Οι Εβραίοι δεν θα μας «αντικαταστήσουν»

Στο Σάρλοτσβιλ της Βιρτζίνια, τη νύχτα της 11ης Αυγούστου 2017, λευκοί εθνικιστές κρατώντας πυρσούς διέσχισαν το Πανεπιστήμιο της Βιρτζίνια φωνάζοντας τρία συνθήματα εναλλάξ: «Δεν θα μας αντικαταστήσετε», «Οι Εβραίοι δεν θα μας αντικαταστήσουν», «Αίμα και χώμα». Η αλληλουχία ήταν το ίδιο το επιχείρημα. Ο ξένος έγινε ο κατονομασμένος δράστης, και ο δράστης έγινε αφορμή για να οριοθετηθεί μια μεταφυσική της εθνικότητας. Εννιά χρόνια μετά, η ίδια φράση συναρμολογείται στα ελληνικά — πιο αργά, πιο ευγενικά, ντυμένη με το λεξιλόγιο του αντιιμπεριαλισμού αλλά και της στεγαστικής δικαιοσύνης. Η ελληνική ακροδεξιά δεν θα μπορούσε να έχει γράψει μόνη της αυτό το σενάριο, αλλά η γραμματική του είναι αναγνωρίσιμη σε όποιον έχει διαβάσει το πρωτότυπο.

Τα νούμερα είναι το σημείο εισόδου και ταυτόχρονα το άλλοθι. Σύμφωνα με στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος που δημοσιεύθηκαν στις αρχές του 2026, οι Ισραηλινοί ήταν η μεγαλύτερη ομάδα ξένων αγοραστών ακινήτων τόσο στην Αττική όσο και στη Θεσσαλονίκη καθ’ όλη τη διάρκεια του 2025. Ο ίδιος ο δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας επικαλέστηκε την αύξηση κατά 90% των ισραηλινών Golden Visa το 2024, σαν ο αριθμός να ήταν απάντηση σε ένα σιωπηλό ερώτημα κι όχι απλώς πρόσχημα. Τίποτα απ’ όλα αυτά δεν είναι κρυφό. Οι Ισραηλινοί αγοραστές δρουν εντός ενός προγράμματος Golden Visa που σχεδίασε η κυβέρνηση Μητσοτάκη, αλλά μόνο αυτοί μεταξύ των ξένων αγοραστών έχουν χαρακτηριστεί αποικιακή απειλή. Βορειοευρωπαίοι συνταξιούχοι αγοράζουν ολόκληρα κρητικά χωριά χωρίς να γίνονται έποικοι. Γερμανοί συνταξιούχοι που μένουν στην Πελοπόννησο είναι απλοί τουρίστες. Κεφάλαια από τις χώρες του Κόλπου και ρωσικά κεφάλαια, ξεπλυμένα μέσω κυπριακών εταιρειών, κυριαρχούν σε μεγάλα τμήματα της αθηναϊκής αγοράς ακινήτων και παραμένουν αόρατα. Κινεζικά κεφάλαια ελέγχουν τον Πειραιά. Μόνο οι Ισραηλινοί περιγράφονται ως αποικιοκράτες. Ένα πλαίσιο που ενεργοποιείται αποκλειστικά όταν ο αγοραστής είναι Εβραίος δεν είναι ντεκολόνιαλ, αλλά μια παλιά ιστορία που τη γνωρίζουμε πλέον καλά. Είναι ένας μηχανισμός φιλτραρίσματος με προοδευτικό άλλοθι.

