Ο Ορέστης της Κύπρου: Η υπόθεση του Νίκου Μεταξά, του πρώτου κατά συρροή γυναικοκτόνου του νησιού

Η υπόθεση του «Ορέστη» συγκλόνισε όχι μόνο την Κύπρο αλλά και ολόκληρο τον ελληνόφωνο κόσμο. Για πρώτη φορά στην ιστορία της χώρας αποκαλύφθηκε η δράση ενός κατά συρροή γυναικοκτόνου που είχε καταφέρει για χρόνια να δρα σχεδόν απαρατήρητος. Ο άνθρωπος πίσω από το ψευδώνυμο «Ορέστης» ήταν ο Νίκος Μεταξάς, αξιωματικός της Εθνικής Φρουράς, πατέρας δύο παιδιών και φαινομενικά ένας συνηθισμένος οικογενειάρχης. Πίσω όμως από αυτή την εικόνα κρυβόταν ένας από τους πιο ψυχρούς και επικίνδυνους γυναικοκτόνους που γνώρισε ποτέ η Κύπρος.

Η υπόθεση άρχισε να αποκαλύπτεται το 2019, όταν εντοπίστηκε ένα πτώμα σε εγκαταλελειμμένο μεταλλείο στην περιοχή του Μιτσερού. Η ανακάλυψη αυτή οδήγησε τις αρχές σε μια έρευνα που τελικά αποκάλυψε μια σειρά φρικτών εγκλημάτων που είχαν διαπραχθεί μεταξύ 2016 και 2018. Σύντομα αποδείχθηκε ότι τα θύματα ήταν κυρίως μετανάστριες, πολλές από τις οποίες εργάζονταν ως οικιακές βοηθοί στην Κύπρο. Ο Νίκος Μεταξάς χρησιμοποιούσε το ψευδώνυμο «Ορέστης» στο διαδίκτυο και μέσω εφαρμογών γνωριμιών προσέγγιζε γυναίκες που ζούσαν μόνες στη χώρα. Δημιουργούσε μαζί τους μια φαινομενικά φιλική σχέση και στη συνέχεια τις συναντούσε από κοντά. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι γυναίκες αυτές εξαφανίζονταν μετά τη συνάντηση μαζί του. Για μεγάλο χρονικό διάστημα οι εξαφανίσεις δεν συνδέθηκαν μεταξύ τους, γεγονός που επέτρεψε στον δράστη να συνεχίσει τη δράση του.

Τα θύματα του Μεταξά προέρχονταν από διάφορες χώρες, όπως οι Φιλιππίνες, η Ρουμανία και το Νεπάλ. Πολλές από αυτές ήταν μητέρες που είχαν αφήσει τις οικογένειές τους πίσω για να εργαστούν στην Κύπρο και να στείλουν χρήματα στα παιδιά τους. Η επιλογή αυτών των θυμάτων θεωρήθηκε από πολλούς ως ένας από τους λόγους που οι εξαφανίσεις τους δεν προκάλεσαν άμεσα μεγάλη κινητοποίηση. Καθώς η αστυνομική έρευνα προχωρούσε, αποκαλύφθηκε ότι ο δράστης είχε δολοφονήσει συνολικά επτά ανθρώπους: πέντε γυναίκες και δύο μικρά κορίτσια. Οι γυναικοκτονίες έγιναν με διαφορετικούς τρόπους, όμως σε αρκετές περιπτώσεις ο δράστης στραγγάλιζε τα θύματα ή τα σκότωνε με ασφυξία. Μετά τις γυναικοκτονίες, πετούσε τα πτώματα σε εγκαταλελειμμένα μεταλλεία ή λίμνες. Ένα από τα πιο γνωστά σημεία της έρευνας ήταν η λεγόμενη «Κόκκινη Λίμνη».

