Ελλαδα

Ψυχοσάββατο 2022: Τι είναι, πότε πέφτει και ποια η σημασία του

Τι συμβολίζουν τα υλικά στα κόλλυβα

62224-137655.jpg
Newsroom
4’ ΔΙΑΒΑΣΜΑ
Πολίτες ανάβουν κερί σε εκκλησία
Κερί - Εκκλησία © EUROKINISSI/ ΒΑΣΙΛΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ

Ψυχοσάββατο 2022: Τι είναι - Πότε πέφτουν φέτος τα δύο Ψυχοσάββατα και ποια τα έθιμα με τη σημασία τους.

Το πρώτο Ψυχοσάββατο του 2022 είναι σήμερα Σάββατο 26 Φεβρουαρίου και πολλοί αναρωτιούνται, όχι απλά τι είναι και ποια η σημασία του, αλλά και πότε πέφτει το επόμενο Ψυχοσάββατο του έτους. 

Το Ψυχοσάββατο πριν από την Κυριακή της Απόκρεω και το Ψυχοσάββατο πριν την Κυριακή της Πεντηκοστής είναι ημέρες αφιερωμένες στις ψυχές των νεκρών, με πολλές οικογένειες να ετοιμάζουν κόλλυβα και να τα πηγαίνουν στην εκκλησία για τη λειτουργία της Κυριακής.  Η Ορθόδοξη Χριστιανική Εκκλησία τιμά και ειδικά τη μνήμη των νεκρών αυτά τα δύο Σάββατα.

Τα δύο Ψυχοσάββατα τιμώνται από τους πιστούς με μνημόσυνα στις εκκλησίες, τρισάγια στους τάφους των προσφιλών τους προσώπων, μοίρασμα κολλύβων και ελεημοσύνες στους φτωχούς. 

Ψυχοσάββατο: Έθιμο με φαγητά από συγγενείς νεκρών στο νεκροταφείο στη Μεσσηνία
Έθιμο για το Ψυχοσάββατο - Συγγενείς νεκρών στο νεκροταφείο © EUROKINISSI/ΤΑΤΙΑΝΑ ΜΠΟΛΑΡΗ

 

Ψυχοσάββατο 2022: Τι είναι και ποια η σημασία του

Οι παλαιότεροι θεωρούσαν γιορτινή ημέρα το Ψυχοσάββατο. Πίστευαν ότι είχαν τη δυνατότητα, πηγαίνοντας στα κοιμητήρια, να επικοινωνήσουν νοητικά με τους προσφιλείς τους που είχαν πεθάνει και για πολλούς η ημέρα έπαιρνε πανηγυρικό χαρακτήρα. 

Το Ψυχοσάββατο πριν από την Κυριακή της Απόκρεω έχει το εξής νόημα:

Η επόμενη ημέρα είναι αφιερωμένη στη Δευτέρα Παρουσία του Κυρίου, εκείνη τη φοβερή ημέρα κατά την οποία όλοι θα σταθούμε μπροστά στο θρόνο του μεγάλου Κριτή. Για το λόγο αυτό με το Μνημόσυνο των κεκοιμημένων ζητούμε από τον Κύριο να γίνει ίλεως και να δείξει τη συμπάθεια και τη μακροθυμία του, όχι μόνο σε μας αλλά και στους προαπελθόντας αδελφούς, και όλους μαζί να μας κατατάξει μεταξύ των υιών της Επουράνιας Βασιλείας Του.

Το Ψυχοσάββατο της Πεντηκοστής λέγεται και του Ρουσαλιού, επειδή έλκει την καταγωγή του από τη ρωμαϊκή γιορτή των Ρουσαλίων ή Ροζαλίων. Είναι η ημέρα, που σύμφωνα με τη λαϊκή δοξασία, οι ψυχές επιστρέφουν στον Κάτω Κόσμο, αφού κατά τη διάρκεια της πασχαλινής περιόδου κυκλοφορούσαν ελεύθερα πάνω στη γη.

Ψυχοσάββατο 2022: Πότε πέφτουν φέτος τα δύο Ψυχοσάββατα - Ποια είναι τα ανεπίσημα

Η ημερομηνία που θα πέσει κάθε ένα Ψυχοσάββατο εξαρτάται από το πότε πέφτει το Πάσχα. Φέτος, το Ψυχοσάββατο της Αποκρέω πέφτει στις 26 Φεβρουαρίου, ενώ το Ψυχοσάββατο της Πεντηκοστής στις 11 Ιουνίου. 

