Ο μοναχός, ο ολιγάρχης, ο φιλόσοφος και ο Κασιδιάρης

Από το στρατηγείο του Πούτιν στη Λουμπιάνκα ως τις μονές του Άθω και την πύλη των φυλακών Δομοκού, ο χάρτης της ρωσικής ακροδεξιάς χτίζει γέφυρες με την ελληνική «μοναστηριακή» ακροδεξιά. Ο Κασιδιάρης είναι από τα αγαπημένα τους παιδιά, όσο και αν κρατούν κάποιες τυπικές αποστάσεις. Ιδίως από τότε που κατέρρευσαν οι ρωσικές επενδύσεις στο κόμμα της Καρυστιανού.

Στις 17 Μαΐου 2016, ένας άνδρας με μακριά γκρίζα γενειάδα και την όψη Σλάβου μοναχού του 19ου αιώνα στεκόταν για πολλή ώρα στον έλεγχο διαβατηρίων του αεροδρομίου «Μακεδονία». Δεν τον άφηναν να περάσει. Ο Αλεξάντρ Ντούγκιν, ο ιδεολόγος του νεοευρασιανισμού και εκείνη την εποχή αρχισυντάκτης του τηλεοπτικού ομίλου Tsargrad, ερχόταν στη Θεσσαλονίκη με προορισμό το Άγιον Όρος. Έντεκα μέρες αργότερα ο Βλαντίμιρ Πούτιν και ο Πατριάρχης Κύριλλος θα πατούσαν στη Δάφνη για τα χίλια χρόνια ρωσικής παρουσίας στον Άθω, και ο Ντούγκιν ήθελε να βρίσκεται εκεί.

Οι Έλληνες συνοριοφύλακες του εξήγησαν ότι η Ουγγαρία είχε ζητήσει να του απαγορευθεί η είσοδος σε χώρες Σένγκεν. Χρειάστηκε η παρέμβαση Ρώσων διπλωματών για να περάσει. «Πρόκειται για απόπειρα να σκιαστούν οι ρωσοελληνικές σχέσεις», δήλωσε αργότερα, προσθέτοντας ότι η Ελλάδα τον άφησε να μπει επειδή είναι «ορθόδοξη, αδελφή χώρα» που «δεν υπέκυψε στις αμερικανικές πιέσεις».

Η φράση αυτή, «ορθόδοξη, αδελφή χώρα», είναι το κλειδί για όλη την ιστορία που ακολουθεί. Σε αυτή την ιστορία συναντιούνται ένας μοναχός που, σύμφωνα με όσα γράφονται εδώ και δύο δεκαετίες, εξομολογεί τον Πούτιν· ένας «ορθόδοξος ολιγάρχης» που έφερε μοναχούς του Άθω στην Κριμαία λίγες εβδομάδες πριν από την προσάρτησή της· ένας φιλόσοφος που το 1997 ευχόταν να γεννηθεί στη Ρωσία ένας κανονικός «φασιστικός φασισμός». Και, στην άλλη άκρη του χάρτη, ένας καταδικασμένος για διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης, ο Ηλίας Κασιδιάρης, που βγήκε από τη φυλακή στις 15 Σεπτεμβρίου 2026 και δηλώνει ότι επιστρέφει «στην πρώτη γραμμή».

Πρόκειται για ένα οργανωμένο οικοσύστημα με κοινή «γλώσσα» (το Βυζάντιο, την «παρακμασμένη Δύση», τον «Αντίχριστο» του φιλελευθερισμού), κοινούς τόπους προσκυνήματος και, όπου χρειάζεται, κοινά χρήματα και ταμείο. Όσα ακολουθούν βασίζονται σε δηλώσεις, επισκέψεις, δικαστικά έγγραφα, αποφάσεις κυρώσεων και δημοσιευμένα δημοσιογραφικά ντοκουμέντα. Μαζί συνθέτουν ένα πολυπλόκαμο σύστημα που εξηγεί – και με το παραπάνω – ποιοι είναι, πόσοι είναι και τι δύναμη διαθέτουν όσοι βλέπουν στον Κασιδιάρη την ελληνική εκδοχή της νεοναζιστικής κουλτούρας που έχει ήδη αναδυθεί στην Ευρώπη και επενδύουν σε αυτόν. Το όνειρό τους, φανερό πλέον, είναι να περάσουν τις πόρτες των εθνικών κοινοβουλίων.