Οι βαλίτσες με τα πτώματα στην Κόκκινη Λίμνη

Η Κόκκινη Λίμνη βρίσκεται κοντά στο χωριό Μιτσερό και είναι παλιό μεταλλείο γεμάτο νερό. Το έντονο κόκκινο χρώμα της οφείλεται σε μεταλλεύματα και χημικά που έχουν διαλυθεί στο νερό από τις παλιές εξορύξεις. Όταν ξεκίνησαν οι έρευνες το 2019 το νερό ήταν πολύ όξινο και γεμάτο μέταλλα, η ορατότητα ήταν σχεδόν μηδενική και ο πυθμένας ήταν γεμάτος παχιά λάσπη. Οι δύτες περιέγραφαν ότι δεν μπορούσαν να δουν ούτε το ίδιο τους το χέρι μέσα στο νερό. Οι ερευνητές γνώριζαν ότι ο δράστης είχε πετάξει βαλίτσες με πτώματα μέσα στη λίμνη. Για να τις βρουν, έπρεπε να ψάχνουν στα τυφλά, ψηλαφώντας τον πυθμένα με τα χέρια. Σε μια από τις καταδύσεις ένας δύτης ένιωσε κάτι σκληρό μέσα στη λάσπη, άρχισε να το τραβάει αργά και συνειδητοποίησε ότι ήταν βαλίτσα.

Μέσα στη βαλίτσα βρέθηκαν τα λείψανα ενός από τα θύματα. Η σκηνή αυτή θεωρείται μία από τις πιο σοκαριστικές στιγμές της έρευνας. Η επιχείρηση ήταν πολύ δύσκολη γιατί το νερό μπορούσε να καταστρέψει τον εξοπλισμό, η λάσπη «κατάπινε» αντικείμενα για χρόνια και υπήρχε κίνδυνος τοξικών αερίων και κατολισθήσεων. Για τον λόγο αυτό επιστρατεύτηκαν ειδικές ομάδες δυτών και εξοπλισμός από το εξωτερικό. Οι εικόνες από τις έρευνες στη λίμνη έγιναν παγκόσμια είδηση. Για εβδομάδες, η περιοχή του Μιτσερού βρισκόταν στο επίκεντρο των διεθνών μέσων ενημέρωσης, καθώς οι αρχές προσπαθούσαν να εντοπίσουν όλα τα θύματα του δράστη.

Η σύλληψη του Μεταξά ήρθε όταν οι αρχές εντόπισαν στοιχεία που τον συνέδεαν με ένα από τα θύματα. Κατά την ανάκριση ο ίδιος τελικά ομολόγησε τις γυναικοκτονίες και μάλιστα υπέδειξε στις αρχές ορισμένα από τα σημεία όπου είχε πετάξει τα πτώματα. Οι ομολογίες του οδήγησαν σε νέες έρευνες σε μεταλλεία, φρεάτια και λίμνες. Η αποκάλυψη της υπόθεσης προκάλεσε τεράστιο σοκ στην κυπριακή κοινωνία. Πολλοί πολίτες αναρωτήθηκαν πώς ήταν δυνατόν ένας άνθρωπος με τέτοιο προφίλ να καταφέρει να διαπράξει τόσα εγκλήματα χωρίς να εντοπιστεί νωρίτερα.

Ιδιαίτερα έντονη ήταν η κριτική προς τις αρχές για τον τρόπο που αντιμετωπίστηκαν αρχικά οι δηλώσεις εξαφάνισης ορισμένων θυμάτων. Ορισμένες οικογένειες είχαν δηλώσει την εξαφάνιση των συγγενών τους αρκετό καιρό πριν αποκαλυφθεί η υπόθεση. Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις οι έρευνες δεν προχώρησαν όσο γρήγορα θα περίμενε κανείς. Αυτό δημιούργησε έντονη δημόσια συζήτηση για το κατά πόσο οι αρχές έδωσαν την απαραίτητη σημασία στις υποθέσεις εξαφανίσεων μεταναστριών.

