ΒΟΑΚ, Ολυμπία Οδός και HELLASTRON δείχνουν τον δρόμο για τα διόδια χωρίς μπάρες
Η μετάβαση σε διόδιαχωρίς μπάρες δεν αποτελεί πλέον θεωρητικό σενάριο, αλλά επίσημο σχεδιασμό του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών. Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο Βόρειος Οδικός Άξονας Κρήτης (ΒΟΑΚ), ο οποίος έχει σχεδιαστεί ως ο πρώτος κλειστός αυτοκινητόδρομος της χώρας που θα λειτουργήσει εξαρχής με σύστημα Free Flow, χωρίς παραδοσιακούς μετωπικούς σταθμούς διοδίων.
Η χρέωση θα πραγματοποιείται ηλεκτρονικά μέσω καμερών αναγνώρισης πινακίδων και πομποδεκτών, επιτρέποντας την αδιάκοπη ροή της κυκλοφορίας και αποφεύγοντας τις καθυστερήσεις που δημιουργούν οι ουρές στα διόδια, στοιχείο ιδιαίτερα κρίσιμο για την τουριστική και τοπική κίνηση της Κρήτης.
Το πρώτο βήμα προς τη χιλιομετρική χρέωση έγινε ήδη από την 1η Ιανουαρίου 2021 στην Ολυμπία Οδό, με την έναρξη λειτουργίας του συστήματος Hybrid ETC. Πρόκειται για την πρώτη εφαρμογή αναλογικής χρέωσης διοδίων στην Ελλάδα, η οποία επιτρέπει στους κατόχους του πομποδέκτη Olympia Pass να πληρώνουν με βάση την πραγματική απόσταση που διανύουν.
Στην πράξη, ο οδηγός διέρχεται από τον σταθμό διοδίων και χρεώνεται το πλήρες αντίτιμο της ζώνης. Αν εξέλθει νωρίτερα από το τέλος της διαδρομής, ειδικές ηλεκτρονικές πύλες αναγνωρίζουν τον πομποδέκτη και επιστρέφουν αυτόματα το ποσό που αντιστοιχεί στα χιλιόμετρα που δεν διανύθηκαν. Σύμφωνα με την Ολυμπία Οδό, το σύστημα μπορεί να προσφέρει έως και 76% χαμηλότερη χρέωση σε ορισμένες διαδρομές.
Το Hybrid βασίζεται σε ηλεκτρονικές πύλες (gantries), αισθητήρες, κάμερες και κεραίες που έχουν εγκατασταθεί σε 13 κόμβους του αυτοκινητοδρόμου, καταγράφοντας τις εισόδους και εξόδους των οχημάτων. Ωστόσο, δεν πρόκειται για πλήρες σύστημα ελεύθερης ροής. Οι μπάρες και οι συμβατικοί σταθμοί διοδίων παραμένουν σε λειτουργία, ενώ η χιλιομετρική χρέωση αφορά αποκλειστικά τους χρήστες πομποδεκτών. Όσοι πληρώνουν με μετρητά ή κάρτα συνεχίζουν να χρεώνονται με το υφιστάμενο ζωνικό σύστημα.
Για τον λόγο αυτό το Hybrid θεωρείται το μεταβατικό στάδιο ανάμεσα στα παραδοσιακά διόδια και το μοντέλο Free Flow, όπου οι μπάρες καταργούνται πλήρως και η χρέωση πραγματοποιείται αποκλειστικά ηλεκτρονικά.
Για το υπόλοιπο δίκτυο αυτοκινητοδρόμων, όπως η Αττική Οδός, ο ΠΑΘΕ και η Κεντρική Οδός, η πλήρης μετάβαση σε Free Flow αποτελεί τον επόμενο μεγάλο στόχο ψηφιοποίησης των οδικών μεταφορών. Ωστόσο, για να υλοποιηθεί απαιτούνται σημαντικές θεσμικές παρεμβάσεις. Κεντρικό ζήτημα αποτελεί η δημιουργία νέου νομοθετικού πλαισίου που θα καθορίζει τον τρόπο βεβαίωσης και είσπραξης των οφειλών σε περιπτώσεις μη πληρωμής, με ένα από τα σενάρια που εξετάζονται να προβλέπει διασύνδεση με την ΑΑΔΕ ώστε οι οφειλές να βεβαιώνονται ως δημόσια έσοδα.
Παράλληλα, κομβικό ρόλο έχει η HELLASTRON, ο φορέας που εκπροσωπεί τις εταιρείες παραχώρησης και λειτουργίας των ελληνικών αυτοκινητοδρόμων. Στόχος είναι η πλήρης διαλειτουργικότητα των συστημάτων, ώστε ένας ενιαίος πομποδέκτης ή μία κοινή ψηφιακή εφαρμογή να μπορεί να χρησιμοποιείται σε ολόκληρο το εθνικό δίκτυο.
Η κατεύθυνση θεωρείται πλέον δεδομένη. Ο ΒΟΑΚ θα αποτελέσει το πρώτο πλήρως ψηφιακό μοντέλο διοδίων στη χώρα, ενώ η σταδιακή κατάργηση των παραδοσιακών σταθμών διοδίων στο υπόλοιπο δίκτυο συνδέεται με την ωρίμανση των απαραίτητων νομοθετικών και τεχνολογικών προϋποθέσεων, ανοίγοντας τον δρόμο για μια νέα εποχή στις οδικές μετακινήσεις.
17°