Οι γέφυρες της ρωσικής και ελληνικής ακροδεξιάς

Ο μοναχός της Λουμπιάνκα

Η μονή Σρετένσκι βρίσκεται στο κέντρο της Μόσχας, σε απόσταση αναπνοής από τη Λουμπιάνκα, την έδρα της KGB και σήμερα της FSB. Στη σοβιετική εποχή το μοναστήρι στέγαζε εγκαταστάσεις των μυστικών υπηρεσιών. Ηγούμενός του από το 1995 έως το 2018 ήταν ο αρχιμανδρίτης Τύχων, κατά κόσμον Γκεόργκι Σεβκούνοφ, απόφοιτος κινηματογραφικής σχολής. Σήμερα είναι μητροπολίτης.

Ο Ιταλός δημοσιογράφος Marzio G. Mian, στο βιβλίο του «Στις όχθες του Βόλγα – Ταξίδι στην καρδιά της Ρωσίας» (Ψυχογιός, 2026, μετάφραση Δήμητρα Δότση), τον περιγράφει ως «τον μοναχό που ψιθυρίζει στο αυτί του τσάρου τη σταυροφορία ενάντια στον Δυτικό Αντίχριστο». Τον αποκαλεί «Ρισελιέ του Κρεμλίνου» και «σημείο αναφοράς του μετασοβιετικού μοναστικού φονταμενταλισμού». Και σημειώνει ότι ο Πούτιν, ήδη από την εποχή που διηύθυνε την FSB στα τέλη της δεκαετίας του ’90, τον έπαιρνε μαζί του σε ταξίδια στο εξωτερικό.

Το Κρεμλίνο δεν επιβεβαίωσε ποτέ ότι ο Τύχων είναι ο πνευματικός του Πούτιν. Ο ίδιος, ερωτηθείς από τη ρωσική Vedomosti το 2013, απάντησε: «Αν θέλετε να πιστεύετε τις φήμες, πιστέψτε τες, εγώ δεν θα τις διαδώσω». Η ίδια εφημερίδα ανέφερε ότι ο Πούτιν επισκέφθηκε τη μονή λίγο πριν αναλάβει την πρωθυπουργία, το 1999, και ότι το 2001, μιλώντας σε ελληνική εφημερίδα, ο Τύχων περιέγραψε τον Πούτιν ως «πραγματικά ορθόδοξο χριστιανό» που εξομολογείται και κοινωνεί. Η πρώτη δημόσια βεβαίωση της πίστης του Ρώσου προέδρου από τον άνθρωπο που θεωρείται εξομολόγος του δόθηκε, λοιπόν, σε ελληνικό κοινό.

Το 2008 ο Τύχων δημιούργησε για την κρατική τηλεόραση ένα ντοκιμαντέρ με τίτλο «Η πτώση μιας αυτοκρατορίας. Το μάθημα του Βυζαντίου». Θέμα του ήταν η παρακμή και η πτώση του Βυζαντίου, με κεντρικό επεισόδιο την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους σταυροφόρους το 1204. Ο Mian συνοψίζει τη θέση του Τύχωνα: «Το εκδικητικό μίσος της Δύσης απέναντι στο Βυζάντιο και τους διαδόχους του συνεχίζεται μέχρι σήμερα». Κατά τον Τύχωνα, το να είσαι ορθόδοξος «δεν είναι απλώς θέμα πίστης, αλλά υπεράσπισης του ιερού σλαβορωσικού κόσμου». Η Μόσχα είναι η Τρίτη Ρώμη, ο νόμιμος κληρονόμος του Βυζαντίου, και η σύγκρουση με τη Δύση είναι συνέχεια του 1204.