Η ακροδεξιά περίμενε ακριβώς αυτό το δάνειο. Επί τριάντα χρόνια, το Μακελειό, η Ελεύθερη Ώρα, τα υπολείμματα της Χρυσής Αυγής χρησιμοποιούσαν τη ρητορική της εβραϊκής αντικατάστασης χωρίς οι κατηγορίες αυτές να ριζώσουν στον κυρίαρχο ελληνικό λόγο. Το ντεκολόνιαλ κίνημα έχει πλέον μεταφράσει αυτές τις κατηγορίες σε ένα λεξιλόγιο όπου ο «εποικιστικός αποικισμός» επιτελεί τη δουλειά που έκανε κάποτε η «εβραϊκή συνωμοσία». Η ακροδεξιά δεν αποσύρθηκε αλλά απέκτησε έναν μεταφραστή με καλύτερα ακαδημαϊκά διαπιστευτήρια. Η ειρωνεία είναι ότι με την ίδια κίνηση, και οι δύο πόλοι δουλεύουν σιωπηλά για το ελληνικό κεφάλαιο και μικροκεφάλαιο — τον εγχώριο ιδιοκτήτη, τη δυναστεία ακινήτων της Αθήνας, τον ξενοδόχο της Κρήτης, τον κατασκευαστή της Μυκόνου — επανακωδικοποιημένους πλέον ως τα καλά αφεντικά. Αν υπήρχε σχέδιο να συγκαλυφθεί η μεγαλύτερη στην ιστορία συγκέντρωση ακίνητης περιουσίας σε ελληνικά χέρια από τις μεταπολεμικές μεταβιβάσεις περιουσίας, δεν θα μπορούσε να σχεδιάσει καλύτερο αντιπερισπασμό. Ενώ οι κάμερες ακολουθούν τον Ισραηλινό αγοραστή στον Βόλο, ο Έλληνας ολιγάρχης στη Γλυφάδα διπλασιάζει ήσυχα το χαρτοφυλάκιό του.

Στα Εξάρχεια, η εικονογραφία στους τοίχους και στα αυτοκόλλητα είναι σήμερα κατά τόπους δυσδιάκριτη από το μεσοπολεμικό φασιστικό υλικό: ο Εβραίος με τη γαμψή μύτη, το συνωμοσιολογικό διάγραμμα Ρότσιλντ-Σόρος-Νετανιάχου, ο παγκόσμιος σιωνιστής τραπεζίτης. Το χέρι που τα σχεδιάζει είναι καινούργιο αλλά η εικόνα είναι από το 1938. Το Κεντρικό Ισραηλιτικό Συμβούλιο Ελλάδος έχει επισημάνει αυτή την εικονογραφική σύγκλιση σε διαδοχικές εκθέσεις του, και ο ελληνικός δημόσιος λόγος έχει επιλέξει να μην προσέξει την επισήμανση. Στα Χανιά, η ΕΛΜΕ — ο κυρίαρχος ελληνικός συνδικαλισμός του δημόσιου τομέα, όχι κάποιο περιθωριακό γκρουπούσκουλο — δημοσίευσε τον Δεκέμβριο του 2025 επίσημη έκκληση προς καταστηματάρχες, ξεναγούς και λιμενεργάτες να μην εξυπηρετούν Ισραηλινούς τουρίστες. Ένα σωματείο εκπαιδευτικών, γραπτώς, δημόσια, καλώντας σε εμπορικό αποκλεισμό μιας εθνότητας. Αυτό είναι το έγγραφο που θα αναπαράγουν οι ιστορικοί του ευρωπαϊκού αντισημιτισμού.

Η φιγούρα που κατασκευάζεται δεν είναι καινούργια. Ο Στάλιν την ονόμαζε bezrodnyi kosmopolit — άρριζος κοσμοπολίτης — τον άπιστο Εβραίο διανοούμενο που κυκλοφορεί ανάμεσα σε πόλεις, γλώσσες και νομίσματα, που κερδίζει χωρίς να είναι ντόπιος, που μετακινείται ενώ οι ντόπιοι μένουν εγκλωβισμένοι. Η συμβολή της σοβιετικής αριστεράς στον αντισημιτισμό του εικοστού αιώνα επανεκδίδεται σήμερα από τους ελληνικούς αναρχικούς κύκλους με νέα τεχνικά εξαρτήματα, ανακατασκευάζοντας τη φιγούρα του Εβραίου που κατέχει περιουσία εκεί όπου δεν ανήκει. Η πλατφόρμα άλλαξε· η φιγούρα όχι. Μια σπάνια ιστορική σύγκλιση: το λεξιλόγιο των σταλινικών εκκαθαρίσεων και οι πυρσοί του Σάρλοτσβιλ φτάνουν στην Αθήνα από την ίδια πόρτα, μεταφερόμενα από ανθρώπους που θα αρνιόντουσαν να καθίσουν στο ίδιο τραπέζι με τους πρωτότυπους ομιλητές οποιουδήποτε από τα δύο. Όταν ακροδεξιές εφημερίδες και ντεκολόνιαλ συνελεύσεις επικαλούνται το ίδιο περιστατικό, ονοματίζουν τον ίδιο στόχο, απαιτούν τον ίδιο αποκλεισμό, αναγνωρίζουν η μία την άλλη ως συμμάχους. Όταν το Infowar του Χατζηστεφάνου παπαγαλίζει το ρεβιζιονιστικό μανιφέστο της φασιστικής Ιαχής, το πέταλο παύει να είναι μεταφορά και η ρητορική ολίσθηση γίνεται επιχειρησιακός συνασπισμός. Το intersectionality ήρθε (και πέθανε) στην Ελλάδα.

