Explainer | Γαλλία: Ποια είναι η κατάσταση αυτή τη στιγμή στα σχολεία

Εκατοντάδες σχολεία στη Γαλλία έχουν αποκλειστεί από μαθητές και αναγκάστηκαν να κλείσουν, ενώ εκατοντάδες άνθρωποι έχουν τραυματιστεί σε συγκρούσεις με την αστυνομία, στο μεγαλύτερο κύμα μαθητικών και νεανικών κινητοποιήσεων των τελευταίων δεκαετιών.

Στο επίκεντρο των διαμαρτυριών βρίσκεται η κατάσταση στα γαλλικά λύκεια, όπου φοιτούν μαθητές ηλικίας 15 έως 18 ετών. Οι μαθητές καταγγέλλουν ότι το εκπαιδευτικό σύστημα της Γαλλίας χαρακτηρίζεται από έντονες κοινωνικές ανισότητες, ότι πολλά σχολικά κτίρια βρίσκονται σε κακή κατάσταση, οι τάξεις είναι υπερβολικά πολυπληθείς και δεν υπάρχουν αρκετοί εκπαιδευτικοί και επαρκής χρηματοδότηση.

Ο πρωθυπουργός της Γαλλίας έχει χαρακτηρίσει «δικαιολογημένα» ορισμένα από τα αιτήματα των μαθητών και έχει δεσμευτεί να εξετάσει ζητήματα όπως το μέγεθος των τάξεων, το υπερβολικό ωράριο, την κατάσταση των σχολικών κτιρίων και την έλλειψη εκπαιδευτικών.

Ποια είναι όμως τα βασικά προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα το γαλλικό εκπαιδευτικό σύστημα;

Πόσο έντονες είναι οι κοινωνικές ανισότητες στην εκπαίδευση;

Οι ανισότητες είναι σημαντικές. Σύμφωνα με τον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), ένα παιδί που γεννιέται και φοιτά σε σχολείο μιας υποβαθμισμένης περιοχής στη Γαλλία έχει μικρότερες πιθανότητες να ξεφύγει από το κοινωνικοοικονομικό περιβάλλον στο οποίο μεγάλωσε σε σύγκριση με μαθητές σε πολλές άλλες ανεπτυγμένες χώρες.

Ο Ερίκ Σαρμπονιέ, αναλυτής εκπαιδευτικής πολιτικής στον ΟΟΣΑ, επισημαίνει ότι υπάρχει σημαντική διαφορά στις επιδόσεις μεταξύ των μαθητών που προέρχονται από πιο προνομιούχα και εκείνων που προέρχονται από πιο disadvantaged κοινωνικά περιβάλλοντα. Όπως σημειώνει, συχνά οι μαθητές από μειονεκτούντα περιβάλλοντα φοιτούν και σε σχολεία που αντιμετωπίζουν τα ίδια προβλήματα.

Αυτό έχει προκαλέσει ανησυχίες για την ποιότητα της εκπαίδευσης, αλλά και για τα υψηλότερα ποσοστά απουσιών εκπαιδευτικών.

Συνδικαλιστικές οργανώσεις εκπαιδευτικών και κοινωνιολόγοι υποστηρίζουν ότι τα παιδιά στη Γαλλία συχνά διαχωρίζονται με βάση την κοινωνική τους προέλευση, την περιοχή στην οποία ζουν και το εισόδημα της οικογένειάς τους, γεγονός που επηρεάζει άμεσα τις εκπαιδευτικές τους επιδόσεις.

Σε τι κατάσταση βρίσκονται τα σχολικά κτίρια;

Σε ορισμένες περιοχές, κυρίως σε πόλεις και φτωχότερα προάστια, η κατάσταση είναι ιδιαίτερα προβληματική.

Βίντεο που έχουν καταγράψει μαθητές και εκπαιδευτικοί δείχνουν διαρροές νερού, αρουραίους, τρύπες σε τοίχους και οροφές, χαλασμένες τουαλέτες, αλλά και έλλειψη καρεκλών και θρανίων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, εκπαιδευτικοί αναγκάζονται να μεταφέρουν έπιπλα από τη μία αίθουσα στην άλλη.

Μαθητές έχουν περιγράψει περιστατικά όπου έκαναν μάθημα ενώ νερά έσταζαν σε κουβάδες ή αναγκάζονταν να μετακινούν τα θρανία τους για να μην βραχούν.

Την ίδια ώρα, κατά τη διάρκεια των καυσώνων του περασμένου Μαΐου και Ιουνίου, σε πολλές σχολικές αίθουσες η θερμοκρασία ξεπέρασε τους 35 βαθμούς Κελσίου.

Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει εκτιμήσεις σύμφωνα με τις οποίες χιλιάδες σχολεία σε ολόκληρη τη Γαλλία, τόσο πρωτοβάθμιας όσο και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, χρειάζονται επισκευές. Ανάμεσά τους βρίσκονται πολλά κτίρια που κατασκευάστηκαν τη δεκαετία του 1960.

Οι περιφέρειες της Γαλλίας είναι υπεύθυνες για τη συντήρηση των λυκείων, ωστόσο έχουν ζητήσει μεγαλύτερη χρηματοδότηση από την κεντρική κυβέρνηση. Έκθεση της Γερουσίας έχει εκτιμήσει ότι απαιτούνται δισεκατομμύρια ευρώ τα επόμενα χρόνια για την ανακαίνιση και επισκευή των σχολείων, αλλά και για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κλιματικής κρίσης.