Γι’ αυτό το αφήγημα έχει τόση απήχηση σε ελληνικούς εκκλησιαστικούς και εθνικιστικούς κύκλους: τους προσφέρει μια θέση στην ιστορία δίπλα στη Ρωσία και απέναντι στη «Φραγκιά». Υπάρχει όμως και η σκοτεινή πλευρά. Τον Νοέμβριο του 2017, σε συνέδριο για τη δολοφονία της οικογένειας των Ρομανόφ, ο τότε επίσκοπος Τύχων δήλωσε ότι «σημαντικό μέρος της εκκλησιαστικής επιτροπής δεν έχει καμία αμφιβολία ότι η δολοφονία ήταν τελετουργική». Η «τελετουργική δολοφονία» είναι η αρχαιότερη αντισημιτική συκοφαντία της Ευρώπης, η λεγόμενη «συκοφαντία του αίματος». Ο Αλεξάντρ Μπορόντα, πρόεδρος της Ομοσπονδίας Εβραϊκών Κοινοτήτων της Ρωσίας, μίλησε για «μία από τις αρχαιότερες αντισημιτικές συκοφαντίες». Η Αμερικανοεβραϊκή Επιτροπή (AJC) τη χαρακτήρισε «καθαρή συκοφαντία». Ο Mian γράφει ότι ο Τύχων ασπάζεται τη θεωρία της εβραϊκής συνωμοσίας πίσω από τη δολοφονία του Νικολάου Β΄ και ότι η Novaya Gazeta έγραψε πως «ο πνευματικός του προέδρου μας είναι αντισημίτης». Σημειώνει ακόμη ότι κύκλοι προσκείμενοι στον Τύχωνα κατηγόρησαν τον ίδιο τον Πατριάρχη Κύριλλο ότι είναι «όργανο των Εβραίων ολιγαρχών».

Ο Τύχων ηγείται, κατά τον Mian, της αντιπολίτευσης στον Κύριλλο «εκ δεξιών»: τον κατηγορεί για «οικουμενισμό», δηλαδή για υπερβολική διάθεση διαλόγου με τον Πάπα. Ο αντιοικουμενισμός είναι ακριβώς η σημαία κάτω από την οποία κινούνται και στην Ελλάδα οι πιο ακραίες μοναστικές φωνές, ζηλωτές μοναχοί και «γέροντες» του διαδικτύου, απέναντι στο Οικουμενικό Πατριαρχείο.

Ο φιλόσοφος του «κόκκινου φασισμού»

Αν ο Τύχων δίνει στο καθεστώς την ευλογία, ο Ντούγκιν του δίνει τη γεωπολιτική διάσταση. «Ο Πούτιν γίνεται όλο και πιο Ντούγκιν», δήλωνε ο ίδιος ήδη το 2007, σύμφωνα με τον Mian. «Όταν θα έχει γίνει Ντούγκιν κατά εκατό τοις εκατό, τότε θα έχει γίνει Πούτιν κατά εκατό τοις εκατό».

Η ιδεολογική του καταγωγή είναι γνωστή και τεκμηριωμένη, κυρίως από τα δικά του κείμενα. Το 1997 δημοσίευσε το δοκίμιο «Φασισμός, απεριόριστος και κόκκινος». Εκεί έγραφε ότι βλέπει «στην Ανατολή, στη Ρωσία, να υψώνεται ένας φασισμός απεριόριστος και κόκκινος», «απεριόριστος όπως τα εδάφη μας και κόκκινος όπως το αίμα μας». Και κατέληγε ότι «ένας φασιστικός φασισμός γεννιέται και δυναμώνει στη Ρωσία». Ο ερευνητής Αντρέας Ούμλαντ έχει καταγράψει ότι σε κείμενο του 1991-92 («Ο μεγάλος πόλεμος των ηπείρων») ο Ντούγκιν χαρακτήριζε τον Ράινχαρντ Χάιντριχ, έναν από τους αρχιτέκτονες του Ολοκαυτώματος, «πεπεισμένο ευρασιανιστή». Το 2006 ο ίδιος παραδέχθηκε ότι η ιδεολογία του μοιάζει με εκείνη των αδελφών Στράσερ, της «αριστερής» πτέρυγας του πρώιμου ναζισμού.

