. 

Ο Σύλλογος προκάλεσε τότε επίσημη γνωμάτευση από το Δασαρχείο. Και η απάντηση, σύμφωνα με την περιγραφή τους, αλλάζει την εικόνα: εφόσον στο σημείο προϋπήρχε αδειοδοτημένος χώρος άθλησης, δεν χρειάζεται -ούτε πρόκειται να εκδοθεί- νέα άδεια, παρά επιτρέπονται εργασίες επισκευής και επαναλειτουργίας.

Το Δασαρχείο, δηλαδή, δεν προβάλλει αντίρρηση να ξαναγίνει ο χώρος αυτό που ήταν. Η αρμοδιότητα, τονίζουν, ανήκει αποκλειστικά στην Περιφέρεια.

Η απάντηση της Περιφέρειας

Σύμφωνα με πηγές της Περιφέρειας Αττικής, η δημιουργία χώρου εκγύμνασης ενηλίκων βρίσκεται ήδη στον σχεδιασμό της και έχει ενταχθεί στη διαχειριστική μελέτη του πάρκου.

Η Ρίτα Μωραϊτάκη Πικρού, Αντιπεριφερειάρχης Αλσών, Πάρκων και Υγείας Ζώων της Περιφέρειας Αττικής, μιλώντας στην ATHENS VOICE, τόνισε: «Εμείς θα κάνουμε τον χώρο άθλησης». Όπως εξηγεί, ο σχεδιασμός τελεί υπό την προϋπόθεση της έγκρισης από τη Διεύθυνση Δασών Αθηνών, ενώ παράλληλα αναζητείται χρηματοδότηση μέσω των Ολοκληρωμένων Χωρικών Επενδύσεων του ΕΣΠΑ.

Στο ερώτημα για το χρονοδιάγραμμα, απαντά: «Δεν θα ήθελα να δώσω ένα χρονικό περιθώριο, αλλά πιστεύω ότι μέσα στις αρχές του '27 θα έχει ολοκληρωθεί. Πολλά πράγματα δεν είναι και στα δικά μας χέρια, περιμένουμε τις εγκρίσεις, αλλά είναι κάτι που το θέλω και εγώ πάρα πολύ γιατί πιστεύω πολύ στη γυμναστική ενηλίκων και στις δραστηριότητες όλων των ηλικιών μέσα στα πάρκα».

Από το «γκέτο», στο πάρκο που ξαναγέμισε ζωή

Για να κατανοήσει κανείς γιατί η συγκεκριμένη διεκδίκηση έχει αποκτήσει έντονο συμβολισμό, πρέπει να γυρίσει λίγα χρόνια πίσω. «Το 2017 και το 2018 το Πεδίον του Άρεως δεν ήταν πάρκο. Ήταν ένα γκέτο», λέει ο Δημήτρης Καλαντζής. Όπως θυμάται, η κατάσταση εκείνη την περίοδο είχε φτάσει σε οριακό σημείο. Η διακίνηση ναρκωτικών κυριαρχούσε σε μεγάλο μέρος του πάρκου, εκατοντάδες άνθρωποι ζούσαν σε άθλιες συνθήκες στους χώρους του.

Ο Θοδωρής Καλαβρέζος θυμάται ότι «δεν υπήρχε φως. Το βράδυ το πάρκο ήταν μια μαύρη τρύπα στον χάρτη της Αθήνας. Οι κάτοικοι της Κυψέλης και της ευρύτερης περιοχής νιώθαμε ότι μας είχαν αφαιρέσει έναν δημόσιο χώρο που μας ανήκε».

Η κινητοποίηση ξεκίνησε αυθόρμητα. Σύμφωνα με τον Γιάννη Γογώνη, άνθρωποι με διαφορετικές πολιτικές αφετηρίες βρέθηκαν στην ίδια πλευρά επειδή αντιμετώπιζαν το ίδιο πρόβλημα. «Αρχίσαμε να τραβάμε φωτογραφίες, να κάνουμε αναρτήσεις, να δείχνουμε στον κόσμο τι συμβαίνει, γιατί τα επίσημα χείλη έλεγαν ότι όλα είναι καλά. Δεν ήταν όμως».

Οι κάτοικοι διοργάνωσαν παρεμβάσεις και συγκεντρώσεις μέσα στο πάρκο. «Κάναμε πορείες μέσα στο σκοτάδι με φακούς. Θέλαμε να δείξουμε ότι είμαστε εδώ και δεν φεύγουμε», θυμάται ο Δ. Καλαντζής.

Το επόμενο βήμα για το πάρκο

Σήμερα η εικόνα είναι διαφορετική. Το Πεδίον του Άρεως έχει επιστρέψει στην καθημερινότητα χιλιάδων ανθρώπων. Ο φωτισμός έχει βελτιωθεί, οι διαδρομές είναι γεμάτες δρομείς, οικογένειες με παιδιά, ανθρώπους που βγάζουν βόλτα τα σκυλιά τους ή απλώς αναζητούν λίγη δροσιά στο κέντρο της Αθήνας.

«Το πάρκο έχει πάρα πολύ κόσμο. Και μέχρι τις 11 το βράδυ βλέπεις οικογένειες, παιδιά, κόσμο που περπατάει», λέει ο Γιάννης Γογώνης.

Οι δρομείς αποτελούν μία από τις πιο σταθερές κοινότητες χρηστών του χώρου. Οι διαδρομές του πάρκου φιλοξενούν καθημερινά ανθρώπους κάθε ηλικίας, ενώ σημαντική παρουσία έχουν και οι ιδιοκτήτες σκύλων, οι οποίοι εδώ και χρόνια ζητούν τη δημιουργία ειδικού πάρκου σκύλων.

Οι κάτοικοι αναγνωρίζουν ότι η κατάσταση έχει βελτιωθεί σημαντικά σε σχέση με το παρελθόν. Επιμένουν όμως ότι η συντήρηση παραμένει κρίσιμο ζήτημα.

Για τον χώρο άθλησης ενηλίκων, επιμένουν ότι δεν μιλούν για μια μεγάλη κατασκευή ούτε για παρέμβαση που θα αλλοιώσει τον χαρακτήρα του πάρκου. Αντίθετα, περιγράφουν ένα σχετικά μικρό έργο σε μια γωνιά του Πεδίου του Άρεως, με βασικά όργανα εκγύμνασης και εγκαταστάσεις που θα επιτρέπουν σε ανθρώπους διαφορετικών ηλικιών να αθλούνται δωρεάν.

Συνδέουν δε την πρότασή τους και με την προσβασιμότητα, καθώς το Πεδίον του Άρεως αποτελεί έναν από τους λίγους μεγάλους δημόσιους χώρους της Αθήνας που διαθέτουν σχετικά ήπιο ανάγλυφο και μπορούν με περιορισμένες παρεμβάσεις να γίνουν περισσότερο φιλικοί προς τα άτομα με αναπηρία.

«Το ιδανικό θα ήταν να μπορούν άνθρωποι με αναπηρία να έρχονται μόνοι τους, χωρίς να χρειάζονται συνοδό, να κάνουν τη βόλτα τους και ενδεχομένως να αθλούνται εδώ με τον κατάλληλο εξοπλισμό», σημειώνουν.