Telegraph: Τα Γλυπτά του Παρθενώνα θα μπορούσαν να επιστρέψουν στην Ελλάδα με συμφωνία τύπου Μπαγιέ

Τα Γλυπτά του Παρθενώνα θα μπορούσαν να επιστρέψουν στην Αθήνα μέσω μιας συμφωνίας δανεισμού αντίστοιχης με εκείνη που επέτρεψε τη μεταφορά της Ταπισερί της Μπαγιέ στη Βρετανία, σύμφωνα με τον διευθυντή του Βρετανικού Μουσείου, Νίκολας Κάλιναν.

Όπως αναφέρει η Telegraph, ο Κάλιναν εμφανίστηκε αισιόδοξος ότι μπορεί να υπάρξει απτή πρόοδος στις μακροχρόνιες διαπραγματεύσεις με την Ελλάδα, υποστηρίζοντας ότι η πρόσφατη πολιτιστική συμφωνία με τη Γαλλία δείχνει πως οι αμοιβαίοι δανεισμοί μπορούν να λειτουργήσουν ως μοντέλο για πιο σύνθετες διαφορές.

«Θα ήταν υπέροχο» να επιτευχθεί συμφωνία, είπε, προσθέτοντας ότι κάθε περίπτωση είναι διαφορετική και δεν υπάρχει ένα ενιαίο μοντέλο που να μπορεί να εφαρμοστεί παντού. Παρ’ όλα αυτά, θεωρεί ότι το γεγονός πως χρειάστηκαν αρκετές προσπάθειες για να ολοκληρωθεί ο δανεισμός της Ταπισερί της Μπαγιέ αφήνει «μια χαραμάδα πιθανότητας» για τα Γλυπτά του Παρθενώνα.

Το μοντέλο της Ταπισερί της Μπαγιέ

Η Ταπισερί της Μπαγιέ, ηλικίας περίπου 1.000 ετών και μήκους περίπου 70 μέτρων, μεταφέρθηκε από τη Γαλλία στη Βρετανία στο πλαίσιο μιας μεγάλης πολιτιστικής ανταλλαγής.

Σε αντάλλαγμα, βρετανικά εκθέματα όπως θησαυροί από το Σάτον Χου και τα πιόνια του Λιούις θα ταξιδέψουν στη Γαλλία.

Για τη διοίκηση του Βρετανικού Μουσείου, η συγκεκριμένη συμφωνία αποτελεί παράδειγμα «διεθνούς συνεργασίας» και αμοιβαίας ανταλλαγής που θα μπορούσε να ανοίξει δρόμο και σε άλλες δύσκολες υποθέσεις πολιτιστικής διπλωματίας.

Τι σημαίνει αυτό για τα Γλυπτά του Παρθενώνα

Η συζήτηση για την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα παραμένει ανοιχτή εδώ και δεκαετίες. Η Ελλάδα υπέβαλε το πρώτο επίσημο αίτημα για μόνιμη επιστροφή το 1983, ενώ οι συζητήσεις με το Βρετανικό Μουσείο εντάθηκαν από το 2021.

Ο πρόεδρος του μουσείου, Τζορτζ Όσμπορν, είχε πραγματοποιήσει μυστικές επαφές με τον Έλληνα πρωθυπουργό με στόχο την εξεύρεση λύσης στη διαμάχη για την κυριότητα των Γλυπτών.

Η βρετανική κυβέρνηση έχει καταστήσει σαφές ότι δεν θα εμπόδιζε μια συμφωνία δανεισμού, εφόσον το Βρετανικό Μουσείο και η ελληνική πλευρά κατέληγαν σε κοινό πλαίσιο. Ένα τέτοιο μοντέλο θα μπορούσε να προβλέπει ότι τμήματα των Γλυπτών του Παρθενώνα θα εκτίθενται στην Αθήνα για συγκεκριμένα χρονικά διαστήματα, ενώ σημαντικές ελληνικές αρχαιότητες θα παρουσιάζονται στο Λονδίνο.

Η ελληνική πλευρά, ωστόσο, έχει επιμείνει ότι το βασικό ζήτημα είναι η κυριότητα και η μόνιμη επανένωση των Γλυπτών του Παρθενώνα στην Αθήνα.

Οι ανακαινίσεις του Βρετανικού Μουσείου

Η πιθανότητα δανεισμού συνδέεται και με τη μεγάλη ανακαίνιση του Βρετανικού Μουσείου. Το ίδρυμα σχεδιάζει έργο περίπου 1 δισ. λιρών για την αναμόρφωση των δυτικών αιθουσών του, το οποίο αναμένεται να διαρκέσει περίπου μία δεκαετία.

Κατά τη διάρκεια των εργασιών, το μουσείο έχει ήδη αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο ορισμένα αντικείμενα, ανάμεσά τους και τα Γλυπτά του Παρθενώνα, να δοθούν σε διεθνείς δανεισμούς. Ο Κάλιναν επανέλαβε ότι το Βρετανικό Μουσείο θα παραμείνει «πάντα ανοιχτό στον διάλογο» για τα Γλυπτά.

Το νομικό εμπόδιο για μόνιμη επιστροφή

Παρά την αισιοδοξία για μια συμφωνία δανεισμού, ο διευθυντής του μουσείου εμφανίστηκε πιο επιφυλακτικός απέναντι στην αλλαγή του βρετανικού νόμου που θα επέτρεπε τη μόνιμη απομάκρυνση αντικειμένων από τη συλλογή.

Ο British Museum Act του 1963 περιορίζει σημαντικά τη δυνατότητα του μουσείου να παραχωρεί οριστικά αντικείμενα.

Ο Κάλιναν προειδοποίησε ότι μια αλλαγή του νόμου θα μπορούσε να έχει «απρόβλεπτες συνέπειες», υποστηρίζοντας ότι τα μουσεία λειτουργούν ως προσωρινοί θεματοφύλακες συλλογών για τις επόμενες γενιές.

Για την ώρα, επομένως, το σενάριο που φαίνεται να κερδίζει έδαφος είναι εκείνο μιας μακροχρόνιας ή επαναλαμβανόμενης συμφωνίας δανεισμού και πολιτιστικών ανταλλαγών — όχι μιας οριστικής νομικής μεταβίβασης της κυριότητας.