Το παρασκήνιο πίσω από την παραίτηση Άνθιμου: Ένα κομμάτι του παζλ της Ιεραρχίας του Ιερώνυμου

Η παραίτηση του Μητροπολίτη Άνθιμου, δεν ξάφνιασε κανέναν. Εδώ και καιρό ο Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος είχε διαμηνύσει στους γηραιούς Μητροπολίτες πως θα πρέπει να διευκολύνουν τα σχέδιά του για ανανέωση της Ιεραρχίας. Το αίτημά του όμως χώλαινε ως συνήθως στα διάδοχα σχήματα που κατά κανόνα είναι διαφορετικά για τον καθένα. Χρειάστηκε έτσι πολύς χρόνος για να πειστεί ο κ. Άνθιμος να υποβάλλει την παραίτησή του και φαίνεται πως καθοριστικό ρόλο έπαιξε σε αυτό η πειθώ του πνευματικού του τέκνου και διαδόχου στη Μητρόπολη Αλεξανδρούπολης Άνθιμου, ο οποίος ως μέλος της ειδικής επιτροπής τον επισκέφτηκε τη Δευτέρα και επικαλέστηκε το αμετάκλητο της απόφασης του Αρχιεπισκόπου βασιζόμενος και σε ιατρικές γνωματεύσεις. Όπως λένε αξιόπιστες πηγές, προηγήθηκε και τηλεφωνική επικοινωνία του Αρχιεπισκόπου μαζί του.

Είθισται οι μητροπολίτες να πεθαίνουν στους θρόνους τους. Αυτό εξάλλου εκπορεύεται από την ισοβιότητα του αξιώματος. Ωστόσο, οι προθέσεις του Αρχιεπισκόπου καταδεικνύουν διαφορετικές επιδιώξεις. Ήδη από τον Νοέμβριο του 2019, μετά την παραίτηση του μητροπολίτη Καλαβρύτων Αμβρόσιου δήλωνε πως επιθυμεί και ο ίδιος να μιμηθεί την κίνηση του Αμβροσίου και να παραιτηθεί του αρχιεπισκοπικού θρόνου την κατάλληλη ώρα. Η δήλωση αυτή ερμηνεύτηκε ότι αποσκοπεί να παρακινήσει τους υπερήλικες ιεράρχες να συμμαχήσουν στα σχέδιά του, να παραιτηθούν και να ανοίξουν τον δρόμο σε νέους δικής του επιρροής μητροπολίτες, ελέγχοντας έτσι τη σύνθεση της Ιεραρχίας. Στο πλαίσιο αυτό, πιέσεις ασκούνται και στους μητροπολίτες Μηθύμνης, Παραμυθίας και Φλωρίνης. Όχι όμως τόσο ισχυρές, όσο στην περίπτωση της Μητρόπολης Θεσσαλονίκης καθώς θεωρείται η σημαντικότερη μετά τη Μητρόπολη Αθηνών. Η επιρροή που ασκεί στα γεωπολιτικά δρώμενα εκπορεύεται κύρια από το Οικουμενικό Πατριαρχείο που ασκεί την πνευματική δικαιοδοσία, ενώ τα τελευταία χρόνια η εισχώρηση πολλών παραφυάδων της Ρωσίας του Πούτιν αναπτύχθηκε και ισχυροποιήθηκε. Επομένως, ο διάδοχος του κου Άνθιμου δεν αποτελεί εύκολη εξίσωση. Σύμφωνα με τα μέχρι τώρα δεδομένα το πρόσωπο που έχει επιλεγεί από τον αρχιεπίσκοπο Αθηνών είναι ο αρχιγραμματέας της Ιεράς Συνόδου επίσκοπος Ωρεών Φιλόθεος. Άγνωστο είναι όμως, εάν στην επιλογή αυτή είναι σύμφωνος ο Οικουμενικός Πατριάρχης ο οποίος ασκεί την πνευματική δικαιοδοσία στις μητροπόλεις της Βορείου Ελλάδος (και η μητρόπολη Θεσσαλονίκης είναι μεταξύ αυτών).  

Το Φανάρι, κατά το παρελθόν, έχει δώσει μάχες προκειμένου να διατρανώσει προς όλους, ότι δεν αποπέμπει τα δικαιώματά του, όπως εκπορεύονται από τον Πατριαρχικό και Συνοδικό Τόμο του 1928, ο οποίος ορίζει τον τρόπο διοίκησης των επονομαζόμενων Νέων Χωρών. Εξάλλου, το 2004, όταν ο Άνθιμος μετατέθηκε από τη Μητρόπολη Αλεξανδρουπόλεως στη μητρόπολη Θεσσαλονίκης, ο κ. Βαρθολομαίος είχε προβάλει αντιρρήσεις, ασκώντας τα δικαιώματά του με αποτέλεσμα να προκληθεί μία από τις ισχυρότερες κρίσεις στις σχέσεις του με τον μακαριστό Χριστόδουλο. Ο Οκτώβριος κατά τον οποίο συνεδριάζει η Ιεραρχία για την εκλογή του νέου μητροπολίτη Θεσσαλονίκης, δεν είναι και πολύ μακριά. Βέβαια, είναι η πρώτη φορά που ο Αρχιεπίσκοπος ελέγχει απόλυτα την Ιεραρχία, με αποτέλεσμα να αποκτά το αυτονόητο προνόμιο να μπορεί να εκλέγει στις μητροπόλεις πρόσωπα της επιλογής του, να περνάει τις θέσεις του και γενικότερα τους σχεδιασμούς του στην Ελλαδική Εκκλησία, χωρίς κραδασμούς. Σε συνέντευξή του στην Καθημερινή τον Οκτώβριο του 2022 είχε πει «ενώ κάθε Αρχιεπίσκοπος στη θητεία του έκανε 6,7,8 αρχιερείς, στη δική μου θητεία είναι συνολικά 57 στους 80».

Η παραίτηση του Μητροπολίτη Άνθιμου, μπορούμε να πούμε ότι αποτελεί το κομβικότερο κομμάτι του παζλ στη σύνθεση της Ιεραρχίας που επιδιώκει ο Αρχιεπίσκοπος προκειμένου να ελέγξει το δικό του διάδοχο σχήμα. Στις εκλογές του 1998, όταν εξελέγη ο αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος, δεν ήταν έτσι. Υποψήφιοι τότε ήταν τόσο ο 85χρονος σήμερα Ιερώνυμος όσο και ο 89χρονος κ. Άνθιμος με την Ιεραρχία τότε, λόγω των ασαφών συσχετισμών, να μη δίνει ξεκάθαρη εικόνα για το τελικό αποτέλεσμα. Επιπλέον, ο παραιτηθείς κ. Άνθιμος ακόμη και σήμερα διατηρεί ισχυρές επιρροές, οι οποίες τώρα αμβλύνονται. Η σύνθεση πλέον της σημερινής ιεραρχίας όπως διαμορφώθηκε από τον κ. Ιερώνυμο ισχυροποιεί τις προθέσεις του νυν Αρχιεπισκόπου. Το ερώτημα που απορρέει, λοιπόν, είναι: Θα καταφέρει να αναδείξει και τον φημολογούμενο ως εκλεκτό του στη διαδοχή του θρόνου του παρά το νεαρό της ηλικίας του; Δεν μπορεί να θεωρείται ακόμη δεδομένο, διότι οι 80 ιεράρχες που αποφασίζουν, λόγω του ισόβιου χαρακτήρα της θέσης, αποφεύγουν να εκλέξουν νέο σε ηλικία Αρχιεπίσκοπο για ευνόητους λόγους. Ίδωμεν…