Η δίκη του Μεταξά πραγματοποιήθηκε το 2019 και θεωρήθηκε μία από τις πιο σημαντικές ποινικές υποθέσεις στην ιστορία της Κύπρου. Το δικαστήριο τον έκρινε ένοχο για επτά δολοφονίες και του επέβαλε επτά φορές ισόβια κάθειρξη. Η απόφαση αυτή θεωρήθηκε ιδιαίτερα αυστηρή αλλά και συμβολική, καθώς επρόκειτο για την πρώτη φορά που ένας σίριαλ κίλερ καταδικαζόταν στη χώρα.

Η υπόθεση άφησε βαθύ αποτύπωμα στην κοινωνία. Πέρα από το σοκ των εγκλημάτων, έφερε στο προσκήνιο ζητήματα όπως η προστασία των εργαζομένων μεταναστών, η αντιμετώπιση των εξαφανίσεων και η λειτουργία των αστυνομικών ερευνών. Πολλοί ζήτησαν μεταρρυθμίσεις ώστε να αποφευχθούν παρόμοια περιστατικά στο μέλλον. Παράλληλα, η υπόθεση προκάλεσε μεγάλο ενδιαφέρον από τα διεθνή μέσα ενημέρωσης. Εφημερίδες και τηλεοπτικά δίκτυα από όλο τον κόσμο κάλυψαν την ιστορία, παρουσιάζοντάς την ως μία από τις πιο σοκαριστικές εγκληματικές υποθέσεις της Ευρώπης τα τελευταία χρόνια.

Σήμερα, η ιστορία του «Ορέστη» παραμένει μια σκοτεινή υπενθύμιση του πόσο δύσκολο μπορεί να είναι να εντοπιστούν τέτοια εγκλήματα, ειδικά όταν τα θύματα ανήκουν σε κοινωνικές ομάδες που συχνά βρίσκονται στο περιθώριο. Η υπόθεση συνεχίζει να μελετάται από εγκληματολόγους και κοινωνιολόγους ως παράδειγμα για το πώς μπορούν να λειτουργούν οι κατά συρροή γυναικοκτόνοι αλλά και για το πώς οι κοινωνίες αντιδρούν όταν αποκαλύπτονται τέτοιες τραγωδίες.

Παρόλο που ο δράστης βρίσκεται πλέον στη φυλακή, η μνήμη των θυμάτων παραμένει ζωντανή. Για πολλές οικογένειες που έχασαν τους δικούς τους ανθρώπους, η δικαιοσύνη που αποδόθηκε δεν μπορεί να καλύψει το κενό που άφησε η απώλεια. Ωστόσο, η αποκάλυψη της αλήθειας και η τιμωρία του δράστη θεωρήθηκαν ένα σημαντικό βήμα για την αποκατάσταση της δικαιοσύνης.

Η υπόθεση του «Ορέστη» αποτελεί πλέον ένα από τα πιο σκοτεινά κεφάλαια της σύγχρονης ιστορίας της Κύπρου. Παράλληλα, λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι ακόμη και σε κοινωνίες που θεωρούνται ασφαλείς, μπορεί να υπάρξουν εγκλήματα που συγκλονίζουν ολόκληρη την κοινωνία και αλλάζουν για πάντα τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την ασφάλεια και τη δικαιοσύνη.

Μία από τις πιο σοκαριστικές λεπτομέρειες που προέκυψαν από τις ομολογίες του Νίκου Μεταξά ήταν η ψυχρότητα με την οποία περιέγραψε τα εγκλήματά του και ο τρόπος που κρατούσε «ενθύμια» από τα θύματά του. Κατά την έρευνα οι αρχές ανακάλυψαν ότι ο Μεταξάς φωτογράφιζε ορισμένα από τα θύματά του, κρατούσε φωτογραφίες στο κινητό ή στον υπολογιστή του και σε κάποιες περιπτώσεις τις κρατούσε ακόμη και μετά τις γυναικοκτονίες. Οι ανακριτές ανέφεραν ότι αντιμετώπιζε τις φωτογραφίες σαν «τρόπαια», κάτι που συναντάται σε ορισμένους κατά συρροή γυναικοκτόνους.

