Συναγερμός στα αεροδρόμια της Ευρώπης: Ποιος βρίσκεται πίσω από το κύμα απειλών για βόμβες σε αεροπλάνα;

Ένα νέο κύμα απειλών για τοποθέτηση εκρηκτικών μηχανισμών σε επιβατικά αεροσκάφη προκάλεσε αναστάτωση στις ευρωπαϊκές αερομεταφορές την Πέμπτη 5 Νοεμβρίου, με πτήσεις να πραγματοποιούν απρογραμμάτιστες προσγειώσεις και άλλες να συνοδεύονται από μαχητικά αεροσκάφη. Πρόκειται για το δεύτερο κύμα αντίστοιχων περιστατικών μέσα στην ίδια εβδομάδα, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει εντοπιστεί εκρηκτικός μηχανισμός σε κάποιο από τα αεροπλάνα που επηρεάστηκαν.

Σύμφωνα με το Reuters, κανείς δεν έχει αναλάβει την ευθύνη για τις απειλές, ενώ οι αρμόδιες αρχές δεν έχουν αποδώσει τα περιστατικά σε συγκεκριμένο πρόσωπο, οργάνωση ή κράτος. Παρότι οι απειλές για βόμβες δεν αποτελούν πρωτόγνωρο φαινόμενο για τις αεροπορικές εταιρείες, ειδικοί στην αεροπορική ασφάλεια επισημαίνουν ότι ο φαινομενικός συντονισμός και η χρονική συγκέντρωση των τελευταίων περιστατικών είναι ασυνήθιστα.

Πώς φτάνουν οι απειλές για βόμβες στις αεροπορικές εταιρείες

Οι περισσότερες απειλές για εκρηκτικούς μηχανισμούς σε αεροσκάφη διατυπώνονται μέσω ανώνυμων ηλεκτρονικών μηνυμάτων ή τηλεφωνικών κλήσεων προς αεροπορικές εταιρείες, αεροδρόμια και αρμόδιες αρχές. Σε αυτές τις επικοινωνίες, οι αποστολείς ισχυρίζονται ότι υπάρχει βόμβα σε συγκεκριμένη πτήση.

Οι αρχές δεν δημοσιοποιούν πάντοτε τον ακριβή τρόπο με τον οποίο διατυπώνονται οι απειλές, καθώς η αποκάλυψη τέτοιων πληροφοριών μπορεί να ενθαρρύνει μιμητές ή να δυσχεράνει τις έρευνες.

Εκπρόσωπος του αεροδρομίου της Πράγας δήλωσε στο CNN ότι την Πέμπτη είχε ληφθεί απειλητικό μήνυμα από ανώνυμη διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. Η τσεχική αστυνομία ανέφερε ότι παρόμοια μηνύματα είχαν σταλεί και σε άλλα ευρωπαϊκά αεροδρόμια.

Ο Έρικ Σχάουτεν, επικεφαλής της εταιρείας αεροπορικής ασφάλειας Dyami, εξηγεί στο Reuters ότι όταν μια αεροπορική εταιρεία λαμβάνει μια τέτοια πληροφορία, το τμήμα ασφαλείας της προχωρά αρχικά σε αξιολόγηση βάσει συγκεκριμένων κριτηρίων.

Στη συνέχεια ενημερώνονται οι αρμόδιες αρχές, οι οποίες μπορούν να αποφασίσουν την απογείωση μαχητικών αεροσκαφών ή την εκτροπή της πτήσης προς καθορισμένο αεροδρόμιο, όπου πραγματοποιείται πλήρης έλεγχος ασφαλείας.

Πόσο πραγματικός είναι ο κίνδυνος για τους επιβάτες;

Η συντριπτική πλειονότητα των απειλών για βόμβες αποδεικνύεται τελικά ψευδής. Ωστόσο, μέχρι να ολοκληρωθεί ο απαραίτητος έλεγχος, οι αεροπορικές εταιρείες και οι αρχές οφείλουν να αντιμετωπίζουν κάθε περιστατικό ως δυνητικά πραγματική απειλή.

Καμία εκρηκτική συσκευή δεν έχει εντοπιστεί στα αεροσκάφη που επηρεάστηκαν από τα περιστατικά αυτής της εβδομάδας. Παρ' όλα αυτά, κάθε αεροπορική εταιρεία καλείται να αξιολογήσει την αξιοπιστία της πληροφορίας που λαμβάνει και να αποφασίσει τα κατάλληλα μέτρα.

Εκπρόσωπος της βρετανικής κυβέρνησης χαρακτήρισε τα περιστατικά «κακόβουλες φάρσες με απειλές», επισημαίνοντας ότι το Ηνωμένο Βασίλειο διαθέτει «ένα από τα ισχυρότερα συστήματα αεροπορικής ασφάλειας στον κόσμο».

