Explainer | Ποιοι χακάρουν τα ψυγεία και τους καταψύκτες των ευρωπαϊκών σούπερ μάρκετ και γιατί;

Ψυγεία και καταψύκτες σε σούπερ μάρκετ επτά ευρωπαϊκών χωρών παρουσίασαν δυσλειτουργία, με τους θερμοστάτες τους να ρυθμίζονται εξ αποστάσεως, σε ορισμένες περιπτώσεις, ακόμη και στους 50 βαθμούς Κελσίου. Η Ευρωπαϊκή Ένωση καταδίκασε αυτό που χαρακτήρισε «σκόπιμη προσπάθεια διατάραξης της εφοδιαστικής αλυσίδας τροφίμων και υπονόμευσης της εμπιστοσύνης των καταναλωτών σε αυτήν».

Ποια σουπερμάρκετ επηρεάστηκαν και τι σημαίνει αυτό;

Η επίθεση έπληξε ψυγεία σε καταστήματα των Carrefour, Intermarché και Ikea στο Βέλγιο, των Coop και ICA στη Σουηδία, της Delhaize στο Λουξεμβούργο, της Kesko στη Φινλανδία, της SuperValu στην Ιρλανδία, καθώς και καταστήματα στην Εσθονία. Το περιστατικό φαίνεται να αποτελεί επανάληψη των επιθέσεων που σημειώθηκαν πριν από τρεις εβδομάδες, όταν γαλλικές αλυσίδες λιανικής αναγκάστηκαν να πετάξουν τεράστιες ποσότητες τροφίμων, καθώς τα ψυγεία τους υπερθερμάνθηκαν ξαφνικά. Το πρόβλημα προκλήθηκε όταν άγνωστοι χάκερ απέκτησαν τον έλεγχο λογισμικού διαχείρισης των συσκευών, το οποίο ήταν εκτεθειμένο στο διαδίκτυο.

Κάτι παρόμοιο ενδέχεται να συνέβη και στις ΗΠΑ στις αρχές Αυγούστου, όταν μια σειρά από ανεξήγητες δυσλειτουργίες ψυγείων καταγράφηκε σε καταστήματα στρατιωτικών προμηθειών που βρίσκονται σε τουλάχιστον έξι στρατιωτικές βάσεις. Το Πεντάγωνο διερευνά το ενδεχόμενο κυβερνοεπίθεσης.

Υπάρχουν φόβοι ότι το περιστατικό σηματοδοτεί την εμφάνιση ενός νέου μετώπου στις κυβερνοεπιθέσεις και στις μεθόδους των χάκερ. Τα ψυγεία δεν είναι οι μόνες συσκευές των οποίων τα συστήματα ελέγχου είναι εκτεθειμένα σε τέτοιου είδους επιθέσεις. Πολλοί φούρνοι, πλυντήρια ρούχων, πλυντήρια πιάτων και συστήματα κεντρικής θέρμανσης συνδέονται στο διαδίκτυο, επιτρέποντας την απομακρυσμένη πρόσβαση και τον αυτοματοποιημένο έλεγχό τους.

Ποιοι βρίσκονται πίσω από τις επιθέσεις;

Καμία ομάδα χάκερ με πολιτικά κίνητρα, γνωστή ως «hacktivist», δεν έχει αναλάβει την ευθύνη. Ούτε κάποια συμμορία κυβερνοεγκληματιών που χρησιμοποιεί λογισμικό εκβιασμού (ransomware) έχει εκμεταλλευτεί την ευπάθεια για να απαιτήσει λύτρα από τις αλυσίδες σουπερμάρκετ. Σε κάθε περίπτωση, κάτι τέτοιο θα ήταν δύσκολο, καθώς η ζημιά έχει ήδη γίνει από τη στιγμή που τα ψυγεία υπερθερμαίνονται.

«Τα δύο πιο πιθανά σενάρια ως προς την ταυτότητα των δραστών, κατά την άποψή μου, είναι είτε κάποια κρατικά υποκινούμενη ενέργεια, με στόχο την επίδειξη δυνατοτήτων, είτε η δράση ενός μεμονωμένου χάκερ που πραγματοποιεί αυτές τις επιθέσεις για προσωπικούς του λόγους», δήλωσε ο Ρέιφ Πίλινγκ, ανώτερο στέλεχος αρμόδιο για τις πληροφορίες σχετικά με τις κυβερνοαπειλές στην εταιρεία κυβερνοασφάλειας Sophos. Το σενάριο της εμπλοκής κρατικά υποστηριζόμενων δραστών φαίνεται να συγκεντρώνει τις περισσότερες πιθανότητες, εν μέρει λόγω του προφανούς ψυχολογικού αντίκτυπου που έχει στους πολίτες η εικόνα των άδειων από τρόφιμα ραφιών στα σουπερμάρκετ.

Η Βόρεια Κορέα θεωρείται ότι βρίσκεται πίσω από την κλοπή κρυπτονομισμάτων από το ανταλλακτήριο Binance την περασμένη εβδομάδα. Ωστόσο, στη συγκεκριμένη περίπτωση, στο κάδρο των πιθανών δραστών βρίσκονται και χάκερ που συνδέονται με τη Ρωσία και την Κίνα. Επικεφαλής δυτικών υπηρεσιών πληροφοριών υποστηρίζουν ότι η Μόσχα διεξάγει στην Ευρώπη μια εκστρατεία δολιοφθοράς με πολλές διαφορετικές μορφές, η οποία αναμένεται να ενταθεί τους επόμενους μήνες.