Ο Mian ζωγραφίζει τον Ντούγκιν της δεκαετίας του ’90 ως «γκουρού του ναζιστοειδούς μυστικισμού», διαμορφωμένο «στα υπόγεια της ναζί-πανκ μοσχοβίτικης αντικουλτούρας». Καταγράφει μαρτυρίες οπαδών που τον θυμούνται «να ουρλιάζει "Sieg Heil!" στο μετρό, με ένα μπουκάλι πόρτο στο χέρι». Ο Εντουάρντ Λιμόνοφ, με τον οποίο ο Ντούγκιν συνίδρυσε το Εθνικομπολσεβικικό Κόμμα, τον αποκάλεσε «νιτσεϊστή βουτηγμένο στη βότκα». Από τον Λιμόνοφ προέρχεται και η περιγραφή των συλλαλητηρίων εκείνης της εποχής, που μοιάζει με πρόβα της σημερινής συμμαχίας: «Ορθόδοξοι μοναχοί με το πορτρέτο του Στάλιν, συνταξιούχοι πολιτικοί κομισάριοι του Κόκκινου Στρατού δίπλα σε αταμάνους του κοζάκικου τάγματος, εκκλήσεις στον προλεταριακό διεθνισμό και φλογεροί αντισημιτικοί λόγοι».

Τον Μάιο του 2014, μετά τα γεγονότα της Οδησσού, ο Ντούγκιν δήλωσε για τους Ουκρανούς: «Να σκοτώνετε, να σκοτώνετε, να σκοτώνετε. Δεν υπάρχει τίποτα να συζητήσουμε. Αυτή είναι η γνώμη μου ως καθηγητή».

Η ελληνική διαδρομή του Ντούγκιν

Στις 12 Απριλίου 2013, ο Ντούγκιν έδωσε διάλεξη με τίτλο «Η γεωπολιτική της Ρωσίας» στο Πανεπιστήμιο Πειραιά, μετά από πρόσκληση του καθηγητή Νίκου Κοτζιά, που δύο χρόνια αργότερα έγινε υπουργός Εξωτερικών της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ. Σε σημείωμά του τον Δεκέμβριο του 2013, που δημοσιοποιήθηκε από διαρροή αλληλογραφίας, ο Ντούγκιν έγραφε ότι στην Ελλάδα οι εταίροι της Μόσχας «θα μπορούσαν τελικά να είναι οι αριστεροί του ΣΥΡΙΖΑ». Η λεπτομέρεια αυτή έχει σημασία: για τον Ντούγκιν η διάκριση αριστεράς και δεξιάς είναι δευτερεύουσα. Αυτό που μετράει είναι ο «αντιατλαντισμός». Γι’ αυτό το ίδιο οικοσύστημα μπορεί σήμερα να φλερτάρει με έναν πρώην υπαρχηγό της Χρυσής Αυγής, όπως ο Ηλίας Κασιδιάρης. Ένα φλερτ που δεν ξεκίνησε τώρα.

Ήδη από το 2014, το Rutube, η ρωσική εκδοχή του YouTube, είχε ανεβάσει με υπότιτλους το επίμαχο βίντεο της συνομιλίας του Κασιδιάρη με τον Τάκη Μπαλτάκο, τότε γενικό γραμματέα της κυβέρνησης, ο οποίος εμφανιζόταν να απολογείται στον Κασιδιάρη για τις διώξεις εναντίον της Χρυσής Αυγής.

