«Εκπαιδεύουμε τους αντικαταστάτες μας»: Πανικός στη Meta για το σχέδιο του Ζάκερμπεργκ

Ο Μαρκ Ζάκερμπεργκ είχε ένα φιλόδοξο σχέδιο για τη Meta: να μετατρέψει την εταιρεία σε έναν οργανισμό «AI native», όπου η τεχνητή νοημοσύνη θα αναλάμβανε μεγάλο μέρος της καθημερινής δουλειάς που εκτελούσαν χιλιάδες εργαζόμενοι. Σε ορισμένα σενάρια, μάλιστα, εξετάστηκαν περικοπές προσωπικού που έφταναν έως και το 60% σε συγκεκριμένες ομάδες. Το σχέδιο, όμως, συνάντησε έντονες αντιδράσεις και τελικά υποχώρησε μπροστά στα προβλήματα που παρουσίασε η ίδια η τεχνολογία.

Σύμφωνα με ειδική έρευνα του Reuters, το σχέδιο είχε την κωδική ονομασία «Project OT», από τις λέξεις Organization Transformation, και τέθηκε σε κίνηση στις αρχές του 2026. Στόχος ήταν μια ριζική αναδιοργάνωση της Meta, με μικρότερες ομάδες υψηλής εξειδίκευσης και «εικονικούς εργαζομένους» τεχνητής νοημοσύνης να αναλαμβάνουν ολοένα περισσότερες λειτουργίες.

Η αναδιάρθρωση προβλεπόταν να γίνει σε δύο κύματα: το πρώτο τον Μάιο και το δεύτερο τον Νοέμβριο. Παράλληλα με τις απολύσεις, η εταιρεία σχεδίαζε να καταργήσει ανοιχτές θέσεις, να μετακινήσει εργαζομένους σε νέες μονάδες και να απομακρύνει όσους θεωρούσε χαμηλής απόδοσης. Η Meta επιβεβαίωσε στο Reuters ότι σε ορισμένα από τα πιο ακραία σενάρια εξετάστηκε μείωση έως 60% σε συγκεκριμένες ομάδες, διευκρινίζοντας ότι αυτό δεν αφορούσε το σύνολο του προσωπικού της.

Η ιδέα της εταιρείας χωρίς παραδοσιακούς ρόλους

Στον πυρήνα του σχεδίου βρισκόταν η πεποίθηση ότι η Meta δεν έπρεπε απλώς να προσθέσει εργαλεία ΑΙ στις υπάρχουσες διαδικασίες της, αλλά να ξαναχτίσει ολόκληρο τον τρόπο λειτουργίας της γύρω από αυτά.

Σε πιλοτικές ομάδες, μηχανικοί και σχεδιαστές άρχισαν να δουλεύουν σε μικρά «pods» δύο ή τριών μηχανικών και ενός designer. Οι παραδοσιακοί εξαμηνιαίοι κύκλοι ανάπτυξης θα αντικαθίσταντο από γρήγορα «σπριντ» τεσσάρων εβδομάδων.

Σε εσωτερικό οδηγό με τίτλο «AI-Native Playbook» προβλεπόταν ακόμη και η εξαφάνιση παραδοσιακών τίτλων όπως «μηχανικός» ή «σχεδιαστής προϊόντος». Όλοι θα μπορούσαν να αποκτήσουν τον γενικό τίτλο «builder», ενώ επίπεδα μεσαίας διοίκησης θα καταργούνταν και συστήματα ΑΙ θα βοηθούσαν στον καθορισμό των καθημερινών προτεραιοτήτων.

Η Meta άρχισε επίσης να αναζητά αυτό που αποκαλούσε «Irreplaceable Talent», δηλαδή εργαζομένους που θεωρούνταν δύσκολο να αντικατασταθούν. Η λογική παρέπεμπε στον γνωστό μύθο της Silicon Valley για τον «10X Performer», τον εξαιρετικά ικανό εργαζόμενο που μπορεί να κάνει τη δουλειά πολλών ανθρώπων, αυτή τη φορά με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης.

Οι εργαζόμενοι φοβήθηκαν ότι εκπαιδεύουν τους αντικαταστάτες τους

Το σχέδιο άρχισε να προκαλεί έντονη αναστάτωση μέσα στη Meta όταν έγινε σαφές ότι οι αλλαγές θα συνοδεύονταν από μεγάλες περικοπές προσωπικού.

Τον Μάιο η εταιρεία προχώρησε τελικά σε μείωση περίπου 10% του προσωπικού της. Παράλληλα, σε κάποιους μηχανικούς ζητήθηκε να δημιουργούν δεδομένα εκπαίδευσης ώστε τα μοντέλα ΑΙ της Meta να γίνουν καλύτερα στον προγραμματισμό.