Ο εντοπισμός των υπευθύνων δυσχεραίνεται από τη σχετική απλότητα της κυβερνοεπίθεσης. Δεν χρειάστηκε η χρήση κακόβουλου λογισμικού, γεγονός που σημαίνει ότι δεν έχει αφήσει πίσω της κάποιο ψηφιακό ίχνος που θα μπορούσε να λειτουργήσει ως αποδεικτικό στοιχείο. Ο Πίλινγκ παρομοίασε την επίθεση με το να «φοράς λαστιχένια γάντια και να πειράζεις τους διακόπτες».

Πώς είναι δυνατόν να συμβεί κάτι τέτοιο;

Το λογισμικό που διαχειρίζεται τα επαγγελματικά ψυγεία είναι συνδεδεμένο στο διαδίκτυο, γεγονός που σημαίνει ότι ο κώδικάς του μπορεί να παρουσιάζει ευπάθειες τις οποίες είναι δυνατόν να εκμεταλλευτούν χάκερ. Σε αντίθεση με τους επιτραπέζιους υπολογιστές και τις κινητές συσκευές, όπου οι χρήστες και οι υπεύθυνοι πληροφορικής ενημερώνονται συχνά για την ανάγκη εγκατάστασης ενημερώσεων που διορθώνουν διαρκώς νέες ευπάθειες ασφαλείας, το λογισμικό σε συσκευές όπως τα ψυγεία μπορεί να παραμένει για μεγάλα χρονικά διαστήματα χωρίς αναβάθμιση.

Ο Νικ Τζάκσον, διευθυντής επιχειρήσεων κυβερνοασφάλειας στην εταιρεία Bitdefender, εξήγησε ότι ένας από τους λόγους για τους οποίους οι εταιρείες ενδέχεται να καθυστερούν την εγκατάσταση των διορθωτικών ενημερώσεων είναι ότι η διαδικασία μπορεί να απαιτεί αρκετό χρόνο. Αυτό σημαίνει ότι τα μηχανήματα πρέπει να παραμένουν εκτός λειτουργίας για κάποιο διάστημα, κάτι προφανώς προβληματικό για τις επιχειρήσεις λιανικής πώλησης τροφίμων. Ωστόσο, όπως είπε, μια απλούστερη εξήγηση είναι ότι οι άνθρωποι που είναι υπεύθυνοι για τη λειτουργία των ψυγείων δεν γνωρίζουν το πρόβλημα, «δεν το σκέφτονται και δεν βρίσκεται ψηλά στην ατζέντα τους».

Κατά το κύμα περιστατικών της Δευτέρας, η σουηδική αλυσίδα Coop ανακοίνωσε ότι ορισμένα από τα ψυγεία της ήταν συνδεδεμένα σε δίκτυο κινητής τηλεφωνίας 4G, γεγονός που τα καθιστούσε περισσότερο εκτεθειμένα σε επιθέσεις. Η ICA ανέφερε ότι το σύστημά της είχε εγκατασταθεί από τη δανική εταιρεία Danfoss, η οποία είχε αντιμετωπίσει προβλήματα και στη Γαλλία.

Τι μπορούν να κάνουν τα καταστήματα για να προστατευτούν;

Η απλή απάντηση είναι να εγκαταστήσουν τις απαραίτητες ενημερώσεις ασφαλείας στα συστήματα λογισμικού τους. Σύμφωνα με τον βελγικό όμιλο ψυκτικών συστημάτων Sabcobel, οι επιπτώσεις της κυβερνοεπίθεσης της Δευτέρας θα μπορούσαν να είναι πολύ σοβαρότερες, εάν η εταιρεία δεν είχε αρχίσει να εγκαθιστά ενημερώσεις στα ψυγεία μετά την επίθεση της 12ης Οκτωβρίου στη Γαλλία.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το οποίο μέχρι στιγμής δεν έχει επηρεαστεί, οι αλυσίδες λιανικής «συνεργάζονται αυτή την περίοδο με το Εθνικό Κέντρο Κυβερνοασφάλειας (NCSC), προκειμένου να διασφαλίσουν ότι τα ψυγεία και οι καταψύκτες τους είναι όσο το δυνατόν πιο προστατευμένοι από πιθανές επιθέσεις», δήλωσε ο Γκρέιαμ Γουίν, αναπληρωτής διευθυντής ρυθμιστικών υποθέσεων της Βρετανικής Ένωσης Λιανεμπορίου.

Γιατί δεν έχουν πληγεί ακόμη τα βρετανικά σουπερμάρκετ;

Τα συστήματα ψύξης που είναι εκτεθειμένα στο διαδίκτυο χρησιμοποιούνται περισσότερο σε χώρες όπως η Γαλλία, η Ιταλία, η Ελλάδα και το Βέλγιο, σύμφωνα με την εταιρεία κυβερνοασφάλειας Forescout. Ο Ντάνιελ ντος Σάντος, αντιπρόεδρος έρευνας της εταιρείας, δήλωσε: «Όταν ελέγξαμε τα δεδομένα για αυτά τα συστήματα σουπερμάρκετ που είναι εκτεθειμένα στο διαδίκτυο, το Ηνωμένο Βασίλειο δεν βρισκόταν στις δέκα πρώτες χώρες». Όπως διευκρίνισε, ο κίνδυνος δεν είναι αμελητέος, αλλά «δεν θα έλεγα ότι είναι αυτή τη στιγμή ιδιαίτερα υψηλός ειδικά για το Ηνωμένο Βασίλειο».

Εκπρόσωπος του Εθνικού Κέντρου Κυβερνοασφάλειας (NCSC) δήλωσε ότι ο οργανισμός «συνεργάζεται με τους διεθνείς εταίρους του και τον επιχειρηματικό τομέα, προκειμένου να κατανοήσει πλήρως τις λεπτομέρειες του περιστατικού».

Πηγή: The Guardian