Ο ορθόδοξος ολιγάρχης

Ο Κονσταντίν Μαλοφέεφ, Ρώσος τραπεζίτης και ιδρυτής του ομίλου Tsargrad, του Ιδρύματος Αγίου Βασιλείου του Μεγάλου και της μοναρχικής οργάνωσης «Δικέφαλος Αετός», είναι ο κρίκος που ενώνει χρήμα, μέσα ενημέρωσης, μοναρχισμό και ορθοδοξία στο ρωσικό εθνικιστικό οικοσύστημα. Τον Δεκέμβριο του 2014 οι ΗΠΑ του επέβαλαν κυρώσεις ως βασικό χρηματοδότη του αποσχιστικού αγώνα στην Κριμαία και της λεγόμενης «Λαϊκής Δημοκρατίας του Ντονέτσκ». Η διατύπωση που κυκλοφορεί στον ελληνικό Τύπο, ότι η Ουάσιγκτον τον χαρακτήρισε «διαμεσολαβητή» μεταξύ της ρωσικής κυβέρνησης και φιλορώσων πολιτικών του εξωτερικού, δεν εντοπίζεται στα επίσημα έγγραφα.

Τον Ιανουάριο του 2014, λίγες εβδομάδες πριν από την προσάρτηση, επισκέφθηκε την Κριμαία συνοδευόμενος από αγιορείτες μοναχούς. Επικεφαλής της ασφάλειάς του ήταν ο Ιγκόρ Γκίρκιν («Στρέλκοφ»), που αργότερα έγινε στρατιωτικός διοικητής των αυτονομιστών και καταδικάστηκε ερήμην στην Ολλανδία για την κατάρριψη της πτήσης MH17. Την ίδια περίοδο το ίδρυμά του μετέφερε στη Ρωσία τα «Δώρα των Μάγων» της Μονής Αγίου Παύλου, ένα προσκύνημα με τεράστια προβολή.

Για την Ελλάδα, το αμερικανικό κατηγορητήριο του 2022 αναφέρει ότι έστειλε τον παραγωγό Τζακ Χάνικ να στήσει ελληνικό τηλεοπτικό δίκτυο που θα πρόβαλλε τη ρωσική οπτική. Το δίκτυο αυτό έχει ταυτιστεί από ελληνικά μέσα με το Hellasnet. Ο Μαλοφέεφ κατηγορείται επίσης ότι επιχείρησε να μεταφέρει παράνομα 10 εκατ. δολάρια σε επιχειρηματικό συνεργάτη στην Ελλάδα, με αντιχρονολογημένο συμφωνητικό.

Τον Σεπτέμβριο του 2025 ίδρυσε στην Αγία Πετρούπολη, με συνδιοργανωτή τον Ντούγκιν, τη «Διεθνή Κυριαρχιστική Λίγκα "Παλαδίνοι"». Στην ιδρυτική της συνάντηση βρέθηκαν ευρωπαϊκές ακροδεξιές οργανώσεις και, από την Ελλάδα, η Χρυσή Αυγή και το Μέτωπο Νεολαίας. Στόχος της είναι ο συντονισμός δράσεων και η αμοιβαία νομική και οικονομική στήριξη.

