Adolescence: Μαθαίνοντας τη ζωή από τα σίριαλ

Να ξεκινήσω με τα σπόιλερ (προσοχή γιατί αφορούν και πολλούς από όσους έχουν ήδη δει τη σειρά): το Adolescence είναι σειρά μυθοπλασίας. Οι άνθρωποι που είδατε ή θα δείτε στις οθόνες σας είναι ηθοποιοί που λένε τα λόγια ενός σεναρίου το οποίο (όπως όλα τα σενάρια) γράφτηκε για να αρέσει στους τηλεθεατές που θα παρακολουθήσουν τη σειρά. Η δράση και η κίνηση των ηθοποιών είναι σκηνοθετημένες (ίσως η κατάλληλη λέξη να είναι «χορογραφημένες») και μάλιστα με τέτοιο τρόπο ώστε να εξυπηρετούνται τα μονοπλάνα κάθε επεισοδίου που κι αυτά σκοπό έχουν να εντυπωσιάσουν. Ο σκοπός της σειράς δεν είναι η ενημέρωση, είναι η τηλεθέαση.

Τίποτα από τα παραπάνω δεν είναι κακό και το Adolescence μπορεί να είναι μια σπουδαία σειρά, ένα αριστούργημα που θα μείνει χαραγμένο για πάντα στη μνήμη όσων το έχουν δει, ένα τηλεοπτικό επίτευγμα και πολλά άλλα. Ένα πράγμα όμως δεν θα γίνει ποτέ: η πραγματικότητα.

Όλα αυτά τα γράφω γιατί εδώ και μέρες πέφτω διαρκώς πάνω σε συμπολίτες οι οποίοι βγάζουν συμπεράσματα για την πραγματικότητα εφήβων και των οικογενειών τους βασισμένοι στα όσα είδαν στη σειρά. Φτάνουν μάλιστα στο σημείο να παραθέτουν σκηνές ή διαλόγους της σειράς προκειμένου να εξηγήσουν ή να περιγράψουν τις συμπεριφορές πραγματικών ανθρώπων. Παίρνουν δηλαδή ένα σενάριο (γραμμένο ειδικά για να αρέσει και να συγκινήσει) και το αντιμετωπίζουν ως πραγματική ζωή. Όχι ως μια πιθανή εκδοχή της πραγματικότητας (που ούτε αυτό δεν μπορεί ποτέ να γίνει ένα προϊόν μυθοπλασίας) αλλά ως την πραγματικότητα την ίδια. Και αναλύουν και διαπιστώνουν και προβληματίζονται και ανησυχούν και ανακαλύπτουν τους έφηβους (όλους τους έφηβους) και τα αισθήματά τους με βασικό εργαλείο ένα σίριαλ. Ένα σενάριο. Γραμμένο ειδικά για να συγκινήσει τους τηλεθεατές. Αναπόφευκτα θυμάμαι τη γιαγιά μου που, όταν ήμουν μικρός, της έλεγα να μην στεναχωριέται από τα όσα έβλεπε στον «Μεθοριακό Σταθμό» γιατί «είναι έργο».

«Μα είναι βασισμένο σε πραγματικά γεγονότα» θα πει κάποιος και θα του απαντήσω ότι αυτό δεν λέει απολύτως τίποτα. Και τα «Τσακάλια» του Δαλιανίδη ή το «Χούλιγκαν. Κάτω τα χέρια από τα νιάτα» σε πραγματικά γεγονότα ήταν βασισμένα. Η εξάπλωση των ναρκωτικών, οι συμμορίες των μηχανόβιων, ο χουλιγκανισμός ήταν μια καινούργια πραγματικότητα για την Ελλάδα της δεκαετίας του ‘80 (που προφανώς αφορούσε μειοψηφίες όπως συνήθως συμβαίνει με τις εγκληματικές συμπεριφορές), αλλά κανείς δεν τα ανέλυσε βασισμένος στις σχετικές ταινίες. Όχι γιατί οι ταινίες δεν ήταν καλές (που δεν ήταν), αλλά γιατί για τους περισσότερους, από μια ηλικία και μετά, το όριο ανάμεσα στην πραγματικότητα και τη μυθοπλασία (ακόμα κι αυτή που επιχειρεί να περιγράψει την πραγματικότητα) είναι σαφές. Και για να αφήσω τον ελληνικό κινηματογράφο, φαντάζεστε κάποιος να ανέλυε τους νέους και τις συνήθειές τους, να πίστευε ότι κατάλαβε τα προβλήματα της εφηβείας και της κοινωνίας της δεκαετίας του ‘80 επειδή είδε το «Rumble Fish» του Κόπολα; 

Αν εξαιρέσουμε αυτές που μπαίνουν στην κατηγορία «φαντασία» ή «επιστημονική φαντασία», όλα τα άλλα βιβλία, ταινίες, σίριαλ βασίζονται στην πραγματικότητα. Ξεκινούν από πραγματικές καταστάσεις και μετά τις διαμορφώνουν για να βρουν κοινό. Και το μόνο που περιγράφουν με ακρίβεια δεν είναι «η πραγματικότητα» γενικώς αλλά η καλλιτεχνική αντίληψη για την πραγματικότητα του συγγραφέα, του σεναριογράφου και του σκηνοθέτη ειδικώς. Κι όταν στη μέση μπαίνουν και μονοπλάνα, όλα (σενάριο, σκηνοθεσία, πλοκή) αναγκαστικά υποκύπτουν στους περιορισμούς που βάζει αυτή η δύσκολη φόρμα.

Με λίγα λόγια, παρακολουθώντας δικαστικά δράματα δεν μαθαίνετε κανένα δικαστικό σύστημα, παρακολουθώντας ιατρικά δράματα δεν μαθαίνετε κανένα σύστημα υγείας και παρακολουθώντας κοινωνικά δράματα δεν μαθαίνετε την κοινωνία. Όπως έλεγα και στη γιαγιά μου, έργα είναι. Και μπράβο σας.