Η ανησυχία κορυφώθηκε όταν η εταιρεία εγκατέστησε σε συσκευές εργαζομένων στις ΗΠΑ λογισμικό που καταγράφει κινήσεις του ποντικιού και πληκτρολογήσεις, ώστε οι ΑΙ agents να μάθουν πώς ακριβώς χρησιμοποιούν οι άνθρωποι τους υπολογιστές. Για πολλούς εργαζομένους, η εικόνα ήταν ξεκάθαρη: φοβήθηκαν ότι στην πράξη εκπαιδεύουν τα συστήματα που κάποια στιγμή θα τους αντικαταστήσουν.

Οι αντιδράσεις πήραν και σαρκαστικές μορφές. Εργαζόμενοι ανέβαζαν εικόνες ελεφάντων στο εσωτερικό δίκτυο της Meta, ως αναφορά στον «ελέφαντα στο δωμάτιο» των απολύσεων, ενώ ένας υπάλληλος συνέκρινε ειρωνικά τον Ζάκερμπεργκ με τον Προμηθέα που χαρίζει τη φωτιά στην ανθρωπότητα.

Το ηθικό στην εταιρεία υποχώρησε αισθητά. Ο εσωτερικός δείκτης θετικής στάσης των εργαζομένων έπεσε από το 74% στο 55%.

Η ΑΙ έγραφε πολύ περισσότερο κώδικα, αλλά όχι απαραίτητα καλύτερα

Το μεγαλύτερο πρόβλημα για το σχέδιο δεν ήταν μόνο η αντίδραση των εργαζομένων. Τα εσωτερικά δεδομένα άρχισαν να δείχνουν ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν προσέφερε τα οφέλη παραγωγικότητας που περίμεναν τα στελέχη της Meta.

Οι αλλαγές κώδικα στα εσωτερικά συστήματα της εταιρείας αυξήθηκαν κατά 220% μέσα σε έναν χρόνο. Όμως οι αλλαγές που κατέληγαν πράγματι σε νέες ή βελτιωμένες λειτουργίες για τους χρήστες αυξήθηκαν μόλις κατά 36%.

Ακόμη πιο ανησυχητικά ήταν τα προβλήματα αξιοπιστίας. Σύμφωνα με εσωτερικά στοιχεία, μεγάλα τεχνικά περιστατικά και πιθανοί κίνδυνοι διαρροής δεδομένων αυξήθηκαν κατά 40%, ενώ ο χρόνος που οι εργαζόμενοι αφιέρωναν για να αντιμετωπίζουν προβλήματα που είχαν προκαλέσει συστήματα ΑΙ αυξήθηκε κατά 70%.

Η αναδίπλωση του Ζάκερμπεργκ

Στις 19 Μαΐου, λίγες ώρες πριν από το πρώτο κύμα απολύσεων, ο Μαρκ Ζάκερμπεργκ άλλαξε πορεία. Η Meta προχώρησε την επόμενη ημέρα στις ήδη προγραμματισμένες περικοπές 10%, αλλά ακύρωσε το δεύτερο κύμα αναδιάρθρωσης που είχε σχεδιαστεί για τον Νοέμβριο.

Μετά τις απολύσεις, ο Ζάκερμπεργκ ενημέρωσε τους εργαζομένους ότι δεν περίμενε άλλες απολύσεις σε επίπεδο ολόκληρης της εταιρείας μέσα στο έτος και υποσχέθηκε μεγαλύτερη «σταθερότητα».

Η Meta πάγωσε επίσης το πρόγραμμα παρακολούθησης κινήσεων του ποντικιού, επέτρεψε σε ορισμένους εργαζομένους που είχαν μετακινηθεί σε μονάδες ΑΙ να επιστρέψουν στις προηγούμενες θέσεις τους και προσπάθησε να ενισχύσει το ηθικό με καλύτερες παροχές και περισσότερα κονδύλια για ταξίδια και κοινωνικές εκδηλώσεις.

Τον Ιούλιο, ο Ζάκερμπεργκ παραδέχθηκε σε εσωτερική συγκέντρωση ότι η τεχνολογία των ΑΙ agents δεν είχε «επιταχυνθεί» όσο γρήγορα είχε προβλέψει. Επέμεινε, πάντως, ότι περιμένει σημαντικές βελτιώσεις τους επόμενους μήνες.

Το σχέδιο της Meta δεν εγκαταλείφθηκε πλήρως. Ο Ζάκερμπεργκ εξακολουθεί να προβλέπει έναν κόσμο όπου οι εταιρείες θα μπορούν να λειτουργούν με λιγότερους ανθρώπους, υποστηρίζοντας παράλληλα ότι η ΑΙ μπορεί να δημιουργήσει συνολικά περισσότερες θέσεις εργασίας μέσα από τη δημιουργία περισσότερων, μικρότερων επιχειρήσεων.

Προς το παρόν, όμως, η προσπάθεια να γίνει η ίδια η Meta το μεγάλο εργασιακό πείραμα της εποχής της τεχνητής νοημοσύνης έδειξε και τα όριά της: η τεχνολογία μπορούσε ήδη να παράγει εντυπωσιακά περισσότερο έργο, αλλά όχι απαραίτητα το έργο που χρειαζόταν η εταιρεία.

Πηγή: Reuters