Ποιος μπορεί να βρίσκεται πίσω από τις απειλές;

Το βασικό ερώτημα παραμένει αναπάντητο. Μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν δημόσια διαθέσιμα στοιχεία που να συνδέουν το συγκεκριμένο κύμα απειλών με κάποια οργάνωση ή κρατική οντότητα.

Ο Ρις Τζόουνς, της εταιρείας Osprey Flight Solutions, εξηγεί ότι τα κίνητρα πίσω από τέτοιου είδους ενέργειες μπορεί να είναι πολύ διαφορετικά. Μεταξύ των πιθανών εξηγήσεων περιλαμβάνονται πολιτικές διαμαρτυρίες, ακτιβιστικές εκστρατείες, εγκληματική δραστηριότητα, διαδικτυακές ομάδες ή υβριδικές επιχειρήσεις που συνδέονται με κρατικούς φορείς.

Ωστόσο, ο ίδιος κατάλογος πιθανών κινήτρων δεν αποτελεί ένδειξη ότι κάποιο από αυτά βρίσκεται πράγματι πίσω από τα πρόσφατα περιστατικά. Οι αρμόδιες αρχές δεν έχουν προχωρήσει σε δημόσια απόδοση ευθυνών.

Εκείνο που προκαλεί ιδιαίτερο ενδιαφέρον στους ειδικούς είναι η ασυνήθιστη συγκέντρωση των περιστατικών μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα, καθώς και ο φαινομενικός συντονισμός τους.

Οι οικονομικές επιπτώσεις για τις αεροπορικές εταιρείες

Ακόμη και όταν μια απειλή αποδεικνύεται ψευδής, οι συνέπειες για τις αεροπορικές εταιρείες μπορεί να είναι σημαντικές. Οι εκτροπές πτήσεων, οι έκτακτες προσγειώσεις και οι εξονυχιστικοί έλεγχοι ασφαλείας διαταράσσουν τα προγράμματα πτήσεων και προκαλούν καθυστερήσεις στους επιβάτες.

Οι εταιρείες επιβαρύνονται με πρόσθετο κόστος καυσίμων, αλλαγές κρατήσεων, ανατροπές στον προγραμματισμό των πληρωμάτων και έξοδα που σχετίζονται με τις εκτροπές αεροσκαφών.

Όπως εξηγεί ο Έρικ Σχάουτεν, ένας πλήρης έλεγχος ασφαλείας απαιτεί την αποβίβαση των επιβατών, την εκφόρτωση των αποσκευών, την επιθεώρηση του αεροσκάφους και στη συνέχεια την επαναφόρτωση και επιβίβαση.

Η διαδικασία αυτή μπορεί να οδηγήσει τα πληρώματα στην υπέρβαση των επιτρεπόμενων ορίων χρόνου υπηρεσίας, προκαλώντας περαιτέρω καθυστερήσεις, απώλεια ανταποκρίσεων και ακυρώσεις πτήσεων.

«Δεν έχω ξαναδεί τόσο συντονισμένες απειλές»

Ο διευθύνων σύμβουλος της Air France-KLM, Μπεν Σμιθ, δήλωσε την Πέμπτη ότι δεν έχει συναντήσει στο παρελθόν απειλές που να εμφανίζονται με τόσο συντονισμένο τρόπο.

Παρά την ασυνήθιστη φύση των περιστατικών, εμφανίστηκε καθησυχαστικός ως προς την επιχειρησιακή ετοιμότητα του αεροπορικού ομίλου.

«Είμαστε αρκετά βέβαιοι ότι διαθέτουμε όλα όσα χρειαζόμαστε ώστε ο αντίκτυπος στις δραστηριότητές μας να είναι ελάχιστος ή ακόμη και μηδενικός», δήλωσε στους δημοσιογράφους.

Ο ίδιος πρόσθεσε ότι η εταιρεία δεν έχει ζητήσει από τις κυβερνήσεις αλλαγές στον τρόπο διαχείρισης τέτοιων περιστατικών.

«Επομένως, αυτή τη στιγμή δεν ζητούμε από τις κυβερνήσεις μας να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουν αυτές τις καταστάσεις», ανέφερε.

Παρά το γεγονός ότι οι απειλές αυτής της εβδομάδας δεν έχουν επιβεβαιωθεί ως πραγματικές, η επανάληψή τους σε ευρωπαϊκές πτήσεις δημιουργεί ένα σύνθετο πρόβλημα για την αεροπορική ασφάλεια. Οι αεροπορικές εταιρείες είναι υποχρεωμένες να αντιμετωπίζουν κάθε προειδοποίηση με τη δέουσα σοβαρότητα, ακόμη και όταν αποδεικνύεται ψευδής, ενώ οι αρχές συνεχίζουν να αναζητούν την προέλευση των μηνυμάτων.

Το ερώτημα ποιος βρίσκεται πίσω από το κύμα απειλών, και αν τα περιστατικά συνδέονται μεταξύ τους, παραμένει προς το παρόν ανοιχτό.

Πηγή: Reuters