Τι είναι τα λαζαράκια

Σάββατο του Λαζάρου αύριο και τα λαζαράκια έχουν την τιμητική τους. Κυρίως στην επαρχία, οι φούρνοι θα προσφέρουν φρεσκοζυμωμένα τα παραδοσιακά ψωμάκια. Τα λαζαράκια είναι μικρά, αφράτα, ημίγλυκα ψωμάκια που παρασκευάζουν οι χριστιανοί το Σάββατο του Λάζαρου.

Τα λαζαράκια έχουν το σχήμα σπαργανωμένου ανθρώπου, όπως παριστάνεται ο Λάζαρος στις εικόνες, και συμβολίζουν την Ανάστασή του. Είναι νηστίσιμα, δηλαδή δεν περιέχουν γαλακτοκομικά προϊόντα ή αυγά. Για τον λόγο αυτό, σε αντίθεση με τα τσουρέκια, αλείφονται με ελαιόλαδο για να γίνουν πιο γυαλιστερά. Αν και στη σύγχρονη εποχή τα λαζαράκια αγοράζονται ως επί το πλείστον έτοιμα από το τοπικό αρτοποιείο, παλαιότερα οι γυναίκες ζύμωναν τη ζύμη για τα λαζαράκια, σε σχήμα ανθρώπου, ως σύμβολο της ζωής που νικάει τον θάνατο. Ένα από τα λαζαράκια το κρατούσαν στο σπίτι όλο το χρόνο και είτε το έτρωγαν τον επόμενο χρόνο είτε το πετούσαν στη θάλασσα για να το φάνε τα ψάρια.

Στη Σάμο ζυμώνουν «Λαζαράκια» για να τα μοιράσουν στις γειτονιές. Τραγουδώντας τα κάλαντα του Λαζάρου, τα παιδιά περνάνε από τα σπίτια και μοιράζουν κουλουράκια. Στην κεντρική πλατεία της Φλώρινας, χορεύουν και τραγουδούν οι Λαζαρίνες με παραδοσιακές στολές, αφού γεμίσουν τα καλάθια τους, με λουλούδια και ψωμάκια του Λαζάρου.

Σάββατο του Λαζάρου: Ποια είναι τα κάλαντα και πότε τα λέμε

Σάββατο του Λαζάρου αύριο 12 Απριλίου 2025 και η ημέρα θεωρείται «μέρα του θανάτου και της ζωής». Ειδικά τα παλαιότερα χρόνια, τα παιδιά έβγαιναν και έλεγαν τα παραδοσιακά «Κάλαντα του Λαζάρου».

Σάββατο του Λαζάρου: Ποια είναι τα κάλαντα 

Τα κάλαντα για το Σάββατο του Λαζάρου τραγουδιούνται σε ελάχιστες περιοχές, ενώ παλιότερα ήταν από τα πιο ζωντανά έθιμα και έδιναν ιδιαίτερο τόνο στις μικρές κοινωνίες. Τα κάλαντα του Λαζάρου ήταν αποκλειστικά σχεδόν γυναικεία και τα τραγουδούσαν κοπέλες διαφόρων ηλικιών ακόμα και κορίτσια τις παντρειάς που ονομάζονταν «Λαζαρίνες». Την παραμονή της γιορτής, οι Λαζαρίνες ξεχύνονταν στα χωράφια έξω από τα χωριά για να μαζέψουν λουλούδια που με αυτά θα στόλιζαν το καλαθάκι τους την άλλη μέρα ντυμένες με τοπικές ενδυμασίες φορώντας ειδική στολή. Γύριζαν από σπίτι σε σπίτι τραγουδώντας το Λάζαρο και εισέπρατταν μικρό φιλοδώρημα, χρήματα, αυγά, φρούτα ή άλλα φαγώσιμα.

Σε πολύ λίγες περιοχές της χώρας τραγουδιούνται πλέον τα Λαζαριάτικα κάλαντα. Τα λόγια του τραγουδιού άλλοτε αναφέρονται στην ανάσταση του Λαζάρου και είναι συνήθως μέτρια στιχουργήματα και άλλοτε πάλι αποτελούν παινέματα προσώπων που αγγίζουν τα όρια υψηλής ποιητικής δημιουργίας. Τα έθιμα του Λαζάρου στα χρόνια της σκλαβιάς είχαν κοινωνική σκοπιμότητα. Στις γυναίκες και ιδίως στα νέα κορίτσια που δεν έβγαιναν συχνά έξω από το σπίτι επειδή τα ήθη της εποχής και ο φόβος της αρπαγής τους από τους Τούρκους τις περιόριζαν, δίνονταν κάποιες ελευθερίες: γίνονταν αλληλογνωριμίες και νυφοδιαλέγματα και σε λίγο καιρό ακολουθούσαν τα προξενιά, τα αρραβωνιάσματα και οι γάμοι.

Οι στίχοι από τα κάλαντα του Λαζάρου

Πού 'σουν Λάζαρε, πού η φωνή σου

όπου σε έκλαιγαν οι αδερφοί σου;

Ήμουνα στη γη παραχωμένος,

και με τους νεκρούς ανταμωμένος.

Τα χεράκια μου σταυροδεμένα,

τα ποδάρια μου αγναντισμένα.

Τα ματάκια μου γιομάτα δάκρυ,

και το στόμα μου πικρό φαρμάκι.

Κι ήρθεν ο Χριστός και ξύπνησέ με,

κι απ'το μνήμα μου εσήκωσέ με.

Ήρθ' ο Λάζαρος, ήρθαν τα βάγια,

ήρθ' η Κυριακή που τρων' τα ψάρια.

Το Σάββατο του Λαζάρου

Το Σάββατο του Λαζάρου ή Λαζαροσάββατο στην Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία και σε όσες καθολικές εκκλησίες ακολουθούν το βυζαντινό τελετουργικό είναι η μέρα πριν την Κυριακή των Βαΐων. Την ημέρα αυτή εορτάζεται η ανάσταση του Λαζάρου από τη Βηθανία, ένα γεγονός το οποίο περιγράφεται στο κατά Ιωάννην Ευαγγέλιον. Το Σάββατο του Λαζάρου και η Κυριακή των Βαΐων έχουν τη μοναδική θέση στο εκκλησιαστικό έτος ως μέρες χαράς ανάμεσα στη Μεγάλη Σαρακοστή και το θρήνο της Μεγάλης Εβδομάδας.

Το Σάββατο του Λαζάρου είναι μέρα στην οποία, παραδοσιακά, οι ερημίτες εγκαταλείπουν τις σκήτες τους και επιστρέφουν στο μοναστήρι για τη Μεγάλη Εβδομάδα. Στην Ελλάδα, το Σάββατο του Λαζάρου φτιάχνουν ειδικά ψωμάκια που μοιάζουν με σαβανωμένο άνθρωπο και ονομάζονται λαζαράκια, ενώ τα παιδιά τραγουδούν τα λαζαρικά, κάλαντα ειδικά για την ημέρα.