Εκτός από τα επίσημα Ψυχοσάββατα, κατά περιοχές υπάρχουν κι άλλα Σάββατα που αφιερώνονται στη μνήμη των νεκρών, όπως για παράδειγμα το Σάββατο πριν τη γιορτή του Αγ. Δημητρίου στη Θεσσαλονίκη. Επίσης, στην Αθήνα έχουν ακόμη δύο ψυχοσάββατα. Το Σάββατο της Τυρινής και το Σάββατο της πρώτης εβδομάδος των Νηστειών, που είναι γνωστό και σαν Ψυχοσάββατο των Αγίων Θεοδώρων.

Κατά τα δύο μεγάλα Ψυχοσάββατα η Εκκλησία μας καλεί σε μία παγκόσμια ανάμνηση «πάντων των απ’ αιώνος κοιμηθέντων ευσεβώς επ’ ελπίδι αναστάσεως ζωής αιωνίου» και μνημονεύει:

  • Όλους εκείνους που υπέστησαν «άωρον θάνατον», σε ξένη γη και χώρα, σε στεριά και σε θάλασσα.
  • Εκείνους που πέθαναν από λοιμική ασθένεια, σε πολέμους, σε παγετούς, σε σεισμούς και θεομηνίες.
  • Όσους κάηκαν ή χάθηκαν.
  • Εκείνους που ήταν φτωχοί και άποροι και δεν φρόντισε κανείς να τούς τιμήσει με τις ανάλογες Ακολουθίες και τα Μνημόσυνα.

Τα Ψυχοσάββατα

Ψυχοσάββατο 2022: Τα έθιμα για την ημέρα

Οι αρχαίοι Έλληνες πίστευαν πως με δεήσεις, θυσίες και προσφορές ήταν δυνατόν να πετύχουν την συγνώμη των Θεών για τα αμαρτήματα των νεκρών (Ιλιάδα Ι 497). Υπήρχαν μάλιστα και ιερείς αγύρτες που επισκέπτονταν τις οικίες των πλουσίων, ισχυριζόμενοι πως είχαν από τους θεούς την εξουσία να συγχωρούν τις αμαρτίες «ζώντων και νεκρών» με κατάλληλες γι΄ αυτές ιεροτελεστίες και θυσίες (Πλάτων «Πολιτείαι» Β’ 364).

Οι αρχαίοι Έλληνες τελούσαν μνημόσυνο την 3η, την 9η και την 30ή από της ημέρας θανάτου, καλούμενο το τελευταίο «τριακάς» όπου γινόταν και νεκρόδειπνο, καθώς και κατ’ έτος κατά την επέτειο των γενεθλίων του αποθανόντος. Στο Άργος το πρώτο μνημόσυνο γινόταν υπέρ του νεκρού προς τιμή όμως του Απόλλωνα, το δε της 30ης προς τιμή του Ερμή. Γενικά σε όλο τον αρχαίο ελληνικό κόσμο τελούνταν μνημόσυνα καλούμενα «Νεκύσια» με προσφορές οίνου, ελαίου, αρωμάτων και με θυσία κόκορα ή κότας, χρώματος όμως κατά κανόνα μαύρου.

Από τους Βυζαντινούς χρόνους η Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία τηρεί κατά παράδοση τέλεση μνημοσύνων υπέρ αναπαύσεως των νεκρών κατά τη 3η ημέρα από του θανάτου (που σχετίζεται με την Ανάσταση), την 9η, την 40η (που σχετίζεται με την Ανάληψη), στη συμπλήρωση 3 μηνών, 6 μηνών και έτους. Μετά τη συμπλήρωση έτους τελούνται μνημόσυνα υπέρ όλων των νεκρών της οικογένειας, Βασιλέων και λαϊκών κατά τον εσπερινό της Παρασκευής των Απόκρεων ενώ την Παρασκευή της Τυροφάγου μόνο για τους κληρικούς, καθώς επίσης (και για όλους) το Ψυχοσάββατο των Αγίων Θεοδώρων (α’ Σάββατο Νηστειών), το Σάββατο του Λαζάρου ως και στον εσπερινό της Παρασκευής της προηγουμένης του Ψυχοσαββάτου της Πεντηκοστής. Η Εκκλησία της Ελλάδος καθόρισε επιπλέον τη Γ’ Κυριακή των Νηστειών (ή Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως) ετήσιο μνημόσυνο των «υπέρ πίστεως και Πατρίδος αγωνισαμένων και πεσόντων...».