Στις καταθέσεις του, σύμφωνα με δημοσιεύματα, ο δράστης περιέγραψε με λεπτομέρειες τις γυναικοκτονίες, υπέδειξε στους αστυνομικούς πού πέταξε τα θύματα και μιλούσε χωρίς έντονη συναισθηματική αντίδραση. Η στάση αυτή σόκαρε ιδιαίτερα τους ερευνητές, καθώς έδινε την εντύπωση ότι αντιμετώπιζε τα εγκλήματα σχεδόν σαν γεγονότα χωρίς συναισθηματική βαρύτητα. Ένα από τα στοιχεία που προκάλεσαν μεγαλύτερη οργή στην κοινή γνώμη ήταν ότι ο Μεταξάς ομολόγησε πως δολοφόνησε και τα μικρά παιδιά δύο θυμάτων.

Τα παιδιά αυτά θεωρείται ότι σκοτώθηκαν επειδή μπορούσαν να τον αναγνωρίσουν ή για να μην μείνουν μάρτυρες. Η αποκάλυψη αυτή έκανε την υπόθεση ακόμη πιο φρικτή και προκάλεσε τεράστια συγκίνηση στην Κύπρο, καθώς τα θύματα περιλάμβαναν όχι μόνο γυναίκες αλλά και μικρά κορίτσια. Μετά την ομολογία του, υπήρξαν διαδηλώσεις και έντονη κριτική προς τις αρχές και ξεκίνησε μεγάλη συζήτηση για την προστασία των εργαζομένων μεταναστριών.

Η τελική καταδίκη του σε πολλαπλά ισόβια θεωρήθηκε από πολλούς ως μια αναγκαία αλλά μικρή παρηγοριά για τις οικογένειες των θυμάτων.

Τα θύματα ήταν:

• Μαρί Ρόουζ, 38 ετών από τις Φιλιππίνες. Το πτώμα της εντοπίστηκε στις 14 Απριλίου 2019, στο φρεάτιο του μεταλλείου στο Μιτσερό.
• Αριάν Παλάνας, 28 ετών από τις Φιλιππίνες. Το πτώμα της εντοπίστηκε στις 20 Απριλίου 2019, στο φρεάτιο του μεταλλείου στο Μιτσερό.
• Κάχτα Ανού, 30 ετών από το Νεπάλ. Το πτώμα της εντοπίστηκε στις 25 Απριλίου 2019, σε πηγάδι στο πεδίο βολής της Ορούντας.
• Λίβια Μπουνέα,36 ετών από τη Ρουμανία. Το πτώμα της εντοπίστηκε στις 28 Απριλίου 2019 μέσα σε βαλίτσα, στην Κόκκινη Λίμνη.
• Έλενα Μπουνέα, 8 ετών, από τη Ρουμανία. Κόρη της 36χρονης Λίβιας. Το πτώμα της εντοπίστηκε στις 5 Μαΐου 2019, μέσα σε βαλίτσα, στην Κόκκινη Λίμνη.
• Μαρικάρ Βαλντέζ, 29 ετών από τις Φιλιππίνες. Το πτώμα της εντοπίστηκε στις 4 Ιουνίου 2019, στην Κόκκινη Λίμνη.
• Σιέρρα Σεουτσάλιουτς, 6 ετών. Κόρη της 38χρονης Μαρί Ρόουζ. Το πτώμα της εντοπίστηκε στις 12 Ιουνίου 2019, στη λίμνη Μεμί στο Ξυλιάτο.

→ Ακούστε εδώ τα Podcast Criminal minds | Διάσημα εγκλήματα που συγκλόνισαν την Ελλάδα και τον κόσμο

→ Η υπόθεση του Νίκου Μεταξά απασχόλησε τα μεγαλύτερα διεθνή ειδησεογραφικά μέσα, που έστειλαν δημοσιογράφους και φωτορεπόρτερ στην Κύπρο για να καλύψουν από κοντά τις εξελίξεις.