Δεν αρκεί μόνο η Τροχαία για το κυκλοφοριακό πρόβλημα

Η ανακοίνωση του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη για τη δημιουργία της ομάδας «Κόμβος», με στόχο την καλύτερη αντιμετώπιση του κυκλοφοριακού προβλήματος, αποτελεί μια ενδιαφέρουσα πρωτοβουλία. Η ενίσχυση της παρουσίας της Τροχαίας στους δρόμους και ο καλύτερος συντονισμός των επιχειρησιακών παρεμβάσεων μπορούν να συμβάλουν στη βελτίωση της καθημερινής λειτουργίας της πόλης.

Ωστόσο, η πρωτοβουλία αυτή αναδεικνύει και ένα προφανές ερώτημα: γιατί χρειάστηκε να περάσει τόσος χρόνος μέχρι να υπάρξει μια τέτοια ενεργοποίηση;

Η Αθήνα αντιμετωπίζει εδώ και δεκαετίες ένα οξύ κυκλοφοριακό πρόβλημα. Τα τελευταία χρόνια το πρόβλημα έγινε καθημερινή γάγγραινα για εκατομμύρια πολίτες. Η συνεχής αύξηση των αυτοκινήτων, η περιορισμένη χωρητικότητα του οδικού δικτύου, η ανεπαρκής διαχείριση της στάθμευσης και οι αδυναμίες των δημόσιων συγκοινωνιών δημιουργούν ένα σύστημα που λειτουργεί μόνιμα στα όρια της συμφόρησης.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η ενίσχυση των ελέγχων της Τροχαίας έχει ασφαλώς αξία. Ιδίως οι προληπτικοί έλεγχοι για την οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ έχουν δείξει ότι όταν οι έλεγχοι είναι συστηματικοί και ορατοί, μπορούν να αλλάξουν τη συμπεριφορά των οδηγών και να μειώσουν επικίνδυνες πρακτικές.

Η επιβολή των κανόνων κυκλοφορίας είναι απαραίτητη προϋπόθεση για μια πιο ασφαλή και πιο λειτουργική πόλη.

Δεν αρκεί όμως.

Η Τροχαία μπορεί να επιβάλει τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας. Δεν μπορεί όμως να σχεδιάσει την κινητικότητα μιας μητρόπολης.

Το κυκλοφοριακό είναι πρωτίστως ζήτημα συγκοινωνιακού, πολεοδομικού και περιβαλλοντικού σχεδιασμού. Οι ευρωπαϊκές πόλεις που κατάφεραν να μειώσουν τη συμφόρηση το πέτυχαν επειδή επένδυσαν συστηματικά σε αξιόπιστα μέσα μαζικής μεταφοράς και σε μια διαφορετική οργάνωση του δημόσιου χώρου. Χρειάζεται άλλη λογική, άλλο υπόδειγμα.

Η επέκταση του μετρό, η ενίσχυση των λεωφορειολωρίδων, η αναβάθμιση των λεωφορειακών γραμμών, η επίλυση του θέματος της φορτοεκφόρτωσης, ο επανασχεδιασμός κόμβων και διασταυρώσεων, και η δημιουργία ασφαλών υποδομών για πεζούς και ποδήλατα αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για να περιοριστεί η εξάρτηση από το αυτοκίνητο.

Εξίσου σημαντική είναι και η πολιτική στάθμευσης. Η ανεξέλεγκτη στάθμευση στους δρόμους μειώνει την πραγματική χωρητικότητα του οδικού δικτύου και επιβαρύνει σημαντικά τη ροή της κυκλοφορίας.

Το κυκλοφοριακό πρόβλημα είναι τελικά κάτι περισσότερο από ένα τεχνικό ζήτημα. Αφορά τον τρόπο με τον οποίο οργανώνουμε την πόλη και τον τρόπο με τον οποίο μοιραζόμαστε τον δημόσιο χώρο.

Η ομάδα «Κόμβος» της Τροχαίας μπορεί να βελτιώσει τη διαχείριση της καθημερινής κυκλοφορίας. Μπορεί να ενισχύσει την επιτήρηση και να περιορίσει ορισμένες από τις πιο εμφανείς παραβάσεις. Η πρόβλεψη για 25% βελτίωση φαίνεται πάντως υπεραισιόδοξη.

Η ουσιαστική λύση, όμως, βρίσκεται σε μια ολοκληρωμένη πολιτική μεταφορών, με διυπηρεσιακή οργάνωση διοικητικών δομών μεταξύ Υπουργείου Μεταφορών, Υπουργείου Περιβάλλοντος και Τροχαίας. Με άλλα λόγια να διαμορφώσουμε μια συνεκτική στρατηγική, οριζόντια σε όλες τις κυβερνητικές πολιτικές.

Γιατί το κυκλοφοριακό πρόβλημα μιας πόλης δεν λύνεται μόνο με περισσότερη Τροχαία. Λύνεται με καλύτερη πόλη, που εξασφαλίζει ο σχεδιασμός και η συνεχής παρακολούθηση και παρέμβαση. Υπάρχουν εκατοντάδες πράγματα που θα έπρεπε να κάνουμε αλλά δεν κάνουμε.