 

[[{"fid":"945132","view_mode":"default","fields":{"format":"default","alignment":"","field_file_image_alt_text[und][0][value]":"Ψυχοσάββατο: Δίσκοι με κόλλυβα στην εκκλησία","field_file_image_title_text[und][0][value]":"Ψυχοσάββατο - Κόλλυβα","field_text[und][0][value]":"Ψυχοσάββατο - Κόλλυβα © ΑΠΕ-ΜΠΕ / Μπουγιώτης Ευάγγελος"},"type":"media","field_deltas":{"3":{"format":"default","alignment":"","field_file_image_alt_text[und][0][value]":"Ψυχοσάββατο: Δίσκοι με κόλλυβα στην εκκλησία","field_file_image_title_text[und][0][value]":"Ψυχοσάββατο - Κόλλυβα","field_text[und][0][value]":"Ψυχοσάββατο - Κόλλυβα © ΑΠΕ-ΜΠΕ / Μπουγιώτης Ευάγγελος"}},"link_text":null,"attributes":{"alt":"Ψυχοσάββατο: Δίσκοι με κόλλυβα στην εκκλησία","title":"Ψυχοσάββατο - Κόλλυβα","class":"media-element file-default","data-delta":"3"}}]]

 

Ψυχοσάββατο 2022: Τι συμβολίζουν τα υλικά στα κόλλυβα

Τα κόλλυβα είναι σιτάρι βρασμένο που κατά κανόνα σήμερα έχει τη μορφή στολισμένου δίσκου με ξηρούς καρπούς, όπως αμύγδαλα, καρύδια και κυρίως ζάχαρη.

Τα Κόλλυβα προσφέρονται στους παρευρισκόμενους σε μνημόσυνα στην εκκλησία, αλλά και διανέμονται στη συνέχεια σε συγγενικά ή φιλικά σπίτια. Το έθιμο προέρχεται από τα παλαιότερα χριστιανικά χρόνια και έχει σχέση με τα περίδειπνα των Ελλήνων και άλλων λαών.

Τα υλικά που παρασκευάζονται τα κόλλυβα έχουν τη σημασία τους.

  • Το στάρι: Είναι το σύμβολο της γης και συμβολίζει και τις ψυχές των πεθαμένων.
  • Το ρόδι: Με αυτό ο Άδης κράτησε την Περσεφόνη στον κάτω κόσμο, βέβαια οι χριστιανοί στο ρόδι συμβολίζουν την λαμπρότητα του παραδείσου.
  • Τα ασπρισμένα αμύγδαλα: συμβολίζουν τα γυμνά οστά για να μας θυμίζουν την μοίρα που θα έχουμε όλοι.
  • Τα μπαχαρικά: Είναι τα αρώματα αυτού του κόσμου.
  • Ο μαϊντανός (σε κάποιες παραλλαγές ο δυόσμος): Είναι η ευχή για ανάπαυση «εν τόπω χλοερώ».
  • Οι ξηροί καρποί: Είναι η ζωή που αναπαράγεται.
  • Το τρίμμα από τα στραγάλια ή η φρυγανιά ή το αλεύρι: Συμβολίζει το ελαφρύ χώμα.
  • Η σταφίδα: Από τα αρχαία χρόνια τον Διόνυσο και την γλύκα της ζωής έως τον Χριστό που είναι η άμπελος. Και τέλος η ζάχαρη συμβολίζει τον γλυκό παράδεισο.

Με πληροφορίες από sansimera, ekklisiaonline και dogma

Ακολουθήστε την Athens Voice στο Google News κι ενημερωθείτε πρώτοι για όλες τις ειδήσεις

ΚΟΡΩΝΟΪΟΣ: Live updates - Τι πρέπει να ξέρουμε για τον κορωνοϊό- Συνεχής ενημέρωση εδώ 

ΠΡΟΣΦΑΤΑ