Η «μοναστηριακή» ακροδεξιά

Η πιο εύγλωττη μαρτυρία για τη σχέση Άθω και ελληνικής ακροδεξιάς δεν προέρχεται από κάποιον επικριτή της Εκκλησίας αλλά από έναν ηγούμενο. Τον Ιούνιο του 2023, λίγες μέρες πριν από τις εκλογές, ο νόμιμος ηγούμενος της Μονής Εσφιγμένου Βαρθολομαίος μίλησε δημόσια. «Υπάρχουν κάποιοι μοναχοί που κατευθύνουν. Έρχονται προσκυνητές σε εμάς και μας λένε "ο τάδε μοναχός μάς είπε να ψηφίσουμε ΝΙΚΗ"», είπε. Περιέγραψε ένα ακροατήριο που μοιράζεται αντιεμβολιαστικές θέσεις, θεωρίες συνωμοσίας, φιλορωσικές απόψεις για την Ουκρανία και μύθους περί «ξανθού γένους». Παραδέχθηκε ότι δεν έχει αποδείξεις για ρωσική χρηματοδότηση. Και έκανε την εξής σύγκριση: «Και η Χρυσή Αυγή ισχυριζόταν ότι είχε "πνευματική στήριξη από το Άγιον Όρος" και χρησιμοποιούσε τους σχισματικούς της μονής μας για να νομιμοποιηθεί».

Ο όρος «μοναστηριακή ακροδεξιά» δεν αφορά, επομένως, ολόκληρο τον μοναχισμό. Περιγράφει ένα συγκεκριμένο ρεύμα με τρία χαρακτηριστικά: αντιοικουμενισμό, που εύκολα γίνεται εχθρότητα προς το Φανάρι, εσχατολογικό εθνικισμό και φιλορωσισμό. Στο βιβλίο του Mian βρίσκουμε το ρωσικό του δίδυμο, τον «μετασοβιετικό μοναστικό φονταμενταλισμό» του Τύχωνα. Τα δύο ρεύματα δεν χρειάζονται πολλά λόγια για να συνεργαστούν. Μοιράζονται τους ίδιους εχθρούς, τους ίδιους αγίους και τις ίδιες προφητείες.

Ο Κασιδιάρης στον χάρτη

Στις 15 Σεπτεμβρίου 2026, στις δώδεκα το μεσημέρι, Παγκόσμια Ημέρα της Δημοκρατίας, άνοιξε η πύλη των φυλακών Δομοκού. Βγήκε ο Ηλίας Κασιδιάρης, καταδικασμένος σε δεύτερο βαθμό σε κάθειρξη 13 ετών για διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης. Κρατούσε διπλωμένη μια ελληνική σημαία. Τον περίμεναν υποστηρικτές με μάσκες και μαύρα γυαλιά και ένα στημένο μικρόφωνο. Μίλησε για «την πιο διεφθαρμένη κυβέρνηση της μεταπολίτευσης» και προανήγγειλε ένα «ισχυρό εθνικό κόμμα, όπως εκείνα που κυριαρχούν σε όλη την Ευρώπη».

Η διαδρομή του είναι γνωστή. Τον Ιούνιο του 2012 επιτέθηκε σε ζωντανή τηλεοπτική εκπομπή σε δύο βουλεύτριες. Τον Οκτώβριο της ίδιας χρονιάς διάβασε στη Βουλή απόσπασμα από τα «Πρωτόκολλα των Σοφών της Σιών», το αντισημιτικό πλαστό κείμενο της τσαρικής μυστικής αστυνομίας. Το 2020 αποχώρησε από τη Χρυσή Αυγή του Νίκου Μιχαλολιάκου και ίδρυσε δικό του σχηματισμό. Ο Άρειος Πάγος απέκλεισε το κόμμα του «Έλληνες» από τις εκλογές του 2023. Το 2024, στις ευρωεκλογές, απέκλεισε και τους «Σπαρτιάτες», κρίνοντας ότι πραγματικός τους ηγέτης ήταν ο ίδιος.

Τη σχέση του με τη Μόσχα την επικαλείται και ο ίδιος: σε βίντεο πριν από λίγα χρόνια εμφανίζεται να λέει ότι η Ρωσία είναι η σημαντικότερη φίλη χώρα της Ελλάδας. Πιο πρόσφατα επικαλέστηκε την υποστήριξη του Έλον Μασκ, ο οποίος τον περασμένο Ιούλιο αναδημοσίευσε σχόλιο που παρουσίαζε τον Κασιδιάρη ως «θύμα του περιορισμού της ελευθερίας του λόγου», επειδή του είχε αρνηθεί η αποφυλάκιση. Η ανάρτηση ανέφερε ότι η Ελλάδα περιόριζε την ελευθερία έκφρασής του διότι ο Κασιδιάρης παρέμενε ενεργός στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ο ίδιος ο Κασιδιάρης παρουσίασε την ανάρτηση του Μασκ ως «διεθνή δικαίωση».