Η σύγχυση τρέχει βαθύτερα από το λεξιλόγιο. Η συγγραφέας του ντεκολονιαλισμού Γκαγιάτρι Σπίβακ προειδοποίησε, δεκαετίες πριν, ότι ο στρατηγικός ουσιοκρατισμός καταρρέει στο αντίθετό του τη στιγμή που εκλαμβάνεται ως οντολογία, και ότι ο «ιθαγενής πληροφοριοδότης» που παράγεται από τη μητροπολιτική θεωρία είναι σχεδόν πάντα μια κατασκευή που εξυπηρετεί τη θέση του ίδιου του θεωρητικού, και όχι τους ανθρώπους που επικαλείται. Ο ελληνικός ντεκολόνιαλ ακτιβισμός έχει επιτελέσει ακριβώς αυτή την κατάρρευση: έχει κατασκευάσει ένα ιθαγενές ελληνικό υποκείμενο, εκτοπισμένο από έναν Εβραίο ξένο, σε μια χώρα της οποίας ο εβραϊκός πληθυσμός ήταν ο αυτόχθων μεσογειακός πληθυσμός και υπήρξε ο ίδιος το θύμα εκτοπισμού. Ο πανικός αντικατάστασης έχει κατασκευαστεί σε μια χώρα όπου η πραγματική αντικατάσταση που έχει καταγραφεί συνέβη τη δεκαετία του 1940 — όταν το 96% των Εβραίων της Θεσσαλονίκης εκτοπίστηκε και τα διαμερίσματά τους, τα μαγαζιά τους και οι αποθήκες τους πέρασαν σε ελληνικά χέρια χωρίς μία και μοναδική σοβαρή δικαστική υπόθεση επιστροφής περιουσίας να ευοδωθεί ποτέ. Πριν από το 1923, η Θεσσαλονίκη ήταν μια σεφαραδίτικη εβραϊκή πλειοψηφική πόλη, ένα εμπορικό κέντρο με σημαντικούς τουρκικούς και βουλγαρικούς πληθυσμούς. Η ελληνοχριστιανική πλειοψηφία της πόλης κατασκευάστηκε μέσα από τρεις διαδοχικές διαδικασίες: την ανταλλαγή πληθυσμών του 1923, τον εκτοπισμό του 1943–44 που μείωσε την εβραϊκή κοινότητα κατά 96%, και τη μεταπολεμική εθνικιστική εδραίωση. Το εβραϊκό νεκροταφείο, με περίπου 500.000 τάφους, ισοπεδώθηκε το 1942. Το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο χτίστηκε πάνω του και στέκει εκεί μέχρι σήμερα.

Σχετικό Άρθρο

Κοσμος Τι σημαίνει τελικά η κόκκινη παλάμη;

Άννα Μαρία Δρουμπούκη 13.05.2026, 11:11

Το να διεκδικεί κανείς ιθαγένεια στην Ελλάδα το 2026 είναι να τοποθετεί τον εαυτό του ως κληρονόμο αυτών των τριών διαδικασιών. Μια σοβαρή αποαποικιοκρατική πολιτική εφαρμοσμένη στην Ελλάδα θα ανέκρινε την ίδια την ελληνική εθνική ιδέα. Αντί γι’ αυτό, την οπλοποιεί, αποκαλεί την οπλοποίηση αντιιμπεριαλισμό, και κατηγορεί τους απογόνους των δολοφονημένων ως τους νέους αποικιοκράτες. Η πόλη που έχτισε πανεπιστήμιο πάνω σε εβραϊκό νεκροταφείο ανησυχεί σήμερα για ισραηλινές βίλες στη Χαλκιδική. Η κραυγή του Σάρλοτσβιλ έχει φτάσει στα ελληνικά όχι ως εισαγωγή αλλά ως ντόπιο προϊόν, με ελληνικές υποσημειώσεις. Έχουμε ξαναδεί αυτή την παράσταση στην Ευρώπη. Ξέρουμε πώς τελειώνει.