Είναι οι τάξεις πιο πολυπληθείς σε σχέση με άλλες χώρες;

Ναι, ιδιαίτερα στις μεγάλες πόλεις.

Σύμφωνα με τον Ερίκ Σαρμπονιέ, στα μαθήματα γαλλικής γλώσσας υπάρχουν κατά μέσο όρο 29 μαθητές ανά τάξη, έναντι 26 μαθητών κατά μέσο όρο στις χώρες του ΟΟΣΑ.

Ο μέσος όρος, ωστόσο, κρύβει σημαντικές διαφορές ανάμεσα στις περιοχές. Σε σχολεία του Παρισιού και των προαστίων του, μαθητές και εκπαιδευτικοί περιγράφουν τάξεις με 36 ή και περισσότερους μαθητές, ενώ σε ορισμένες αγροτικές περιοχές ο αριθμός είναι αισθητά μικρότερος.

Τα στοιχεία του γαλλικού υπουργείου Παιδείας δείχνουν επίσης ότι το μέγεθος των τάξεων έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια.

Έχουν οι Γάλλοι μαθητές περισσότερες ώρες μαθημάτων;

Ναι. Η Γαλλία βρίσκεται ψηλά μεταξύ των χωρών του ΟΟΣΑ όσον αφορά τον αριθμό των διδακτικών ωρών τόσο στην πρωτοβάθμια όσο και στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση.

«Σε ό,τι αφορά τον αριθμό των διδακτικών ωρών, η Γαλλία έχει πραγματικά περισσότερες από τις περισσότερες χώρες του ΟΟΣΑ», σημειώνει ο Σαρμπονιέ.

Ταυτόχρονα, τα μαθήματα συμπιέζονται σε μικρότερο αριθμό σχολικών εβδομάδων. Το σχολικό έτος διαρκεί 36 εβδομάδες, λιγότερες από τον μέσο όρο των χωρών του ΟΟΣΑ.

Μαθητές που συμμετέχουν στις κινητοποιήσεις καταγγέλλουν ότι συχνά βρίσκονται στο σχολείο από τις 8 το πρωί έως τις 6 το απόγευμα, με μεγάλα κενά ανάμεσα στα μαθήματα.

Εκπαιδευτικοί αποδίδουν μέρος του προβλήματος στις αλλαγές που έγιναν στο σύστημα των απολυτηρίων εξετάσεων, οι οποίες έδωσαν στους μαθητές μεγαλύτερη δυνατότητα επιλογής συνδυασμών μαθημάτων και έκαναν πιο δύσκολη την κατάρτιση των ωρολογίων προγραμμάτων.

Η γαλλική κυβέρνηση έχει δεσμευτεί να επανεξετάσει τη διάρκεια της σχολικής ημέρας.

Τι συμβαίνει όταν απουσιάζουν εκπαιδευτικοί;

Και αυτό αποτελεί σημαντικό πρόβλημα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, εκπαιδευτικοί που απουσιάζουν δεν αντικαθίστανται, με αποτέλεσμα οι μαθητές να χάνουν ολόκληρες ώρες μαθημάτων, ακόμη και σε κρίσιμες χρονιές πριν από τις εξετάσεις.

Το γαλλικό υπουργείο Παιδείας έχει αναγνωρίσει ότι περίπου το 10% των διδακτικών ωρών σε ετήσια βάση δεν πραγματοποιείται για διάφορους λόγους και έχει χαρακτηρίσει επείγουσα την ανάγκη αντιμετώπισης του προβλήματος.

Η εκπαιδευτική ομοσπονδία SNES-FSU εκτιμά ότι στην αρχή της φετινής σχολικής χρονιάς έλειπε τουλάχιστον ένας εκπαιδευτικός σε περισσότερα από τα μισά δημόσια γυμνάσια και λύκεια.

Οι μαθητές που συμμετέχουν στις κινητοποιήσεις υποστηρίζουν ότι το πρόβλημα είναι ακόμη εντονότερο στα σχολεία των φτωχότερων περιοχών, όπου οι απουσίες εκπαιδευτικών συχνά δεν καλύπτονται.

Πέρυσι, ο βουλευτής Μπαστιέν Λασό, του κόμματος της ριζοσπαστικής αριστεράς La France Insoumise, είχε ζητήσει από την κυβέρνηση να επιβεβαιώσει εκτιμήσεις της οργάνωσης γονέων FCPE, σύμφωνα με τις οποίες μαθητές στην περιοχή Σεν-Σεν-Ντενί, μία από τις φτωχότερες περιοχές της Γαλλίας, έχαναν το 20% των διδακτικών ωρών τους επειδή οι απόντες εκπαιδευτικοί δεν αντικαθίσταντο.

Αυτό, σύμφωνα με την ίδια εκτίμηση, θα ισοδυναμούσε με σχεδόν έναν ολόκληρο χρόνο χαμένης εκπαίδευσης στη διάρκεια της σχολικής ζωής ενός μαθητή.

Το υπουργείο Παιδείας δήλωσε ότι δεν μπορούσε να επιβεβαιώσει τη συγκεκριμένη εκτίμηση, αναγνώρισε όμως ότι ο αριθμός των απουσιών εκπαιδευτικών που δεν καλύπτονται αποτελεί αυξανόμενο ζήτημα.

Οι εκπαιδευτικοί επισημαίνουν παράλληλα ελλείψεις και σε προσωπικό που δεν διδάσκει, όπως σχολικούς νοσηλευτές και εργαζομένους που παρέχουν υποστήριξη σε μαθητές με αναπηρία.

Πηγή: Guardian