Τον Απρίλιο του 2022, όταν ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι μίλησε στην ελληνική Βουλή και προβλήθηκε μήνυμα μαχητή του τάγματος Αζόφ, ο Κασιδιάρης έγραψε ότι αποδείχθηκε «ποιοι είναι οι πραγματικοί ναζί, φασίστες και εχθροί της δημοκρατίας». Ήταν η ίδια γραμμή με την προπαγάνδα της «αποναζιστικοποίησης», διατυπωμένη από έναν άνθρωπο που διάβαζε τα «Πρωτόκολλα» στη Βουλή. Η Νέα Δημοκρατία κατηγόρησε τότε τα κόμματα της αντιπολίτευσης που απείχαν από την ομιλία ότι «λένε τα ίδια που λέει στην ανάρτησή του ο καταδικασμένος Η. Κασιδιάρης».

Τον Μάρτιο του 2015, όταν ο Κασιδιάρης ήταν ακόμα υπαρχηγός της, η Χρυσή Αυγή εκπροσωπήθηκε στο Διεθνές Ρωσικό Συντηρητικό Φόρουμ που οργάνωσε στην Αγία Πετρούπολη το εθνικιστικό κόμμα «Ροντίνα» (Πατρίδα). Η ίδια «Ροντίνα» βρέθηκε πίσω από την πρωτοβουλία κατά του «Γιάμπλοκο», του μοναδικού νόμιμου αντιπολεμικού, φιλελεύθερου κόμματος της Ρωσίας. Ακολούθησαν και άλλες προσφυγές, συντονισμένες από το καθεστώς, και τελικά τον περασμένο Αύγουστο, με συνοπτικές και κυρίως… δημοκρατικές διαδικασίες, το κόμμα αποκλείστηκε από τις ρωσικές βουλευτικές εκλογές.

Από την 1η Σεπτεμβρίου 2026 κυκλοφορεί σε ελληνικά μέσα η πληροφορία ότι ο Μαλοφέεφ και ο Ντούγκιν «προβάλλουν συστηματικά» τον Κασιδιάρη ως «θύμα δυτικής συστημικής καταστολής» μέσω του Tsargrad και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

Η αλήθεια είναι ότι τα ρωσόφωνα μέσα που κάλυψαν την αποφυλάκιση (το ισραηλινό NEWSru, τα «Αθηναϊκά Νέα» της ρωσόφωνης κοινότητας, το κυπριακό Kiprinform) τον περιγράφουν ουδέτερα ή αρνητικά, ως «νεοναζί». Ο ίδιος πάντως δεν χάνει την ευκαιρία να υιοθετεί αναφορές στο Telegram που τον εμφανίζουν ως υποστηριζόμενο από τη Ρωσία.

Το ρωσικό σύστημα είναι έξυπνο. Δεν χρειάζεται να «υιοθετήσει» ευθέως τον Κασιδιάρη για να τον χρησιμοποιήσει, ούτε εκείνος χρειάζεται ειδική συμφωνία για να διαφημίζει ότι έχει ταχθεί με τα συμφέροντα του Κρεμλίνου. Άλλωστε, μιλούν την ίδια γλώσσα: «διεφθαρμένη» Δύση, «αληθινοί ναζί» στο Κίεβο, «αντισυστημικός» πατριώτης που διώκεται. Μέσα στη Χρυσή Αυγή, όπως και στις ζηλωτικές μονές, η Ορθοδοξία είχε πάντα χρήση σημαίας…